Özel Tüketim Vergisi

Üretimden ya da üretimin belirli bir aşamasından genel olarak alınmayıp da tek tek belirlenen, bazı ürünlerden alınan vergilere ÖTV denilmektedir. ÖTV, bütün mallar üzerinden alınan bir vergi olmayıp; sürümü yüksek, vergi idaresi açısından vergilendirmesi kolay, talep elastikiyeti zayıf olan mallar üzerinden alınan bir vergidir. Dolayısıyla ÖTV, sadece belirli mal ve ürünler üzerinden alındığı için KDV’ye göre daha dar kapsamlı vergidir.

ÖTVK’nın yürürlüğe girmesiyle birlikte o tarihe kadar uygulanmakta olan 16 çeşit vergi, harç, fon ve pay yürürlükten kaldırılmıştır. Kaldırılan bu mali yükler yerine söz konusu mallar üzerinden KDV’ye ilaveten ayrıca ÖTV alınmak suretiyle oldukça karmaşık hâle gelmiş olan dolaylı vergilerin yapısı sadeleştirilmiştir.

Bir malın ÖTV’nin konusuna girmesi için o malın sadece ÖTVK’ya ekli listelerde yer alması yeterli olmayıp, aynı zamanda ÖTVK’nın öngördüğü iktisadi aşamada (imalatı, teslimi, ilk iktisabı, ithalatı) olması gerekir. ÖTVK’ya ekli listelerdeki malların bazılarının imalatı veya ilk iktisabı aşamasında ÖTV alınırken; bazılarının da ithalatı veya teslimi aşamasında ÖTV alınmaktadır. Söz konusu listelere göre, ÖTV’nin kapsamına sadece mallar girmekte, hizmetler ise ÖTV’nin kapsamı dışında kalmaktadır.

Vergiyi doğuran olay; (I) sayılı listedeki malların imalatçıları ve ithalatçıları tarafından teslimi; (III) ve (IV) sayılı listelerdeki mallar ile (II) sayılı listedeki taşıtlardan kayıt ve tescile tabi olmayanların ithali veya bunları imal edenler tarafından teslimidir. (II) sayılı listedeki taşıtlardan kayıt ve tescile tabi olanlar için vergiyi doğuran olay, bu malların ilk iktisabı veya ithalatçıları tarafından teslimidir.

ÖTV’nin konusuna giren malların birçoğu için değer esaslı matrah, bir kısım mallar için de miktar esaslı matrah uygulanmaktadır. ÖTV’ye tabi mallar için alıcıdan tahsil edilen veya borçlandırılan taşıma, yükleme, ambalaj, sigorta, komisyon ve benzeri gider karşılıkları, (ÖTV ve KDV hariç olmak üzere) vergi, resim, harç, pay, fon karşılığı gibi unsurlar, vade farkı, fiyat farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler, servis ve benzer adlar altında sağlanan menfaat, hizmet ve değerler ÖTV’nin matrahını oluşturmaktadır. ÖTV’ye tabi bazı malların spesifik (miktar esaslı), bazı malların ise advalorem (değer esaslı) matrah yapısına tabi olması nedeniyle, vergi tarifesi miktar esaslı matrah yapısına tabi olanlarda maktu vergi; değere esaslı matrah yapısına tabi olanlarda ise oran şeklinde uygulanmaktadır.

ÖTV, mükelleflerin yazılı beyanları üzerine tarh olunur. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan ve yürürlüğe giren 346 Seri No’lu VUK Genel Tebliği ve

22 Seri No’lu ÖTV Genel Tebliği ile tüm ÖTV beyannamelerini elektronik ortamda gönderme zorunluluğu getirilmiştir. Bir vergilendirme döneminde ÖTV’ye tabi işlem bulunmasa da bu dönemlere ait boş ÖTV beyannamesinin verilmesi gerekmektedir. Kayıt ve tescile tabi olan taşıtların mükellefleri ile müzayede yoluyla satış yapanların ÖTV’ye tabi işlemlerin bulunmadığı dönemlere ait ÖTV beyannamesinin verilme zorunluluğu yoktur.

ÖTV, mükellefin KDV yönünden bağlı bulunduğu vergi dairesi tarafından tarh edilir. ÖTV, bu vergiye mükellef olan gerçek veya tüzel kişiler adına tarh olunur. ÖTV beyannamelerinin elektronik ortamda gönderilmesi hâlinde ise, e- beyannamenin vergiyi tarh edecek daireye iletildiği an vergi tarh edilir. Vergi dairesi tarafından tahakkuk fişi, elektronik ortamda beyanname gönderme yetkisi verilmiş gerçek veya tüzel kişiye elektronik ortamda iletilir. Bu ileti, tahakkuk fişinin mükellefe tebliği yerine geçer. ÖTV beyannamesi vermek zorunda olan mükellefler, beyanname üzerinden hesapladıkları ÖTV’yi beyanname verme süresi içinde ödemek zorundadırlar.