Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi, Damga Vergisi ve Harçlar

Banka ve sigorta şirketlerinin Finansal Kiralama Kanunu'na göre yaptıkları işlemler hariç olmak üzere, her ne şekilde olursa olsun yapmış oldukları bütün muameleler dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar banka ve sigorta muameleleri vergisine tabidir. Verginin mükellefi banka, sigorta şirketleri ve bankerlerdir. Sigorta aracıları tarafından yapılan sigorta işlemlerinde de verginin mükellefi sigorta şirketleridir. Mükelleflerin her ne şekilde olursa olsun yapmış oldukları bütün muameleler dolayısıyla kendi lehlerine her ne nam ile olursa olsun nakden veya hesaben aldıkları paralar verginin matrahını oluşturmaktadır. Banka ve sigorta muameleleri vergisinin yasal oranı %15 olarak belirlenmiştir. Kambiyo işlemlerinde ise oran matrahın binde biridir. Cumhurbaşkanına verilen oran belirleme yetkisi çerçevesinde uygulamada genel oran %5 olarak belirlenmiştir. Banka ve sigorta muameleleri vergisinde vergilendirme dönemi takvim yılının her bir ayıdır. Mükellef bir ay içindeki vergiye tabi işlemlerini bir beyanname ile beyan ederler. İlgili aya ait beyanname ertesi ayın 15. günü akşamına kadar verilir ve vergisi ödenir.

Damga vergisinin varlık nedeni bir üretim aşamasından tüketim aşamasına kadar el değiştiren mal, servet ve hizmet unsurlarına hukukilik kazandırmak için düzenlenen her türlü kâğıtlar ve belgeler oluşturmaktadır. Bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar damga vergisine tabidir. Damga vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir. Damga vergisi nispi veya maktu olarak alınır. Damga vergisi makbuz karşılığı, istihkaktan kesinti yapılması veya basılı damga konulması şekillerinden biriyle ödenir.

Bir kâğıtta toplanan akit ve işlemler birbirine bağlı ve bir asıldan doğma oldukları takdirde Damga Vergisi, en yüksek vergi alınmasını gerektiren akit veya işlem üzerinden alınır.

Birden fazla kişi tarafından imza edilen kâğıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenler müteselsilen sorumludurlar. Bunlar arasında vergiden müstesna olanların bulunması damga vergisinin noksan ödenmesini gerektirmez. Damga vergisinden muaf kuruluşlarca kişilerin (1) sayılı tabloda yer alan işlemleriyle ilgili olarak düzenlenen ve sadece bu kurumların imzasını taşıyan kâğıtlara ait verginin tamamı kişiler tarafından ödenir. Ancak bu kâğıtlara ait verginin hiç ödenmemesi veya noksan ödenmesi hâlinde vergi ve cezanın tamamından kişilerle birlikte kurumlar müteselsilen sorumludurlar.

Yabancı memleketlerle Türkiye`deki yabancı elçilik ve konsolosluklarda düzenlenen kâğıtlar, Türkiye`de resmî dairelere ibraz edildiği, üzerine devir veya ciro işlemleri yürütüldüğü veya herhangi bir suretle hükümlerinden faydalanıldığı takdirde vergiye tabi tutulur.

Vergiye tabi kâğıtların damga vergisinin ödenmemesinden veya noksan ödenmesinden dolayı alınması lazım gelen vergi ve cezadan, mükelleflere rücu hakkı olmak üzere, kâğıtları ibraz edenler sorumludur.

Resmî dairelerin ilgili memurları kendilerine ibraz edilen kâğıtların damga vergisini aramaya ve vergisi hiç ödenmemiş veya noksan ödenmiş olanları bir tutanakla tespit etmeye veya bunları tutanağı düzenlemek üzere, vergi dairesine göndermeye mecburdurlar.

Noterler, damga vergisi ödenmemiş veya noksan ödenmiş kâğıtları vergi ve cezası ödenmedikçe tasdik edemezler veya bunların suretlerini çıkarıp veremezler.

Harca tabi işlemler 9 adet tarife cetvelinde ayrıntılı olarak sayılmıştır. Harç miktarları maktu ve nispi olarak düzenlenmiştir. Harçlar kural olarak makbuz verilmesi suretiyle ödenmektedir. Bunlara tipik örnekler;yargı, noter, tapu, trafik harçlarıdır.) Harç miktarları maktu ve nispi olarak düzenlenmiştir. Nispi harçlara örnek olarak uygulamada en çok görülen harçlardan biri olan tapu harcında alıcı ve satıcıdan ayrı ayrı binde 20 tapu harcı alınır. Makbuzlar hizmetin alındığı kamu kurumlarında işlem yapıldığı sırada düzenlenir.Bazı durumlarda ise harçlar basılı damga konulması suretiyle ödenir. Bunun tipik örneği pasaport harçlarıdır. Erler ve ihtiyaçları devlet tarafından deruhde ve temin olunan onbaşıve çavuşlar adliye işlemlerinden ötürü harçtan muaftırlar.