Makine Dikiş Egzersizleri

Makinede düz dikiş; iğneden çıkan üst iplik ile kavrayıcıdan çıkan alt ipliğin kumaşı delerek arasından geçen kenetlenme işlemidir. Kilit dikişi olarak da adlandırılan bu dikiş, kumaşın her iki yüzünde de aynı görüntüye sahiptir.

Bir dikiş; çeşidi, özellikleri, sınıfları gibi önemli öğelere göre gruplandırılmaktadır.

Dikiş çeşitleri, kullanım amacına ve oluşum şekline göre iki gruba ayrılır. Bunlar; Kullanım amacına göre; kapama dikiş, form dikiş, süs dikiş

Oluşum şekline göre; el dikişi, makinede düz dikiş, zincir dikiştir.

Dikiş özellikleri, dikişin yüzeydeki görünümü ve performansı ile ilgili özelliklerdir. Dikişin uzunluğu, genişliği, derinliği vb. ölçüleri ve dikiş gerginliğini kapsamaktadır.

Dikiş Sınıfları, kullanılan makine çeşidi ve alt ipliğin kontrolünü sağlayan mekanizmaya göre farklılık göstermekte bu etkene göre sınıflandırılmaktadır. Örneğin; kilit dikiş veya çift baskı dikiş makinesinde bir masura, masura kapsülü ve kavrayıcı bulunurken, zincir dikiş ve overlok makinelerinde lüper ve iplik yatırıcı bulunmaktadır.

Avrupa üretim teknolojisinde yaygın olarak bilinen kod numaraları;

100 sınıfı Tek iplikli zincir dikiş, 200 sınıfı El dikişi, 300 sınıfı Kilit veya çift baskı dikişi, 400 sınıfı Çift iplik zincir dikişi, 500 sınıfı Overlok dikişi, 600 sınıfı Flatlok dikişi, Kombinasyon dikişlerileridir.

Basit Dikim Egzersizleri

Dikiş makinesi kullanmaya yeni başlandığında makine hâkimiyetinin yani kontrollü hızlı veya yavaş kullanımın sağlanabilmesi için önce ipliksiz sonra iplikli basit dikim egzersizleri yapılmalıdır. Bu durum dikim işlemini gerçekleştirirken, ayak pedalı ve baskı ayağını doğru kullanmayı öğrenmek için gereklidir.

Dikiş Boyunun (Genişliğinin) Ayarlanması

Makine üst bölümünde sağ tarafta bulunan dikiş boyu ayarlayıcısı (numaratör) ile istenilen genişlikte veya sıklıkta dikiş boyu ayarlanabilmektedir. Sık dikiş tercih edilirse numara küçültülmekte, geniş dikiş tercih edilirse numara büyültülmektedir. 0-5 arasında numara büyüklüğü değişmektedir.

Üst İplik Gerginliğinin Ayarlanması

İplik kılavuzundan gelen üst ipliğin gerginliğini ayarlamak için makine başındaki iplik gerdirici sıkılır veya gevşetilir. İpliğin rahat hareket etmesi buradan sağlanmaktadır. Bu ayar iplik kopması, kumaş büzüşmesi vb. durumları önlemek için önemlidir.

Alt İplik Gerginliğinin Ayarlanması

Masuraya sarılan ipin sıkı veya gevşek olması dikim sırasında kopma vb. sıkıntılara neden olmaktadır. Makine altında bulunan masuranın düzgün sarımı veya ipliğin mekikten çıkışının sertliği vb. kontrol edilerek ayarlama sağlanmaktadır.

Pekiştirme Dikişi

Bir giysi hazırlanırken kumaş parçaları birbirine dikişler kullanılarak birleştirilmektedir. Dikim sırasında dikişin sökülmesini önlemek için dikiş başlangıcı ve bitiminde ipliğin sabitlenmesi gerekmektedir. Bu elle ipliklerin uçları bağlanarak veya aynı yerde üç veya dört dikişin (dikildiği) olduğu pekiştirme dikişi ile makinede transportun hareket yönünü değiştirerek yapılabilmektedir.

Temel Dikiş Çalışmaları

Dikiş; Elde veya makinede iplik yardımı ile yapılan iki kat kumaşta aradan, tek kat kumaşta içinden geçirilerek oluşturulan ilmek sırasıdır.

