Derecelendirme

Derecelendirme (rating), borçlunun anapara ve faiz yükümlülüğünü zamanında yerine getirme olasılığının (kredibilitesinin) veya bir yükümlülüğün kredi kalitesinin bir derecelendirme kuruluşu tarafından değerlendirilmesidir.

Derecelendirmeler, gelecek hakkında yargılardır; risk hakkındaki fikirler ve tahminlerdir. Kredi derecelendirmeleri, kredibilitenin veya beklenen kaybın göreli sıralamasıdır. Beklenen kayıp, iflas ihtimalinin ve iflas durumunda beklenen kaybın şiddetinin bir fonksiyonudur.

Derecelendirmeler, alım veya satım tavsiyeleri olmadığı gibi, temerrüt (yükümlülüklerin yerine getirilememesi) olmayacağına dair garanti de değildir.

Derecelendirme, bir borçlunun veya borçlanma aracının kredi riski karakteristiklerini özetlemesine rağmen, hangi borçluların veya borçlanma araçlarının gelecekte ödememe veya ödenememe durumuna düşeceği hakkında bir bildiri değildir. Bunun yerine, düşük derecelendirmeye sahip yükümlülerin veya yükümlülüklerin yüksek derecelendirmeye sahip yükümlülerden veya yükümlülüklerden ortalama olarak daha yüksek frekansta ödememe veya ödenememe durumu ile karşılaşacaklarının beklendiğini ifade eder.

Derecelendirme kuruluşları, derecelendirme işlemine karşılık menkul kıymetleri ihraç eden kuruluşlardan veya menkul kıymetlerin pazarlanmasında görev alan üçüncü kişilerden bir bedel almaktadırlar.

Derecelendirme Süreci

Derecelendirme süreci, geri ödeme kapasitesini etkileyen niteliksel ve niceliksel faktörlerin değerlendirilmesidir. Derecelendirme süreci altı temel aşamadan oluşmaktadır.

1) Bilgi toplama

2) Analist raporu

3) Derecelendirme komitesi

4) Derecelendirilen kuruluş görüşü

5) Gözetim

6) Bilgilendirme.

Derecelendirme Kuruluşları ve Bankaları Değerlendirme Kriterleri

Standard and Poor’s, Moody’s, Fitch IBCA, Thomson Bank Watch ve Capital Intelligence çokça bilinen banka derecelendirme kuruluşlarıdır.

Standard&Poor’s banka derecelendirmesinde, banka temel güçlülük derecelendirmesi ve banka yaşamını sürdürebilme değerlendirmesi derecelendirmesi olmak üzere iki ana kategoride yapar. Banka temel güçlülük derecelendirmesi, devlet, düzenleyici otorite veya bağlı olunan grubun dışsal desteği olmaksızın olumsuz dışsal gelişmelere karşı banka veya finansal kuruluşun sağlamlığını değerlendirir. Standard & Poor’s banka yaşamını sürdürebilme değerlendirmesi, bir bankanın iflas edip etmediğine, finansal sorumluluklarını zamanında yerine getirip getirmediğine bakılmaksızın orta vadede doğrudan veya devam eden organizasyon tarafından operasyonlarına devam etme olasılığı hakkında derecelendirme kuruluşunun görüşüdür/güncel değerlendirmesidir.

Moody’s'in banka finansal sağlamlık dereceleri, bankaların güvenilirliği ve sağlamlığı konusunda Moody’sin görüşünü yansıtmaktadır. Moody’s'in geleneksel borçlanma derecelerinin tersine, finansal sağlamlık dereceleri bazı dışsal kredi risklerini dikkate almamakta ve zamanında ödeme olasılığı konusunda yorum yapmamaktadır.

Fitch IBCA bankalar için Bireysel ve Destek derecelendirmeleri sunar. Bireysel ve Destek derecelendirmeleri, bir bankanın zorluklar içine girme olasılığı ve dışsal bir destek alıp almayacağı üzerine Fitch’in görüşüdür.

Thomson Bankwatch’un “Kredi Borçlusu Derecelendirmesi”, derecelendirme yapılan kredi borçlusunun konsolide temelde finansal koşulları ve sağlamlığı hakkındadır. Thomson, global ve ülke içi olmak üzere iki tür kredi borçlusu (yeterlilik) derecelendirmesi yapmaktadır. Ülke İçi Kredi Borçlusu Derecelendirmesi, bankacılık sistemi içindeki sistemik riskleri içermektedir.

Capital Intelligence bankalara, finansal güç derecelendirmesi ve destek derecelendirmesi olmak üzere iki kategoride derecelendirme yapar. Capital Intelligence’ın finansal güç derecelendirmesi, bir bankanın içsel finansal gücü, sağlamlığı ve risk profile hakkında bir fikir verir. Finansal güç dereceleri, bir kuruluşun yerel para birimi ve yabancı para birimi üzerinden finansal sorumluluklarını yerine getirme kapasitesini etkileyen transfer riskini ve diğer ülke riski faktörlerini dikkate almaz. Capital Intelligence destek derecelendirmesi, finansal olumsuzluklar durumunda, bir bankanın finansal sorumluluklarını zamanında yerine getirebilmek için devletten veya ortaklarından yeterli finansal destek alma ihtimalini değerlendirir.