Sözlü Anlatım Etkili Konuşma

Konuşma

İnsan, karmaşık düşünceler ve fikirler üretip aktarabilme niteliklerine sahiptir. Konuşma becerisi, bu fikir ve düşünceleri aktarma noktasında en sık kullanılan dil becerisidir.

Konuşmayı Meydana Getiren Unsurlar

Konuşma eylemi içinde temel olarak; ses, solunum, telaffuz, kelime hazinesi, anlatım becerileri, beden dili unsurları bulunmaktadır.

Seslerin doğru çıkarılması, nefesin doğru kullanımı, standart dile göre kelimelerin telaffuz edilmesi, zengin kelime hazinesine sahip olunması, anlatım becerileri ve beden dilinin etkin bir şekilde kullanma, etkili ve güzel konuşma yapılmasını sağlar.

İşlevlerine Göre Konuşma Çeşitleri

Günlük konuşma: Herhangi bir ön hazırlığa gerek duyulmadan günlük hayatta doğal ve zorunlu olarak yaptığımız konuşma türüdür.

Tartışma: İnsanların konuşarak uzlaştığı ve fikir birliğine vardığı bir konuşma türüdür. Tartışma usulünce yapılmadığı takdirde bir çözüme ulaşılamaz ve çatışmaya dönüşür. Bu yüzden “coşkusal” konuşmalar yerine “kanıtsal” konuşmalar tercih edilmelidir.

İnandırıcı konuşma: İnsanların düşünce ve davranışlarını, önceden belirlenmiş amaçlar doğrultusunda değiştirmek için yapılan konuşma türüdür.

Bilgilendirici konuşma: Konuşmacının dinleyicilere bilgi aktarımı yaptığı hazırlıklı konuşma türüdür.

Etkili Konuşma

Etkili konuşma becerisi, dinleyiciye iletilmek istenen mesajın en etkili ve en kısa yoldan iletilmesidir. Etkili bir konuşmacı; konuştuğu dili iyi bilmeli, ikna edici ve inandırıcı olmalı, geniş bir genel kültür seviyesi bulunmalı, kılık kıyafetine özen göstermeli, beden dilini iyi kullanmalı, iyi bir dinleyici olmalı, konuşma türlerini iyi bilmeli ve kendine güvenmelidir.

Konuşma Kusurları

Güçsüzlük, atlama, pelteklik, kekemelik ve parazit sesler konuşma kusurları olarak sıralanabilir.

Bu kusurlar; konuşma organlarındaki bozukluklardan ve tembelliklerden, doğru nefes alamamaktan, kısık ses tonuyla konuşmaktan, yanlış edinilmiş alışkanlıklardan sesleri yanlış boğumlamaktan ya da bir travma sonucu meydana gelmektedir. Düzenli yapılan egzersizlerle ve doğru telkinlerle bu kusurların üstesinden gelmek mümkündür.

Konuşmada Başarılı Olmanın Yolları

Konuşma öncesinde; kendine güvenme, tedbirli ve ihtiyatlı olma, fiziki kontrol, zihnin toparlanması, hedef kitleyi tanıma, konunun seçimi, amacın belirlenmesi, araştırma ve bilgi toplama, konuşma planı ve konuşma provası yapma gibi hazırlıklar yapılmalıdır.

Konuşmaya başlarken; kılık kıyafetin düzeltilmesi, konuşulan mekân ve dinleyicinin değerlendirilmesi, göz teması, ses tonunun ayarlanması, konuşma ile hareket arasında uyum sağlanması, canlı, inandırıcı ve ilgi çekici olma, konuşma süresinin kontrolü, dikkat çekici bir başlıkla başlama, belge ve doküman göstererek başlama, fıkra ile başlama, dikkat çekici bir soru ile başlamak ve resmîlik sınırlarını zorlamamak gerekir.

Konuşma sırasında; kısa cümlelerle konuşmak, bilinen kelimeler kullanmak, önemli yerlerin üstüne basmak, aynı anlamı veren sözcükleri tekrarlamamak, soyut kavramlar açıklamak, sabırlı olmak, gereksiz hareketler yapmamak, ifadede sıcaklık, içtenlik, ee, ıı, şey, filan vb. sesleri çıkarmamak gibi noktalara dikkat edilmelidir.

Konuşmayı bitirirken; kısaca özetleme, ilgi çekici bir bitiriş, dinleyiciye saygı ve teşekkür bildiren ifadeler kullanarak konuşma sonlandırılmalıdır.