Tıbbi Dokümantasyon Hizmetlerinde Etik

Etik ve Ahlak

Sağlık sektörü içinde hizmet veren ekibin önemli bir üyesi olan tıbbi sekreterlik mesleğinin, gerek bir meslek, gerekse sağlık çalışanı olmasından dolayı mesleki etik kurallara sahip olması gerekmektedir. Etik, ahlak felsefesi olarak tanımlanmaktadır. Yanlışı doğrudan, iyiyi kötüden ayırt edebilmek amacı ile ahlak kavramının doğasını anlamaya çalışan felsefe dallarından biri olarak tanımlanabilir. Etik, insanlara ‘‘işlerin nasıl yapılması gerektiğini’’ belirlemede yardımcı olan yol gösterici değerler, ilkeler ve standartlardır. Ahlâk, bireylerin, toplulukların, ulusların benimsedikleri ve uymak zorunda oldukları davranış kurallarıdır. Bu davranış kuralları bireylerle toplum arasındaki ilişkilere yön veren, standartlar, değerler, ilkelerdir.

Etik ve Ahlak İlişkisi

Son yıllarda “ahlâk” ve “etik” kavramları birbirlerinin yerine kullanıldığı için aynı anlama geldiği düşünülse de birbirlerinden farklıdırlar. Genel olarak ahlak, iyi ve kötü insan davranışlarına ilişkin toplumsal uzlaşmalar anlamına gelirken; etik, ahlak üzerinde daha açık, yapılandırılmamış ve eleştirel düşünme etkinliği anlamına gelmektedir. Kısaca etik doğru ve yanlışın teorisiyken, ahlak onun pratiğidir. Etik, belli durumlarda çatışan değerlerle ilgilidir. Ahlak ise toplum tarafından o belirli durumda hangi değerin önce geleceğini belirleyen uzlaşmaya dayanarak, bu değerin hangi eylemlerle dile getirileceğinin ve yaşama geçirileceğinin çerçevesini çizer.

Meslek Etiği

Mesleki etik, belirli bir meslek grubunun, mesleğe ilişkin olarak oluşturup, koruduğu, meslek üyelerine emreden, onları belli bir şekilde davranmaya zorlayan, kişisel eğilimlerini sınırlayan; yetersiz ve ilkesiz üyeleri meslekten dışlayan, meslek içi rekabeti düzenleyen ve hizmet ideallerini korumayı amaçlayan mesleki ilkeler bütünüdür. Herhangi bir mesleğin sürdürülmesinde meslek elemanları mesleki etiği ne kadar bağlı kalırlarsa o meslek toplum önünde o kadar saygı ve güven kazanır. Mesleki kararların etik, sosyal, teknolojik, ekonomik ve politik yönleri olabilir. Böyle bir yelpazenin gücünü ve konumunu belirleyen temel öge, etik yönüdür. Etik özelliği bulunmayan eylemler, dengeleri bozacağı gibi yapılan işe güveni ve saygıyı da azaltmaktadır. İş yaşamında meslek elemanının kendisine verilen bir işi bütün özellikleri ile kavraması mesleki açıdan değerlendirerek kendisinden beklenen hizmeti mesleğinin özelliklerine uygun olarak verilmesi meslek etiğinin gereklerindendir. Meslek elemanları meslek gruplarının tanınmasında ve işlevinde güven duyulmasına bireysel olarak sorumluluk taşımaktadır.

Etik Kodlar

Etik kodlar mevcut mesleki değerlere uyum sağlaması konusunda üyelerini teşvik eder. Tıbbi sekreterler her gün hasta ve hasta yakınları, meslektaşları ve diğer profesyonellerle olan ilişkilerinde ve sağlık bakım hizmeti sunumunda birçok ahlaki ve yasal kararlarla karşı karşıya kalmaktadır. İşte bu koşullarda bir tıbbi sekreterin doğru kararlar verebilmesi için mesleki, genel tıbbi etik kodları ve ilgili yasal kuralları bilmesi gerekmektedir. Tıp etiği kodları, aynı koşulda, aynı şeyin, aynı amaçla yapılmasını sağlamaya çalışan, alışkanlık oluşturmayı amaçlayan ve uygulamalara yol gösterici olan özet ifadelerdir.

Tıbbi eyleme yol göstermek üzere ulusal ya da uluslararası ölçekteki resmî ya da gayriresmî otoriteler tarafından hazırlanmış̧olan kural dizgeleridir. Mesleklerin etik ilkeleri geliştirmelerindeki amaç, üyelerinin gerçek profesyonel olmaları ve mesleği geliştirici bir davranış içinde olmalarıdır. Çağdaş mesleki etik kodlar, üyeleri için zorlayıcı değil ama yol gösterici özellik taşımaktadır. Bu etik kodlar, meslek üyelerinin mesleki sorumluluk alanlarını belirleyip bu yönde yapması veya yapmaması gerekenleri yol gösterici nitelikte kapsamaktadır.