Anonim Şirket

Anonim şirketler, Türk Ticaret Kanunu’nun “ ticaret şirketleri” başlıklı ikinci kitabının dördüncü kısmında (TTK m. 329 ila 563) düzenlenmiştir. Ancak bu şirketlere ilişkin Sermaye Piyasası Kanunu, Bankacılık Kanunu ile Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Hakkında Kanun’da birçok hüküm yer almaktadır. Yapılan istatistiki çalışmalar göstermiştir ki Türk hukukunda, limited şirketlerden sonra en çok kurulan şirket türü anonim şirkettir.

Anonim şirketlerin diğer şirketlere nazaran daha çok tercih edilmesinin birçok nedeni vardır. Özellikle bankacılık, sigortacılık ve finansal kiralama gibi işlemlerin yalnızca anonim şirketler tarafından yapılabilmesi, büyük sermaye birikimi sağlayarak önemli faaliyetlerin gerçekleştirilmesine uygun olması, hisse devrinin kolay olması, ortaklarının şirket borçlarından dolayı sorumluluğunun sınırlı olması ve ticaret yapma yasağına bağlı olanların da ortak olabilmesi, anonim şirketlerin tercih nedenleri arasında yer almaktadır.

Anonim Şirket Kavramı ve Unsurları

Anonim şirket, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirkettir. Pay sahipleri, sadece taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ile ve şirkete karşı sorumludur (TTK m. 329). TTK’da yapılan bu tanımdan hareketle anonim şirketin unsurlarının “kişi”, “sermaye”, “ticaret unvanı”, “sınırlı sorumluluk”, “tüzel kişilik” ile “amaç ve konu” olduğu görülmektedir.

Kişi Unsuru

6102 sayılı TTK m. 338 hükmüne göre, anonim şirketin kurulabilmesi için pay sahibi olan bir veya daha fazla kurucunun varlığı şarttır.

Sermaye Unsuru

Anonim şirkette sermayenin iki önemli özelliği vardır. İlki, sermayenin belirli olmasıdır. Buna göre, sermayenin şirket sözleşmesinde sabit bir miktar ile gösterilmesi gerekir.

Ticaret Unvanı

Her tacir, ticari işletmesine ilişkin işlemleri, ticaret unvanıyla yapmak ve işletmesiyle ilgili senetlerle diğer belgeleri bu unvan altında imzalamak zorundadır (TTK m. 39).

Sınırlı Sorumluluk

Anonim şirketler borçlarından dolayı, alacaklılarına karşı tüm malvarlığı ile sorumludur.

Tüzel Kişilik

Anonim şirket, ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır (TTK m. 355, f. 1). Bu nedenle şirketin tesciline kadar geçen sürede, şirket adına işlem yapanlar, bu işlemlerden dolayı şahsen ve müteselsilen sorumludurlar.

Amaç ve Konu

Anonim şirketler, kanunen yasaklanmamış her türlü ekonomik amaç ve konular için kurulabilir (TTK m. 331).

Anonim Şirketin Zorunlu Organları

Anonim şirketin iki tane zorunlu organı vardır. Bunlar; genel kurul ve yönetim kuruludur. 6102 sayılı TTK sisteminde denetçi/denetçiler anonim ortaklığın zorunlu organı olmaktan çıkarılmıştır.

Genel kurul kararlarını toplantı yaparak alır. Bu toplantılar olağan, olağanüstü, çağrısız toplantı ve imtiyazlı pay sahipleri özel kurulu toplantıları olmak üzere dörde ayrılır.

Anonim Şirkette Denetim

Anonim şirketlerin denetimi TTK’nın 397 ila 406'ncı maddelerinde düzenlenmiştir. TTK m. 397, f. 1 hükmüne göre, denetime tabi olan anonim şirketlerin ve şirketler topluluğunun finansal tabloları denetçi tarafından, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu'nca yayımlanan uluslararası denetim standartlarıyla uyumlu Türkiye Denetim Standartları’na göre denetlenir. Yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu içinde yer alan finansal bilgilerin, denetlenen finansal tablolar ile tutarlı olup olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı da denetim kapsamı içindedir.

Anonim Şirketin Sona Ermesi

Anonim şirket, “fesih” ve “infisah” sebeplerinden birinin gerçekleşmesiyle sona erer. Fesih, kanunda veya öngörülmüş ise esas sözleşmede gösterilen bir nedenin gerçekleşmesi hâlinde, anonim şirketi sona erdirme yetkisine sahip olan kişi veya makamlarca anonim şirketin dağıtılmasıdır.