Kalkınma Planlarında Rekreasyon

Kalkınma kavramı dünya genelinde II. Dünya Savaşı'nın ardından yeni düzenlerin bir sonucu olarak ortaya çıkmış ve sonrasında bütün devletlerin hedeflediği konulardan biri olmuştur. Kalkınma genellikle büyüme ve gelişme ile ilişkilendirilen bir kavram olarak bilinmektedir.

Ekonomik kalkınma ise ülkelerin ekonomilerinde oluşan gelişim ve değişimleri açıklamak için kullanılan bir kavramdır. Kalkınma kavramı ile ilgili akla ilk olarak ekonomik kalkınma gelmektedir. Halbuki kalkınmanın başka özellikleri de bulunmaktadır. Kalkınma sosyal açıdan da düşünülmelidir. Çünkü bir ülke ancak hem ekonomik hem de sosyal kalkınmayı sağladığı zaman tamamıyla kalkınmış bir ülke olarak görülmektedir.

Kalkınma konusunun olmazsa olmaz unsurlarından birisi plan ve planlamadır. Genellikle plan ve planlama kavramları birbirine karıştırılmaktadır. Ancak plan bir belge; planlama ise bir karar alma davranışıdır. Kendine belirli hedefler koyan insanların, işletmelerin, devletlerin muhakkak planlama yapmaları gerekmektedir. Planlama kavramı sanayileşme ile birlikte ortaya çıkmış ve gelişmiştir. Çünkü Sanayi Devriminin ardından dünya genelinde bazı teknik gelişmeler kaydedilmiştir. Bu gelişmeler toplum arasında düzensizliklerin ortaya çıkmasına sebep olmuştur. Bu noktada düzensizliklerin giderilmesi amacıyla çeşitli planlama teknikleri geliştirilmiştir.

Zaman içerisinde ülkeler hedeflerine ulaşmak için kalkınma planı kavramını ortaya çıkarmışlardır. Kalkınma planı yol gösteren, mikro ya da makro plan özelliklerine sahip olan, çeşitli hedefleri içeren planlar olarak açıklanmaktadır. Kalkınma planları içerisinde ülkelerin kendilerine belirlediği hedeflerle ilgili farklı konular yer almaktadır. Bu konulardan biri de rekreasyon ve turizm planlamasıdır.

Turizm bir ülkeye en fazla gelir sağlayan sektörlerden biri durumundadır. Bu nedenle turizm faaliyetlerinin belirli bir plan çerçevesinde yürütülmesi gerekmektedir. Rekreasyon ve turizm planlamasının önemini anlayan ülkeler hazırladıkları kalkınma planlarında turizm bu konuya da yer vermişlerdir.

Dünyada ilk kalkınma planı 1917 yılında Rusya'da başa geçen sosyalist bir yönetim tarafından hazırlanmıştır. Bu kalkınma planı öncelikle Rusya çevresindeki ülkeler, sonra ise özellikle geri kalmış ülkeler tarafından örnek alınmıştır.

Tarihi süreç içerisinde çeşitli ülkeler kendilerine göre kalkınma planları hazırlamışlardır. Bazı ülkeler bu kalkınma planlarını uygulamada oldukça başarılı olurken, bazıları ise çok fazla başarı sağlayamamışlardır. Kalkınma planlarını uygulamada tamamen ve kısmen başarılı olan ülkeler arasında Çin, Hindistan ve bazı Latin Amerika ülkeleri bulunmaktadır.

Türkiye'de ise kalkınma planı çalışmaları 1960'lı yıllarda başlamıştır. İlk Beş Yıllık Kalkınma planı 1963 yılında yürürlüğe konulmuştur. 1963 yılından 2022'ye kadar ülkemizde toplam 11 tane kalkınma planı uygulanmıştır. Her bir kalkınma planında rekreasyon ve turizm konusuna belli düzeyde değinilmiştir. Kalkınma planlarında turizmin çeşitli özelliklerinden bahsedilse de genel olarak bu konu ile ilgili hedefler; turizmin geliştirilmesi, ülkeye gelen turist sayısının artırılması ve turizmden elde edilen gelirlerin artırılması olmuştur. Son birkaç kalkınma planında ise yine aynı amaçlara ek olarak turizm sektöründe dijitalleşme, teknolojik uygulamalar ve alternatif turizm çeşitlerine önem verilmesi gerektiği vurgulanmıştır.