Dikiş adımı ise kumaş üzerinde görülen ipliklerin oluşturduğu dikiş hattının en küçük birimidir. Dikiş adımı sıklığı kumaş, ürün özelliği, dikişin amacı veya müşteri tercihine göre değişebilir.

Düz dikiş, tüm dikişlerin en düz, en az göze çarpan ve çok yönlü olanıdır. Bir giysinin ön, arka, yaka, kol gibi parçalarını birbirine birleştirme için uygundur.

Gaze ve çıma dikiş, düz ve süsleme dikişte en çok tercih edilen dikiş çeşididir. Üst dikiş olarak bilinen bu dikiş türleri tasarım çizgilerini vurgulamakta, dikişi daha güçlü hale getirmekte ve dikişin düz durmasına yardımcı olmaktadır.

İngiliz dikişi, giysinin ters tarafından küçük, düzgün, sıkışmış bir dikişe benzeyen dar, kapalı bir dikiştir. Bu dar dikiş yeri, sadece küçük bir kıvrım gösterdiği için şeffaf kumaşlarda (organze, şifon vb.), iç çamaşırı gibi özellikli giysilerde en çok tercih edilen dikiş çeşididir. İngiliz dikişi iki dikiştir. İlk dikiş, dikiş payından, ikinci dikiş, dikiş hattından kaplamak üzere dikilmektedir.

Aralı Temiz Dikiş (Yalancı Fransız Dikiş); İngiliz dikişine çok benzeyen bu dikiş türü kumaşın tersinden uygulanmaktadır.

Katlamalı temiz dikiş sağlam olma özelliğine sahiptir.

Üst Üste Bindirilmiş Dikiş; Kumaşın düz yüzünden dikilen bu dikiş gömlek dikişi ya da kaplanmış dikiş olarak da adlandırılmaktadır. Çift iğne dikiş makinelerinde aparat yardımıyla tek işlemde de gerçekleştirilebilmektedir.

Nervür Dikişi; Genellikle süsleme amaçlı yapılan bu dikiş türü, kumaşın bir yana doğru eşit mesafelerle katlanarak dikilmesiyle oluşmaktadır. İnceden kalına veya kalından inceye çeşitli ölçülerde, kumaşın yüzünde yapılmaktadır. Bu dikiş uygulanırken fazla kumaş kullanımı olması nedeniyle giysi dikilmeden ve kumaş çizgisine paralel yapılması gerekmektedir.

Nervür elde makine dikişi veya makinelere takılan aparatlarla iki şekilde yapılabilmektedir. Nervürün, şekline göre dilimli, kordonlu, çapraz, pensli vb. çeşitleri bulunmaktadır.

Büzgü dikişi; Büzgü, elde veya makine ile geniş bir kumaş parçasının istenilen ölçüye getirilmesini sağlayan, kumaşın büzgü yapılan yönde ölçüsünü azaltan sık, küçük kıvrım işlemidir. Büzgüler uygulama biçimlerine göre su büzgüleri, şematik büzgüler, düz büzgü vb. isim almaktadır.

Fırfır, tek kat veya çift kat, düz, verev kumaşlardan giysi kenarlarına dikilen kırmalı veya büzgülü parçadır. Fırfırın uzunluğu ile genişliği kullanım yeri ve model özelliğine göre farklılık göstermektedir. Fırfırların, pileli fırfır, çift fırfır, zigzak fırfır vb. gibi çeşitleri bulunmaktadır.

Pili Dikişi; Pili, belli bir düzen içinde yapılan katlama işlemidir. Pili, elde yapılabildiği gibi, makinelerde de yapılmaktadır. Pili model özelliğine ve tercihe göre belli bir noktaya kadar dikilerek ya da dikilmeden, ütülenerek oluşturulmaktadır. Pililerin katlama şekline göre birçok çeşidi bulunmaktadır. Bunlar arasında akordion pili, keskin pili, serbest pili, güneş pili, tek yönlü pili, kademeli pili, kristal pili, mantar pili, kalem pili, kadeh pili, ters pili, kanun pili, pilikaşe vb. yer almaktadır.

Köşeli, dönüşlü, kavisli birleştirme dikişi; Dikişlerin tümü düz hat boyunca devam etmemekte, bazı çalışmalarda köşeli, kıvrımlı devam etmektedir. Köşeli çalışmalarda makine ayağı kaldırılarak 90 derecelik açıyla kumaş çevrilerek dikim yapılmaktadır.