Sosyal Sınıf

Sosyal sınıf ya da sosyal katman, eşit sosyal duruma sahip insanlar kümesidir ve aynı gelir, aynı yaşam koşulları, aynı davranış ve hayat görüşüne sahip gruplardan oluşur. Bütün toplumlar genellikle karışık ve iç içe geçmiş bir takım hiyerarşi ve tabakalar ihtiva ederler. Sosyal sınıf, sosyal yapı içinde kişilerin derecelenmesi işlemi olup hiyerarşik bir özelliğe sahiptir. Bu hiyerarşi içindeki aynı sosyal sınıfa ait üyeleri benzer davranışlar gösterirler. Tüketicinin yaşam tarzını satın alma karar ve davranışlarını belirleyen önemli etkenlerden bir tanesi ait olduğu sosyal sınıfıdır. Bireyin neyi, nereden, nasıl satın alacağını, nasıl davranacağını sosyal sınıfı belirler. Hedef kitlenin tutum ve davranışlarının belirlenmesinde sosyal sınıfın etkisi büyüktür.

Sosyal sınıfları; kültür, yüz yüze gruplar ve diğer çevresel faktörlerden ayıran birtakım karakteristikler vardır. Bunlar: sosyal sınıflar statü içerirler, sosyal sınıflar hiyerarşiktir, sosyal sınıflar bireysel davranış tutum ve normlar için bir referans kaynağıdır, sosyal sınıflar arasında ilişki zayıftır, sosyal sınıflar birbirlerinin tüketimlerini etkiler, sosyal sınıflar arasında psikolojik bakımdan farklılıklar vardır, tüketim modeli sınıf üyelerinin simgelerini belirler, sosyal sınıflar çok boyutludur, sosyal sınıflar homojendir, sınıflar arasında davranışsal farklılıklar vardır. Sosyal sınıf, tüketicide ürün ve organizasyona katkıda bulunacak algıyı oluşturma çabası olan konumlandırma stratejileri geliştirmede önemli bir yere sahiptir. Etkin bir konumlandırma stratejisi geliştirmek için, hedef pazarın üründe aradığı özellikleri iyi tahmin etmek gerekir. Ayrıca çeşitli sosyal gruplar içerisinde yer alan bireylerin sayısı çok önemlidir.

Sosyal sınıfın belirlenmesinde genel olarak dört temel değişken, etkili olmaktadır. Bunlar; gelir düzeyi, yaşam tarzı, eğitim düzeyi‐meslek ve sınıf şuurudur.

Sosyal sınıfların belirlenmesinde subjektif, tanınmışlığa göre ve objektif olmak üzere üç tip ölçüt kullanılmaktadır. Günümüz Türkiye’si için sosyal sınıf ayrımı ile ilgili en kapsamlı çalışma Zet Nielsen Araştırma Şirketi tarafından yapılmıştır. Bu çalışmaya göre Türk Toplumu A, B, C1, C2, D, E grupları şeklinde isimlendirilen altı farklı sınıfa bölünmektedir.

Sosyal sınıflar, pazar bölümleme hedefleme konumlandırma ve pazara uygun karma geliştirme konusunda değerlendirilip analiz edilmesi gereken değişkenlerdendir. Bu amaçla pazarın tüketim yapısına, satın alma tercihlerine, harcama ve tasarruf yapısına, yaşam tarzlarına (eğlence, tatil, vb.), marka bağımlılığına, medya alışkanlıkları ve kullanışlarına, bilgi elde etme şekil ve kaynaklarına bakmak gerekir.

Tutundurma çabaları içerisinde sosyal sınıf etkisinin en yüksek olduğu değişkenler birisi reklamlardır. Sosyal sınıfta sıkça kullanılan sembol güçtür. Güç değişkeni, sosyal sınıfların tümü için kullanılabilir.

Sosyal sınıf olgusunun tüketici davranışlarına verdiği yön, pazarlama faaliyetinde bulunan tüm işletmelere de stratejik bağlamda bir yön vermelidir. Örneğin; yeni bir ürünü pazara sunacak işletme, hedefindeki sosyal sınıfın gelir özelliğini dikkate alıyorsa fiyat konusunda strateji geliştirmeli, meslek özelliğini dikkate alıyorsa fiyatın yanı sıra marka konusunda da strateji geliştirmelidir.