Kolektif ve Komandit Şirket

Kollektif şirket, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 211'inci maddesinde tanımlanmıştır. Hükme göre kollektif şirket, ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla, gerçek kişiler arasında kurulan ve ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu şirket alacaklılarına karşı sınırlanmamış olan şirkettir (TTK m. 211). Ticaret şirketlerinin bir türü olan kollektif şirket, yapısı itibarıyla bir şahıs şirketidir (TTK m. 124, f. 2). Bu nedenle, çoğunlukla birbirini tanıyan ve birbirine güven duyan az sayıda ortak tarafından kurulur.

Türk Ticaret Kanunu’nda, "adi komandit şirket" ve "sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket" olmak üzere iki farklı komandit şirket türü düzenlenmiştir. Adi komandit şirket, kollektif şirkete benzemektedir ve TTK m. 304’te tanımlanmıştır. Hükme göre, ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan, şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya birkaçının sorumluluğu sınırlandırılmamış ve diğer ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan şirket, komandit şirkettir (TTK m.304, f. 1).

Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket ise, anonim şirkete benzemektedir ve TTK’da, anonim şirketlerden hemen sonra düzenlenmiştir.

TTK m.564 f. 1’e göre, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket, sermayesi paylara bölünen ve ortaklarından bir veya birkaçı şirket alacaklılarına karşı bir kollektif şirket ortağı, diğerleri bir anonim şirket pay sahibi gibi sorumlu olan şirkettir.

Kolektif Şirketin Unsurları

Kolektif şirket; “ticari işletme”, “ticaret unvanı”, “kişi”, “sınırsız sorumluluk” ve “tüzel kişilik” olmak üzere beş unsurdan oluşur.

Kolektif Şirketin Kuruluşu

Kolektif şirket sözleşmesi yazılı şekle tabidir. Ayrıca sözleşmedeki imzaların noterce onaylanması veya şirket sözleşmesinin ticaret sicili müdürü yahut yardımcısı huzurunda imzalanması şarttır (TTK m. 212).

Kolektif Şirketin İşleyişi

Ortaklar Arasındaki İlişkiler: Ortaklar arasındaki ilişkiler, iç ilişki olarak ifade edilir. Kolektif şirkette ortakların birbirleriyle ilişkilerinde şirket sözleşmesi hükümleri belirleyicidir. Zira ortakların birbirleriyle olan ilişkilerinin düzenlenmesinde sözleşme serbestisi geçerlidir.

Yöneticilerin Belirlenmesi: Kolektif şirket, yönetici ortak tarafından idare edilir. Ancak kural olarak, ortaklardan her biri, ayrı ayrı şirketi yönetme hakkını ve görevini haizdir.

Yönetim İşlerinin Kapsamı: Kolektif şirketin amacına ulaşması için, ortaklar arasındaki her türlü karar, işlem ve faaliyetlere geniş anlamda yönetim denilmektedir.

Şirketin Temsilli: Kolektif şirket tüzel kişiliğe sahiptir. Bu nedenle, tüzel kişi adına yapılacak işlemler temsilci aracılığıyla gerçekleşir. Temsilci, temsil yetkisine dayanarak kolektif şirket hesabına işlem yapar.

Ortakların Hakları ve Borçları

Bir kolektif şirkette birden fazla yönetici bulunuyorsa, kural olarak bunlardan her biri, yönetim yetkilerini tek başına kullanabilirler. İşte birden fazla yöneticinin bulunduğu bir kolektif şirkette bir yöneticinin diğer yöneticinin yaptığı işe, şirket yararına olmadığı gerekçesi ile karşı gelmesine itiraz hakkı denilmektedir.

Kolektif Şirkette Özel Haller ve Sona Erme

Kolektif şirkete yeni ortak alınması, şirket sözleşmesinin değiştirilmesiyle olur. Bu nedenle oy birliği ile karar alınması gerekir (TTK m. 226, f. 2). “Oy birliği” şirketteki ortakların tümünün, olumlu oylarıyla alınması gereken kararları ifade eder (TTK m. 226, f. 3). Kolektif şirket ile şirkete yeni girecek ortak arasındaki hukuki ilişki, taraflar arasında yapılacak yazılı bir sözleşmeyle düzenlenir. Sözleşmenin yapılmasıyla iç ilişkide ortaklık ilişkisi kurulmuş olur; dış ilişkide ortak sıfatı, tescil ve ilan ile kazanılır.

Komandit Şirket

Türk Ticaret Kanunu’nda iki farklı komandit şirket türü düzenlenmiştir: Birincisi, kolektif şirkete benzeyen ve TTK’da kolektif şirketten hemen sonra düzenlenen (TTK m. 304-328) komandit şirket, “âdi komandit şirket”; ikincisi ise, anonim şirketlere benzeyen ve anonim şirketlerden sonra düzenlenen (TTK m. 544-572) şirket olan, “sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket”tir. Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan, şirket alacaklılarına karşı ortaklardan bir veya birkaçının sorumluluğu sınırlandırılmamış ve diğer ortak veya ortakların sorumluluğu belirli bir sermaye ile sınırlandırılmış olan şirket, adi komandit şirkettir (TTK m. 304, f. 1). Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket, sermayesi paylara bölünen ve ortaklarından bir veya birkaçı şirket alacaklılarına karşı bir kolektif şirket ortağı, diğerleri bir anonim şirket pay sahibi gibi sorumlu olan şirkettir (TTK m. 564). Bu şirket, anonim şirkete benzer ve sermaye şirketidir. Türkiye’de uygulamasının hemen hemen hiç bulunmadığı ifade edilmektedir.