Kambiyo Senetleri

Kambiyo Senedi Kavramı

Bir para alacağını temsil eden kambiyo senetleri TTK’da 670 ilâ 823’üncü maddeleri arasında poliçe, bono (diğer adıyla emre yazılı senet) ve çekten ibaret olarak hüküm altına alınmıştır.

Kambiyo Senetleri ile Temel (Alt) Borç İlişkisi

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) md. 133/2 hükmüne göre, mevcut bir borç için kambiyo senedi düzenlenebilir.

Temel borç ilişkisine dayalı olarak kambiyo senedi düzenlenmesi iki tür edimi ortaya çıkarmaktadır: Birincisi ‘’ifa uğruna edim’’, diğeri ise ‘’ifa yerine edim’’dir. İfa yerine edimde, temel borcu yerine getirmek için başka bir şeyin verilmesi kararlaştırılır. Bu durumda temel borç ilişkisi sona erer. Kambiyo senetleri, açıkça belirtilmek koşuluyla ifa yerine düzenlenebilir. İfa uğruna edimde, temel borçtan doğan talep hakkı devam etmekle birlikte, temel borcu yerine getirmek için kararlaştırılan şeyin talep hakkı da devam eder. Bu noktada temel borç ilişkisine dayanarak verilmiş kambiyo senedinin ifa uğruna verildiği bir karinedir

Kambiyo Senetlerinin Ekonomik İşlevleri

Bir para alacağını temsil eden kambiyo senetleri, ödeme, kredi ve teminat amaçlarıyla kullanıldıkları için ekonomik işlevleri yönünden ayrı bir öneme sahiptirler.

Ödeme İşlevi: Kambiyo senetlerinin her üçü de ödeme işlevine sahiptir.

Kredi İşlevi: Kambiyo senetlerinden poliçe ve bono, bir kredi aracı olarak işlev görür. Kambiyo senetlerinden olan çek bir kredi aracı değil, ödeme aracıdır.

Teminat İşlevi: Taraflar, aralarında var olan bir borç sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülükleri yerine getirme hususunda bir güvence vermek için teminat olarak kambiyo senedi düzenleyebilirler.

Kambiyo Senetlerinin Ortak Özellikleri

• Sıkı Şekil Şartlarına Tabidirler.
• Soyutluk İlkesi Geçerlidir.
• Kanunen Emre Yazılı Senetlerdir.
• Sınırlı Sayı (Numerus Clausus) İlkesi Geçerlidir.
• İcra Takibinde Özel Düzenlemeye Tabidirler.
• Senette Bulunan İmzalar Birbirinden Bağımsızdır.

Kambiyo Senetlerinde Ortak Hükümler

Ehliyet

TTK md. 670 hükmüne göre; sözleşme ile borçlanmaya ehil olan kişi, kambiyo senetleri ile borçlanmaya da ehildir.

İmza

Bono ve çek hakkında da geçerli olan poliçeye ait TTK md. 756 hükmü uyarınca, poliçe üzerindeki beyanların el ile imza edilmesi gerekir.

Temsil

TBK’da yer alan temsile ilişkin hükümler, kambiyo senetleri açısından da uygulanabilir niteliktedir.

Kambiyo Senetlerinin Karşılaştırılması

Poliçe; düzenleyen, lehdar ve muhataptan oluşan üçlü bir havale ilişkisidir. Poliçe, bir kredi aracıdır.

Bono veya diğer adıyla emre yazılı senet, ödeme vaadi niteliğinde ikili bir ilişkidir. Bono da bir kredi aracıdır.