Turizm Sektörü Çalışma Mevzuatı

Turizm sektörü çalışanları iş sözleşmesi ile bir işverene bağlı olarak çalıştıklarından, işçi statüsünde bağımlı çalışan sınıfına dâhildir. Turizm sektörü çalışanlarının neredeyse tamamı iş sözleşmesi çerçevesinde iş gördüklerinden, 4857 sayılı İş Kanunu’na tabidirler.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesinde tanımlandığı üzere işçi; bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişidir. Stajyer ise belirli bir mesleki alanda teorik öğrenim almış veya almakta olan ve bu mesleği pratiğini görmek ve teorik bilgisini pratik bilgi ile geliştirip, pekiştirmek için iş yerinde bulunan kişidir.

Yakın zamana kadar işverenlerin yanlarında stayjer olarak bulunan öğrencilere herhangi bir ödeme yapma zorunluluğu bulunmaz iken, 2016 tarihli Milli Eğitim Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’na stajyerlerin ücretlendirilmesine ilişkin ibareler eklenmiştir.

İşveren, iş sözleşmesine dayanarak herhangi bir işte ücret karşılığı işçi çalıştıran gerçek kişi, tüzel kişi veya tüzel kişiliği bulunmayan kurum ve kuruluşlardır.

İşyeri ise iş yerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür.

4857 sayılı Kanunu’nun 2. maddesine göre işveren vekili; işveren adına hareket eden ve işin, iş yerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kişidir. İşveren vekilinin sorumluğu; hukuki, idari ve cezai olmak üzere üç başlık altında açıklanmalıdır. İşveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı yaptığı işlemlerden dolayı sorumluluğu bulunmamaktadır. Bu sorumluluk (hukuki sorumluluk) doğrudan işverene aittir. Buna karşın işveren vekili, yaptığı iş ve işlemlerden dolayı idari ve cezai açıdan sorumludur.

Turizm sektörü işletmelerinde ve özellikle otellerde, hamam – sauna kısımlarında verilen hizmetlerin veya animasyon hizmetlerinin alt işveren aracılığı ile sunulduğu gözlemlenmektedir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesinde tanımlandığı üzere alt işveren; bir işverenden (asıl işveren), iş yerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine (asıl iş) ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu iş yerinde aldığı işte çalıştıran işverendir.

Atipik çalışma türlerinden özellikle kısmi süreli çalışma ve mevsimlik çalışma turizm sektöründe sıkça karşılaşılan türlerdir. Bunların dışında genellikle belirli süreli iş sözleşmeleri, deneme süreli iş sözleşmesi ve çağrı üzerine çalışma sözleşmesi turizm sektörü çalışanlarının istihdam edildiği iş sözleşmesi türleridir.

İşçi ve işverenin iş sözleşmesinden doğan birtakım hakları olduğu gibi, sözleşme ile üstlendikleri bazı yükümlülükleri de bulunmaktadır. İşçinin iş sözleşmesinden doğan yükümlülükleri beş başlık altında açıklanabilir. Bunlar; iş görme borcu, işverenin talimatlarına uyma borcu, sadakat borcu, teslim ve hesap verme borcu ve rekabet etmeme borcudur. İşverenin iş sözleşmesi ile üstlendiği borçlar ise ücret ödeme, işçiyi koruma ve gözetme, eşit davranma ve diğer borçları olmak üzere dört başlık altında açıklanabilir.