Sağlıklı Çalışma Ortamı

Çalışma Ortamında Sağlığı Etkileyen Faktörler

Hem çalışan sağlığı hem de işletmelerde istenen verimliliğin sağlanabilmesi açısından çalışma ortamı koşulları önemli bir role sahiptir. Çalışma ortamları çeşitli sağlık ve güvenlik tehlikelerini barındırmaktadır. Sağlık çalışanları hastane ortamında kimyasal, fiziksel, biyolik ve psikososyal çevrede tehlikeli risklerle karşılaşmakta ve bu tehlikeler bireyin sağlığını doğrudan etkileyebilecek hastalıkları ve iş kazalarını içermektedir.

Bu nedenle çalışma ortamı koşullarının çalışanların yaşam fonksiyonlarını tehdit etmeyen, rahatsızlık ve sıkıntıya yol açmayan, ısı, nem, havalandırma, aydınlatma, gürültü ve benzeri konularla ilgili sorunlardan arındırılmış olması önemlidir. Bu bölümde çalışma ortamlarında sağlığı etkileyen faktörler aşağıdaki şekilde gruplandırılarak incelenmiştir.

Çalışma Ortamında Sağlığı Etkileyen Kimyasal Faktörler ve Önlemler

Sağlık çalışanlarının karşılaştıkları kimyasal faktörler içinde; dezenfektanlar ve antiseptikler ilk iki sırada yer almakta; anestezik maddeler, solvent, farmasötik maddeler, latex, sitotoksik maddeler, inorganik kurşun, gluteraldehid ve civa diğer maddeler olarak sıralanmaktadır.

Kimyasal maddeler çeşitli yollarla vücuda alınmakta çalışanlarda akut veya kronik etkiler oluşturmaktadır. Çalışanların kimyasal risklerden korunması için; el yıkama, koruyucu önlük, maske, yüz koruyucusu, gözlük ve eldiven kullanma, ortamı havalandırma, kimyasal maddelerle temas varsa cildi bol su ile yıkama gibi önlemler almak gereklidir.

Çalışma Ortamında Sağlığı Etkileyen Fiziksel Faktörler ve Önlemler

Aydınlatma: Çalışanların kendilerini rahat ve ışıklı bir ortamda bulmaları ve daha istekli bir şekilde çalışabilmeleri için yeterli bir aydınlatma düzeyi tercih edilmelidir. İyi aydınlatmayla görme keskinliği artar. Böylece algılama, karar verme, uygulamanınaha görülebilir yapılması sonucu yorgunluğun azalmasıyla iş kazaları da düşer. Uygun aydınlatma iyi görmeyi sağlar. İşin daha kısa sürede bitirilmesine yardım eder ve çalışanın başarısı artar.

Gürültü: İstenmeyen her türlü ses olarak tanımlanan gürültü, kişinin ruhsal ve fiziksel sağlığını bozmakta ve iş gücü verimini olumsuz yönde etkilemektedir. DSÖ hastanelerdeki gürültünün gündüzleri 40 desibel (Db), geceleri 35 Db civarında olmasını önermektedir.

İklimlendirme sistemleri: Hastaların ve hastane çalışanlarının sağlıklarının korunması ve hastane infeksiyonlarının önlenmesi bakımından önemlidir. Hastanelerde klima tesisatı, hastane içinde mikroorganizmaların, tozların, anestezi gazlarının ve kötü kokuların en alt seviyelerde olmasını temin etmek için kullanılır..

Radyasyon: Gerekli önlemler alınmadığı taktirde uzun süre radyasyona maruz kalanlardae deri rengi koyulaşır, kurur ve üzerinde kılcal damarlar genişler. İlerleyen vakalarda ağrılı yaralar ve deri kanserleri oluşur; kan bozuklukları, akciğer kanseri ve kemik bozukluklarına da neden olur. Radyoaktif kazaları önlemek çok iyi kontrol mekanizmaları geliştirilmelidir.

