Bankaların Birbirine Kredi Vermesi ve Banka Bilanço Analizi
Banka Analizi
Bankalar da birbirlerine nakdî ve gayri nakdî kredi kullandırmakta, interbank piyasası yoluyla likidite sağlamakta ve garanti vermektedir. Bankalar kendileri adına uluslararası piyasalardan sendikasyon kredileri temin etmektedirler. Bu anlamda kendisine fon sağlayanlar gözünde bir bankanın kendisi de aynı zamanda kredi müşterisidir.
Bir bankanın kredi müşterisi olması söz konusu olduğu durumda, tıpkı bir kredi müşterisinde olduğu gibi, ilgili bankanın analizinin yapılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır.
Banka Analiz Teknikleri
Trend analizi, karşılaştırmalı analiz ve banka grup analizi üç temel banka analiz tekniğidir.
Trend Analizi: Banka analizinde kullanılan yöntemlerden başlıcası trend analizidir. Trend analizi, temel olarak bir bankanın zaman içindeki performansına bakar. Kârlılığının veya likiditesinin iyileşip iyileşmediğine veya bozulup bozulmadığına bakılır. Elde edilen sonuç temel olarak yönetimin kalitesinin bir fonksiyonudur. Fakat rekabetin ve iş ortamının da rakamlar üzerinde etkisi vardır.
Karşılaştırmalı Analiz: Banka analizinde kullanılan yöntemlerden bir diğeri bankanın performansının otoritelerin koydukları kurallar ile karşılaştıran karşılaştırmalı analizdir. Otoritelerin şarta bağladıkları sermaye yeterlilik oranları ve likidite oranları ile karşılaştırma yapılmalıdır.
Banka Grup Analizi: Bankaları değerlendirmenin diğer bir yolu da, bankayı aynı ortamda ve aynı işi yapan benzer bankalarla karşılaştırmaktır. Bu analiz metodu banka grup analizi olarak adlandırılır. Banka grup analizi, bankanın yönetiminin performansını aynı piyasa koşullarında çalışan benzer bankalara göre değerlendirir. Grup analizinde benzer bankalar karşılaştırılmalıdır. Bir mevduat bankası ile bir yatırım bankası karşılaştırılırsa veya perakende bankacılık yapan bir kuruluşla toptan bankacılık yapan bir kuruluş karşılaştırılırsa farklı rakamlar ve oranlar bulunur.
Banka Analiz Yöntemleri
Banka analizinde kullanılan iki temel yöntem CAMEL Yaklaşımı ve Oran Analizidir. Bu analiz yöntemlerine banka analiz teknikleri uygulanabilir. Örneğin Oran Analizi trend analizi, karşılaştırmalı analiz ve banka grup analizi ile yapılabilir. Bir bankaya ait oran yıllar boyunca izlenerek trend analizi, standart rakamlarla karşılaştırılarak karşılaştırmalı analiz ve diğer bankalara ait oranlarla karşılaştırılarak banka grup analizi yapılabilir.
Banka Bilanço Analizinde CAMEL Yaklaşımı
Banka analizindeki klasik yaklaşım CAMEL derecelendirmesini kullanmaktır. CAMEL sistemi altında, bankalara CAMEL derecelendirme sisteminin 5 temel finansal bileşenine göre (sermaye yeterliliği, varlık kalitesi, yönetim, karlılık ve likidite yönetimi) bir derece verilir. CAMEL yaklaşımı, bir bankanın istikrarını değerlendirirken temel noktalara yoğunlaşır. CAMEL bileşenleri, bir bankanın genel güvenirliğini ve sağlamlığını değerlendirirken birbirleriyle ilişkili değişkenlerdir
Finansal Oran Analizi ve Bankscope Oranları
Finansal oran analizinde, bankaların bilanço kalemleri arasında anlamlı ilişkiler kurulur ve oranlar oluşturulur.
Finansal oran analizinin faydası, farklı büyüklükteki bankaların eşit bir şekilde karşılaştırılmasına imkân tanımasıdır. Oran analizi, zaman içindeki pozitif ve negatif trentlerin belirlenmesine, bir bankanın kendisine benzer bankalarla karşılaştırılmasına ve bir bankanın oranlarının kendisine benzer bankaların ortalama oranları ile karşılaştırılmasına imkân tanır.
Bankalarla ilgili oran analizinde kullanılan oran gruplarından en önemlisi Bankscope oranlarıdır.
Bankscope bir banka ile ilgili 4 ayrı kategoride toplam 36 oran sunmaktadır. Bu kategoriler varlık kalitesi, sermaye, faaliyetler ve likiditedir. Varlık kalitesi altında 6 oran, sermaye altında 11 oran, faaliyetler altında 13 oran ve likidite altında 6 oran bulunmaktadır.