Yazılı Anlatım Türleri

İnsanların iletişim kurarken en çok başvurduğu beceri konuşmadır. Konuşma becerisi hazırlıklı ve hazırlıksız konuşma olarak ikiye ayrılır. Bu ünitede hazırlıklı konuşma çerçevesinde sözlü anlatım türlerinden; konferans, nutuk/söylev, açık oturum, münazara ve tartışma ele alınmıştır. Bu türlerin özellikleri ve farklılıkları hakkında bilgi sahibi olmak, nitelikli bir dinleyici ya da konuşmacı olma noktasında önem arz eder.

Nutuk/Söylev

Sözlü anlatım türlerinden nutuk/ söylev dinleyici kitlesini ikna amacı güden, coşku ve heyecan bildiren hazırlıklı konuşma türüdür. Konuşma yapan kişiye hatip adı verilir. Hatip dinleyici kitlesinin özelliklerini düşünerek konuşmasını hazırlar ise daha etkili olur. Etkili iletişim tekniklerden faydalanarak yürütülen bir konuşmanın tesiri de dinleyiciler üzerinde farklı olacaktır. Nutuk, askerî, siyasi, dinî, hukuki, akademik, ekonomik veya kültürel konular hakkında olabilir. Konuşmanın içerikleri de konulara göre değişiklik gösterir.

Konferans

Konferans ise bilgilendirici nitelikte bir konuşma türüdür. Bir alanda uzmanlaşmış ve uzun süre çalışmış kişinin görüş ve düşüncelerini anlatmak, insanları bilgilendirmek için yaptığı konuşma türüdür. Konferansı veren kişi süreyi iyi ayarlamalı, konunun önemli yerlerine değinerek fazlaca ayrıntılandırmamalıdır. 1 saati aşan konferanslar, konu ne kadar ilgi çekici olursa olsun dinleyiciler için sıkıcı bir hâl alabilir. Konuşmacı iyi bir diksiyona sahip olmalı, konuşmasına iyi hazırlanmalı, konuşma planına bağla kalarak örnekler ve kanıtlarla konuşmasını zenginleştirmelidir.

Açık Oturum

Farklı görüşlerin eşit şekilde temsil edildiği, uzman bir topluluktan oluşan grubun gerçekleştirdiği konuşma türüne açık oturum denir. Konuşmacı sayısı 5-6 kişiyi geçmemelidir. Konuşma bir başkan tarafından yönetilir. Başkan kişilere görüşlerini ifade etmek için eşit fırsat vermelidir. Kişiler arasında görüş birliği olması, açık oturumun amaçlarından değildir. Farklı görüşlerin ifade edilmesi kâfidir. Açık oturum, bir salonda izleyici önünde gerçekleşebildiği gibi televizyon ya da radyoda da yapılabilmektedir. Açık oturumun sonunda izleyicilerden sorular almak da mümkündür. Bu durumda açık oturum, "forum"a dönüşür.

Münazara

Bir tez ve antitezin iki farklı grup tarafından tartışıldığı, hakemler tarafından tartışmanın değerlendirilmesinin yapıldığı hazırlıklı konuşma türüne münazara denir. Münazaralar bir söz yarışmasıdır. Bir başka ifadeyle münazara bir konuda karşıt görüşleri savunan iki takımın, fikirlerini çarpıştırdıkları bir tartışma platformudur. Grupların savunacağı fikirler, önceden kura yöntemiyle belirlenir. Gruplar araştırmalarını yaparlar ve fikirleri sağlam argümanlara dayandırarak savunurlar. Münazara konuşma ve savunma olmak üzere iki bölümden oluşur. Hakemler belirlenen ölçütler çerçevesinde değerlendirmelerini yaparlar ve kazananı ilan ederler.

Tatışma

Tartışma, farklı görüşteki kişilerin fikirlerini bilimsel argümanlara dayandırarak savundukları, bir başkan yönetiminde sürdürülen konuşma çeşididir. Tartışma, kişilerin ufuklarının genişlemesi ve farklı görüşlerle tanışması açısından önemlidir. Eleştirel düşünme kabiliyeti kazanmaya yardımcı olan bu konuşma türünde önemli olan, yeni fikirlerle tanışmak ve farklı bakış açılarını görmektir. Tartışma esnasında kullanılan üslup önemlidir. Kırıcı ve incitici sözler sarf edilmemeli, tartışma bir laf yarışına çevrilmemelidir.