Tehlikeli Madde Prosedürleri

Giriş

Tehlikeli maddelerin kara, hava ve deniz ulaşımı aracılığıyla nakledilmesinde belirli kurallar vardır. Bu tür maddelerin güvenli bir şekilde taşınabilmesi için ilgili kurumun/kuruluşun belirlediği kurallar uygulanmalıdır. IATA’ya üye havayolları 1953 yılında her türlü madde ve malzemenin hava yoluyla taşınması taleplerinin artması ve artış neticesinde taşınan her şeyin kontrol altına alınmadığı takdirde yolcunun, uçuş ekibinin, uçağın ve taşınan diğer malzemelerin emniyetini ciddi olarak etkileyebileceğini belirlemiştir.

Tehlikeli Madde Taşımacılığında Esasları Belirleyen Kuruluşlar

Tehlikeli madde taşımacılığının ne şekilde olacağını ve bu taşımacılığın her aşamasında hukuka uygunluğu hakkında kuralları belirleyen uluslararası kuruluşlar vardır. Bu kuruluşlar ICAO ve IATA’dır.

Tehlikeli Maddelerin Taşınmasıyla İlgili Genel Kurallar

Tehlikeli maddelerin hava yolu ile taşınabilmesi için bazı şartların sağlanması gerekir. Nakil işlemi gerek uluslararası uçuşlar gerek ulusal uçuşlarda, yapılan antlaşmalara/sözleşmelere uygun olarak nakil işlemi gerçekleştirilir. Bu sözleşmeye/antlaşmaya göre ulusal makamlar tarafından tam yetkili bir birim oluşturulur. Bu birim hakkında gerekli bilgiler de mutlaka ICAO’ya bildirilmelidir. Bu işi yapan personel, tehlikeli maddelerin emniyetli taşınması için ISO Kalite Standartları, IATA, DGR (Dangerous Goods Regilations-Tehlikeli Maddeler ) ve ICAO kurallarına mutlaka uymalıdır. Depo ve uçak yükleme sahası gibi ortamlarda, handling elemanları, bilgisayar, ölçü aletleri, barkod ve etiket gibi donanımları kullanarak tehlikeli madde kargo taşımacılığı işlemini gerçekleştirir.

Tehlikeli Maddelerin Sınıflandırılması

Tehlikeli madde taşımacılığında taşınan tehlikeli maddelerin belirlenen talimatlar doğrultusunda sınıflara ayrılması gerekir. Bu işlemi yapmak uçuşun emniyeti için hem maddeyi paketlemede hem de kargolama aşamasında önemlidir. Bu sınıflama işlemi tehlikeli malların uçakla taşınmasındaki potansiyel riski tanımlamaktadır. Tehlikeli maddelerin sınıflandırılması Birleşmiş Milletler’in Uzmanlar Komitesi tarafından tavsiye edilmiştir. Tehlikeli maddeler risklerine göre 9 grupta sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırmalardan bazılarının alt bölümleri de vardır.

Tehlikeli Maddelerin Hava yolu ile Taşınmasında Kısıtlamalar

Tehlikeli maddelerle ilgili gerekli izinler, talimatlar olmadığı sürece, bunların hava yoluyla taşınması yasaktır. Ülkelerin önlemleri dâhilinde muafiyet olmadığı sürece ve sözleşmeli ülkenin yasal izni olmadığı sürece tehlikeli maddeler hava yolu ile taşınamaz. Normal şartlarda, teknik talimatlarda hava yolu vasıtasıyla taşınması yasak olan nesne ve maddeler ile hastalık taşıyan canlı hayvanların hava yolu kanalıyla taşınması yasaktır. Teknik talimatlarda özellikle adı geçen veya genel özelliklerle belirtilmiş tehlikeli maddelerin hangi koşulda olursa olsun uçağa alınması yasaktır.