Çalışma Ortamında Sağlığı Etkileyen Enfesksiyöz Faktörler ve Önlemler

Enfeksiyon: Gerekli önlemler alınmazsa, kanla bulaşan etkenler hastadan hastaya, hastadan çalışanlara bulaşabilmektedir. Kişilerin kan ve kanla kontamine vücut sıvılarıyla teması hâlinde bulaşan hastalıkların başında hepatitler ve HIV gelmektedir. Bu nedenle çalışma ortamlarında; sterilizasyon ve dekontaminasyon, uygun el yıkama, eldiven, maske ve önlük kullanma, profilaksi ve periyodik kontroller gibi enfeksiyonlardan koruma önlemleri alınmalıdır.

Sanitasyon: Mikrobik kontaminasyonu ortadan kaldırma/güvenli seviyeye düşürme işlemidir. Hastanelerde özellikle nemli ortamlarda bakteriler ve patojen mikroorganizmalar üreyebilir. Bu nedenle hastanelerde risk alanlarına (düşük, orta, yükse )göre temizlik standartları oluşturulmalı ve hangi işlerin kim tarafından, ne sıklıkta ve nasıl yürütüleceği belirlenmelidir.

Çalışma Ortamında Sağlığı Etkileyen Psikososyal Faktörler ve Önlemler

Şiddet: Şiddet, fiziksel ve sözel saldırı/cinsel taciz şeklinde ortaya çıkmaktadır. Sağlık hizmet alanlarında şiddetle daha sık görülmektedir. Şiddet bakım kalitesinde düşme, moral bozukluğu, işten ayrılma, işteki hatalarda artış, korku ve öfke gibi durumlara sebep olabilir. Bu nedenle yöneticiler şiddetin çalışanları nasıl etkilendiği konusunda duyarlı olmalı, iş yükünü artıran durumları ve azaltılmasına yönelik iyileştirici çalışmaları planlamalı veya uygulamalıdır

Stres: Çalışanlar hizmet ortamlarında farklı nedenlerle çeşitli stresörlerle karşılaşmaktadır. Bunun sonunda anksiyete, çaresizlik, depresyon gibi ruhsal sorunlar; uykusuzluk, kaslarda gerginlik, yorgunluk gibi yakınmalar yaşamakta ve iş verimi düşmektedir. Bu nedenle yöneticiler mesleki stresörler konusunda duyarlı olmalı, stresle baş etmeye yönelik hizmetiçi eğitimler planlamalı/bununla ilgili programlara çalışanların katılımlarını desteklemelidir.

İş doyumu: Çalışma ortamında doyumsuzluk, bedensel, ruhsal ve sosyal sorunlara neden olabilir. Birey işi terk etme, sık sık iş değiştirme gibi iş doyumsuzluğu yaşayabilir. Bunu önlemek için; çalışma ortamlarında sosyal ve sportif faaliyetler düzenlenmeli; ücretlendirme ve terfiler yeteneğe ve eğitim durumuna göre adil bir şekilde ayarlanmalıdır.

Çalışma Ortamında Sağlığı Etkileyen Beslenme Faktörleri ve Önlemler

Yeterli ve dengeli beslenme; çalışanın verimini, yapılan üretimi artırır, hastalıkları ve iş kazalarını azaltır, çalışanların sağlığını geliştirir, işe devamsızlığı azaltır ve çalışanın hastalıklara karşı direncini artırır. Bu nedenle iş yerinde beslenme konusunda alınması gereken önlemler önemsenmelidir.

Çalışma Ortamında Sağlığı Etkileyen Ergonomik Faktörler ve Önlemler

Çalışma ortamının ergonomik olarak insana uygun hâle getirilmesi; çalışanların etkinliğini artırmak, aşırı zorlamalardan kaçınmak ve organizmanın zarar görmesini önlemektir. Uygun koşullarda çalışanların iş kazalarına uğrama riskleri az, iş verimleri daha fazladır. Bu nedenle işletme yöneticileri, çalışma ortamlarında mobilyalar, ekipmanlar ve iş yeri çevresi ile insan ölçüleri, yetenekleri ve beklentileri arasında uyumun sağlanması için gerekenleri yapmalıdır.