Emlak Vergisi

Vergilerin ekonomik kaynaklara göre sınıflandırılması açısından emlak vergisi özel bir servet vergisidir. Objektif- subjektif vergiler sınıflandırması açısında ise objektif vergiler grubunda yer almaktadır. Bunun dışında emlak vergisi, süreklilik özelliği taşıyan olağan bir vergi olmaktadır. Emlak Vergisi Kanunu, bina vergisi ve arazi vergisi olarak iki vergiyi kapsamaktadır. Bununla birlikte kanunda her iki vergi için ortak hükümlere de yer verilmiştir.

Türkiye sınırları içinde bulunan binalar bu kanun hükümlerine göre bina vergisine tabidir. Kanundaki bina tabiri, yapıldığı madde ne olursa olsun gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsar. Kanunun uygulanmasında Vergi Usul Kanunu’nda yazılı bina mütemmimleri de bina ile birlikte nazara alınır. Yüzer havuzlar, sair yüzer yapılar, çadırlar ve nakil vasıtalarına takılıp çekilebilen seyyar evler ve benzerleri bina sayılmaz.

Bina vergisinin oranı meskenlerde binde bir, diğer binalarda (örneğin; iş yerlerinde) ise binde ikidir. Bu oranlar, 5216 sayılı Kanunun uygulandığı büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde %100 artırımlı uygulanır. Cumhurbaşkanı, vergi oranlarını yarısına kadar indirmeye veya üç katına kadar artırmaya yetkilidir.

Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerin Türkiye sınırları içinde brüt 200m²'yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkınasahip olunması hâli dâhil) hâlinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları hâlinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.

Emlak vergisi, bina ve arazi vergisinden oluşmaktadır. Emlak vergisinin konusu Türkiye sınırları içinde bulunan binalar, araziler ve arsalardır. Verginin mükellefi bina, arazi ve arsaların maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa emlaka malik gibi tasarruf edenlerdir. Bina vergisinde de arazi vergisinde de ekonomik ve sosyal nedenlerle daimi ve geçici muafiyetlere yer verilmiştir. Her iki vergide de istisnalara yer verilmiştir. Bina ve arazi vergisinde matrah, vergi değeridir. Rayiç bedel ise bina ve arazinin bildirim tarihindeki normal alım satım bedelidir. Vergi matrahı rayiç bedelden istisna ve muafiyetler düşüldükten sonra bulunan değerdir. Vergi değeri emlakın rayiç bedelidir. Vergi degeri her dört yılda bir belirlenmektedir. En son 2017 yılında 2018, 2019, 2020 ve 2021 yılları için belirlenmiştir. Bu ara yıllarda vergi değeri yeniden değerleme oranının yarısı nisbetinde artırılmaktadır (Cumhurbaşkanı, artış oranını sıfıra kadar indirmeye veya yeniden değerleme oranına kadar artırmaya yetkilidir). 2019 yılında emlak vergi değerlerini yeniden değerleme oranının yarısı kadar (23.73/2=%11,865) artırılmıştır. Emlak vergisi, takdir olunan vergi değeri esas alınarak tarh edilen bir vergidir. Emlak vergisi iki taksitte ilgili belediyeye ödenir. Birinci taksit mart, nisan veya mayıs ayında, ikincisi ise Kasım ayında ödenir.

Bildirim dışı kalan bina ve arazinin vergi ve cezalarında zaman aşımı, bu bina ve arazinin bildirim dışı bırakıldığının derece öğrenildiği tarihi takip eden yılın başından itibaren başlar. Dolayısıyla emlak vergisinde ve aynı durumun geçerli olduğu veraset ve intikal vergisinde zaman aşımı fiilen işlememiş olur.Vergi Usul Kanunu’nun 371.Maddesinde yer alan pişmanlık ve ıslah hükümleri emlak vergisi ile ilgili olarak uygulanmaz.