Özet Çıkarma ve Not Alma Teknikleri

Özet çıkarma çoğunlukla yanlış anlaşılmakta ve okunan metnin genel olarak başından, ortasından ve sonundan yapılacak alıntıların özet için yeterli olacağı düşünülmektedir. Oysa özet çıkarma, bir metinde anlatılanların yazarın cümleleriyle değil de okuyan kişinin cümleleriyle anlatılmasıdır. Okuduğunu anlama becerisinin en önemli yansıması olan özet çıkarma becerisini kazanmak için bazı tekniklerin bilinmesi gerekmektedir.

Kişinin kendi cümleleriyle tuttuğu notlar, en anlaşılır ve en faydalı notlardır. Not almak bilgiyi kalıcı hâle getirerek bilginin unutulmasını engeller. Bir konuyu not tutarak dinleyen biri, konuya yoğunlaştığı için aktarılanları daha iyi kavrar.

Not alma dinleme becerisini de gerektirmektedir. Dil becerileri, anlama ve anlatma temelinde dört etkinliği kapsamaktadır. Bu etkinlikler anlamaya bağlı dinleme ve okuma; anlatmaya bağlı konuşma ve yazmadır.

Not alma ve özet çıkarma eylemi dil becerileri içerisinde dinleme ve okuma ile ilişkilidir.

Dinlerken not almak, alınan notlardan bir sonuca ulaşmak etkin dinleme becerisinin en önemli göstergelerinden biridir. Not almada dikkat edilmesi gereken hususlar göz önünde bulundurularak yapılacak dinleme etkinliği, kesinlikle faydalı sonuçlar doğuracaktır.

Özet Çıkarma Teknikleri

Özet çıkarma ise okuyucunun bir metni okuyarak özünü anlaması veya metinde anlatılanları kendi fikirlerine dönüştürmesi olarak nitelendirilebilir.

Özet çıkarma konusundaki en önemli husus, metinden yapılacak birebir alıntılar değil, konunun özünün okuyucunun kendi cümleleriyle ifade edilmesidir.

Okuma teknikleri olarak; göz atarak okuma, gözden geçirme, çalışmak için yapılan okuma, serbest okuma, dikkatli okuma hakkında bilgi verilmiştir.

Bilginin hatırlanması açısından not alma tekniklerini bilmek gerekir. İyi dinleyici olmak için dinleme tekniklerini bilmek oldukça önemlidir. duyma ve dinleme birbiriyle karıştırılan kavramlardır. Oysa bu iki kavram oldukça farklıdır.

Not Alma Teknikleri

Dinleme algılanan sesleri değerlendirme ve yorumlama yeteneğidir.

Dinleme süreci; seçme ve alma, ilgilenme/hazır bulunma, anlama ve hatırlama aşamalarından oluşmaktadır. Dinlemenin ilk aşaması, duyu organları aracılığı ile mesajı almaktır. Duyma ile başlayan dinleme eylemi dinlemekten oldukça farklıdır. Alıcının mesajı doğru bir şekilde duyabilmesine engel olacak fiziksel ve duygusal engellerden uzaklaşması gerekli olup duyulabilecek bir ses tonu sağlanmalıdır. İlgilenme/hazır bulunma; dinleme esnasında, hem iç hem de dış uyarıcıların etkisi altındadır. Çok sayıda ve çeşitli mesajların aynı anda gelmesi sonucunda, belirli bir mesaja ilişkin bilgiyi almaya odaklanır. Duymak, fizyolojik bir olaydır. Anlamak ise seçilen ve ilgilenilen seslere anlam yükleme sürecidir. Bir mesajı anlamak, duyulan ve görülenden bir anlam inşa etmek demektir.

Hatırlama, bilgiyi hafızadan geri çağırmaktır. Bir grup araştırmacı, kişilerin gördükleri ve duydukları her şeyi tüm ayrıntıları ile zihinsel olarak kaydedebildiklerini açıklamaktadır. Bu teoriye göre, insan zihni bir video gibi çalışmaktadır; ancak bütün kayıtlar bulunmayabilir ve hatırlanmayabilir.

İnsan zihni hem kısa süreli, hem de uzun süreli hafıza depolama sistemlerine sahiptir. Kısa süreli hafıza, hemen hemen duyulan tüm bilgileri ve sesleri kaydetmektedir. Bu kayıt işlemi son derece basit bir şekilde gerçekleşmektedir.

Dinleme çeşitleri: Aktif ve pasif dinleme, eleştirel ve eleştirel olmayan dinleme, yüzeysel ve derin dinleme, empatik ve objektif dinleme, bilgilendirici dinleme, ilişkisel dinleme, takdir edici dinleme, tanımlayıcı dinleme şeklinde ele alınmaktadır.