Dikim İşleminde Kullanılan Makine, Araç ve Gereçler

Dikiş makineleri farklı açılardan ele alınarak gruplandırılmaktadır. Bunlar arasında, yapılan dikiş çeşidine, çalışma sistemine, yapı biçimlerine, hızına, otomatikleşme derecesine, kullanım alanlarına, transport çeşitlerine vb. göre yer almaktadır.

Düz dikiş makinesi alt ve üst bölüm olmak üzere iki bölümden meydana gelmektedir.

Makinenin üst bölümünde, makine başı; horoz (iplik verici), tansiyon, ip gerginliği, baskı ayağı, iğne, makine kolu (el çarkı), makine boynu; dikiş boyutu ayarlama, dikiş kilitleme, masa plakası, masura sarma tertibatı gibi bölümler yer almaktadır.

Makine Başı; Makinenin üst bölümünde sol taraf makine başıdır. Makine başı; horoz (iplik verici), tansiyon, tansiyon yayı, ip gerginliği, baskı ayağı, iğne, iğne iplik verici gibi bölümlerden oluşmaktadır.

Makine baskı ayağı, kumaşın dikiş süresince yukarı aşağı yönde hareketinin kontrolünü sağlayarak sıkıca tutan masa plakasında yer alan bölümdür. Birçok makinede, özel işler için fermuar ayağı, nakış ayağı, kenar kıvırma ayağı, düğme dikme ayağı vb. gibi çok çeşitli baskı ayakları kullanılmasına rağmen en çok düz baskı ayağı kullanılmaktadır.

Makine ayağı takma işlemleri;

Dikim işlemine uygun makine ayağı seçiniz,

Makine başındaki baskı ayağı kolunu kaldırınız,

Makineye takılı olan ayak çıkıncaya kadar yandaki vidayı tornavida yardımıyla gevşetiniz,

Makineye takılı ayağı makineden çıkarınız,

Seçilen ayağı, ayak bölümüne yerleştirerek torna vida ile sıkıştırınız.

İğne bölümlerİ şunlardır;

Dipçik (Gövde); Yassı veya yuvarlak olan iğnenin, iğne milindeki yuvasına giren baş kısmıdır.

İğne Şaftı; Dipçik ile göz arasında kalan uzun bölümdür.

Kanal; Üst ipliğin akmasını sağlayan bölümdür. İğnenin ön tarafında uzun kanal arka tarafında kısa kanal bulunmaktadır. İğne boyutu arttıkça kanal da büyümektedir.

Göz; ipliğin iğneye geçirildiği açıklık (iğne türüne göre değişiklik gösterir) eye

Uç; Göz ile iğne ucu arasındaki iğnenin noktasıdır.(yuvarlaklıkta değişir)

İğnenin Takılması;

Dikilecek kumaş özelliğine uygun iğne seçiniz,

İğne milindeki iğnenin vidasını gevşetiniz,

Seçilen iğneyi, uzun oluk sol tarafa bakacak şekilde, iğne milinde gidebildiği kadar yukarı takınız,

İğne vidasını iyice sıkınız.

İp Gerginliği; Makinenin sol tarafında, üst bölümde yer almaktadır. Bu bölüm, dikiş işlemi sırasında iplikte belirli bir miktar ihtiyaç duyulan gerginliği sağlamaktadır.Üst gerilim genellikle sayılarla işaretlenmektedir. Sayı ne kadar yüksekse, gerginlik o kadar sıkı, sayı ne kadar düşükse, gerginlik o kadar gevşektir. Bazı makine çeşitlerinde üst gerilim, daha fazla gerginlik anlamına gelen bir artı işareti (+) ve daha az gerilim anlamına gelen bir eksi işareti (-) ile işaretlenmektedir.

Tansiyon, üst iplik gerginliğini sağlayan bölümdür.

Horoz (İplik verici), dikiş işlemi süresince oluşan ilmeğin masura üzerinden geçebilmesi için dikiş boyu kadar ipliği bobinden alma işlemini gerçekleştirmektedir.

Dikiş boyu (genişliği) ayarlama ve dikiş kilitleme düğmesi (ters düğmesi), Dikiş genişliği kontrolü, iğnenin bir yandan diğer yana hareket ettiği mesafeyi ayarlamaktadır. Bu mesafe her zaman milimetre (mm) cinsinden ölçülmektedir. Bazı dikiş makinelerinin maksimum dikiş genişliği 4 ile 5 mm'dir. Dikiş işlemi başında ve sonunda, sık sık dikişlerin kilitlenerek atmaması sağlanmaktadır. Her bir dikiş, elle veya ters düğmesi kullanılarak kilitlenebilmektedir. Bu işlem basit bir şekilde aşağıdaki gibi yapılır;Yeni üç veya dört dikiş yaparak, ters düğmeye dokunulur ve kumaşı birkaç dikişle pekiştirilir. Düğme bırakılır ve makine ileriye doğru dikişe devam eder. Dikişler daha sonra kilitlenir ve sabitlenir.

Makine Kolu (El çarkı/Volan), makinenin sağ üst tarafında, dikiş sırasında dönen bir volan veya el çarkı bulunmaktadır. Bu el çarkı, iğneyi yukarı ve aşağı hareket ettirerek bir dikiş oluştururken dişlilerle iğne hareketini koordine eden makine koludur.

Masuraya İp Sarma Tertibatı, endüstriyel dikiş makinelerinde, bobin sarıcı, makinenin dışında sağ tarafta yer almaktadır. Masuraya ipliği düzgün sarma işlemini gerçekleştirmektedir.

Makineye Alt ve Üst İplik Takma İşlemleri

Alt iplik takma işlemleri

Alt iplik takma işlemini sağlayan parçalar; masura, mekik ve çağanozdur. Masura, ipliğin sarıldığı, mekik ise içine masura yerleştirildiği parçadır. Bu parça masuraya sarılı ipliğin aktarılmasını ve masuranın hareket etmesini sağlamaktadır.

Üst iplik takma İşlemleri

İyi ve düzgün bir dikişe sahip olmak için makineye üst ipliğin eksiksiz takılması, iplik gidiş yollarının doğru takip edilmesi gerekmektedir.

Sırasıyla üst iplik takma işlemleri; Çardak, iplik kılavuzu, ikili veya üçlü iplik kılavuzu, ip gerginliği, tansiyon, iplik kılavuzu, horoz, iplik kılavuzu, iğne mili yatağı ve son olarak iğnedir.

Makine Alt Bölüm Elemanları

Makine alt bölümü makine tipine göre değişiklik göstermesine rağmen; çardak, motor, pedal ve dizlik gibi bölümlerden oluşmaktadır.

Overlok Makinesi, dikiş dikerek, kenarı bitirerek ve kumaşı tek adımda keserek dikim sürecini hızlandırmaktadır. Çok çeşitli kumaşları dikmek için bir overlok makinesi kullanılır ve standart bir dikiş makinesinden çok daha hızlı çalışmaktadır, ancak çok yönlü değildir. Overlok makinesi, iplik sayısına göre 3 iplikli, 4 iplikli ve 5 iplikli olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır.