Uçak Hidrolik ve Pnömatik Sistemleri

Hidrolik ve pnömatik sistemler, günümüzde pek çok sektörde kullanılmakta olup hayatımızı kolaylaştırmaktadır. Otomotiv sanayi, iş makineleri sanayi, demir-çelik sanayi, orman sanayi, kalıp sanayi, pres ve havacılık gibi endüstride önem arz eden sektörlerde kullanılır. Uçaklarda hidrolik ve pnömatik sistemlerin önemi çok büyüktür. Uçakta mevcut çalışan sistemlerin büyük çoğunluğu bu teknolojiden faydalanmaktadır.

Hidrolik, aracı akışkan kullanarak kuvvet ve hareketlerin iletimi ve kontrolü anlamında kullanılmaktadır. Pnömatik ise basınçlandırılmış hava ile hareket elde edilmesinde kullanılmaktadır.

Hidrolik Sistemler

Akışkanların özelliklerinden yararlanılarak insan gücünün yetmediği işleri kolayca ve güvenilir bir şekilde yapan sistemlerdir. Aracı akışkan olarak kullanılan sıvı hidrolik yağıdır.

Uçak Hidrolik Sistem Elemanları

Hidrolik depo, hidrolik pompa, filtre, regülatör, çek valf, manometre, emniyet valfi gibi temel elemanlardan oluşur.

1.Hidrolik depolar: Depo hidrolik sistemin çalışması için gerekli olan sıvının bekletildiği bölümdür. Aynı zamanda sistemden geri dönen sıvı tekrar depoya gelir ve sıvının soğuması sağlanır.

2.Hidrolik pompalar: Bir hidrolik sistemde akışkanı basınçlandırmak için pompalar kullanılır. Pompanın çalışabilmesi için dönel ya da doğrusal bir hareketin olması gerekir.

3.Filtreler: Filtreler, sistem elemanlarının arızalanmasını önlemek için hidrolik sisteme giren yabancı maddeleri temizler.

4.Regülatörler: Hidrolik sistem basıncını sabitlemek için regülatörler kullanılır.

5.Valfler: Meydana gelen bir arızadan dolayı sistemdeki basıncın artması durumunda, hidrolik sistem elemanlarını korumak amacıyla emniyet valfleri ve akışa tek yönde izin veren çek valfler kullanılır.

6.Manometreler: Hidrolik sistemin çeşitli noktalarında basıncın nasıl değiştiğini gösteren cihazlardır.

7.Gösterge ve uyarı sistemleri: Kontrol ve kumanda mekanizmasında kullanım kolaylığı sağlamak ve arıza ihtimalini düşürmek için kullanıcılarına rahat müdahale imkânı veren görsel ve sesli gösterge sistemleri ilave edilmiştir.

8.İniş takımları: Uçakların iniş, kalkış ve ileri-geri hareketlerini gerçekleştirebilmeleri için üzerinde durabildikleri yapısal elemanlar iniş takımları olarak isimlendirilir. Bu takımların temel elemanları kapaklar, dikmeler, damperler ve tekerleklerdir.

Pnömatik Sistemler

Pnömatik sistemler uçuş işlemleri için basınçlı hava temin etmekte kullanılır. Hava, motor içinden geçen havadan ya da diğer kaynaklardan sağlanır.

Uçak Pnömatik Sistem Elamanları

Sistem; basınçlandırma, kanat ve motor yüzeyi buzlanmasını önleme, hidrolik sistem ve motor sistemi için basınçlı hava temin eder.

1.Motor: Sistemin gereksinim duyduğu hava, uçuş sırasında yani motor çalışırken, kompresörden motor üzerine takılı olan düzeneklerden alınır.

2. APU : APU uçak sistemlerine elektrik ve hava temin eden yardımcı bir güç kaynağıdır.

3. Depolar: Pnömatik sistemin çalışması için havanın depo edildiği yerdir. Sistemde oluşabilecek kaçaklar için bir miktar fazla havayı alabilecek hacimde üretilirler.

Ön soğutma sistemi: Motordan alınan havanın sıcaklığı oldukça yüksektir, pnömatik sistem bu sıcaklığı uygun hâle getirir. Ön soğutma sistemi havayı hava ile soğutma amacını güder.

Klima Sistemi: İklimlendirme sistemi; sıcaklık ve nem ayarı yaparak uçak içerisinde havanın kalitesini ve miktarını sağlamak amacı ile kullanılır.

Hava sirkülasyonu: Koşullandırılmış hava iki adet dönüşüm sistemi ile elde edilir. Bu sistemler hava içerisindeki nemi de ayrıştırır.

Basınçlandırma: Modern uçakların yüksek irtifalarda uçma ve yükselmealçalma hareketlerini yapabilme özellikleri vardır. Bu özelliklerden yararlanan bir uçak, yolcu ve uçuş ekibinin ilave oksijene ihtiyaç duymamaları için basınçlandırılır.