Yolcu Bagajı Olarak Taşıyıcı Onayı ile Taşınabilen Maddeler

Sportif amaçlı kullanılan araç-gereç: Bu araç-gereçler yolcu olan kişinin kullanımı içindir (av fişekleri, küçük kalibreli silah mühimmatı). Bunların taşınabilmesi için güvenle paketlenmiş, sportif amaçla kullanılacak, brüt olarak 5 kiloyu geçmeyecek şekilde olmalıdır.

El Bagajı Olarak Taşıyıcı Onayı İle Taşınabilen Maddeler

Bu grupta civalı barometre ve termometre bulunur. Bunlar sert, sızıntı geçirmez bir iç pakete yerleştirilip yine sert yapılı bir dış pakete yerleştirilerek taşınabilir.

Bagaj Olarak Taşıyıcı Onayı ile Taşınabilen Maddeler

Bagaj şeklinde tıbbi amaçlı oksijen tüpleri, küçük oksijen tüpleri taşınabilir. Yine bu durumdan pilot haberdar olmalıdır.

Taşıyıcı Onayı Olmadan Taşınabilen Maddeler

İlaç veya kozmetik maddeleri: Saç spreyi, parfüm, kolonya ve alkol içeren ilaçlar, kişi başına toplam 2 kg’ı ve tek sprey, ilaç vb. olarak 0.5 kg’ı geçmeyen miktarlarda taşınabilir. Lityum pille çalışan elektronik cihazlardan saat, kamera, cep telefonu, dizüstü bilgisayar gibi cihazlar kapalı olarak taşınabilir. Eğer pil cihazdan ayrılmışsa ya da cihazın yedek pili varsa kısa devreye karşı izole edilmiş olmalıdır.

Tehlikeli Maddelerin Paketlenmesi

Tehlikeli maddelerin paketlenmesinden gönderici sorumludur. Yönetmeliklerde belirtilen şartlarda tehlikeli maddenin sevkiyatında kullanılan paketlemeyi gönderici yapar.

Risk Etiketleri ve İşaretler

Tehlikeli maddeler, taşımaya hazırlık aşamasında paketlerinin teknik talimatlar doğrultusunda etiketlenmesi gerekir. Her tehlikeli mal paketi, içeriğinin doğru sevkiyat adı ile ve eğer verilmişse UN numarası ve söz konusu talimatlarda belirtilen diğer işaretler ile işaretlenmelidir.

Kargoların Depolanması, Sevki ve Yüklenmesi/ Boşaltılması Esnasında Hasarlanmaları

Hasarlı ya da sızıntı olduğu tespit edilen tehlikeli maddeler kesinlikle uçağa yüklenmez. Sızıntı diğer bagajlara bulaşmışsa bulaşan bagajlar da kabul edilmez. Bu konuda üst amire, harekat memuruna ve kargo memuruna bilgi verilir.

Sevkiyatçının Sorumlulukları

Tehlikeli maddelerin sevki konusunda teknik talimatların dışına çıkılırsa bu durum ICAO’ya bildirilmelidir. Tehlikeli Maddeler Gönderici Beyannamesi'nin, kargo kabul ünitesi tarafından kontrolü ancak sertifikalı yetkili kişilerce yapılabilir.

İşletmecinin Sorumlulukları

Hava yolu aracılığıyla gönderilmek istenen bir paketin, teknik talimatlarda belirtildiği gibi gerekli paketlemesi, işaretlemesi ve tehlikeli mallar nakliye belgesi yoksa o madde kesinlikle taşınmaz.

Bilgi Sağlanma Hükümleri

Hava yolu kanalıyla tehlikeli madde taşınırsa bu durumdan pilotun, uçuş mürettebatının mutlaka haberi olmalıdır.

Eğitim Programları Oluşturma

Tehlikeli madde taşımacılığında sürece katılan her bireyin taşıma sırasında olabilecekler ve bu durumlarda yapılması gerekenler ile ilgili eğitimi alması taşımayı daha güvenli ve kolay hâle getirir.