Çevrimiçi Öğrenme Ortamları
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin eğitim ortamlarına entegrasyonu yüz yüze eğitimin yerine alternatif yeni bir eğitim yaklaşımı olan çevrimiçi öğrenme yaklaşımının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Çevrimiçi öğrenme; öğrenen ve öğreticilerin zaman ve mekan bakımından bağımsız olduğu, eğitsel ortamlar aracılığıyla iletişime geçtikleri, öğrenenlerin öğrenme sürecinde aktif rol aldığı bir öğrenme çeşididir. Çevrimiçi öğrenme sürecinde öğrenenler, istedikleri yer ve zamanda bilgiye erişebilme, eş zamanlı iletişim araçlarıyla öğreticiler ve akranlarıyla bir araya gelebilme, internet aracılığıyla birçok kaynağa ve uzmana ulaşabilme imkanına sahiptirler.
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin eğitim ortamlarına entegrasyonu çevrimiçi öğrenme ortamları kavramını ortaya çıkarmıştır. Çevrimiçi öğrenme ortamları öğretici ve öğrenenlerin zaman ve mekan bağımlılığı olmaksızın öğrenme-öğretme sürecine katılabilecekleri pedagojik olarak anlamlı ve kapsamlı öğrenme ortamlarıdır. Teknolojinin eğitim ortamlarına yansımasıyla birlikte çevrimiçi eğitim ortamları kavramı ortaya çıkmış ve yüz yüze eğitim uygulamaları dijital platformlara taşınmıştır. Çevrimiçi öğrenme ortamları; eğitmen ve öğrenenlerin istedikleri yer ve zamanda öğrenme sürecine katılabildikleri, pedagojik olarak anlamlı ve kapsamlı öğrenme ortamlarıdır. Çevrimiçi öğrenme ortamları öğrenenlere çeşitli eğitimsel kaynaklara istedikleri yer ve zamanda ulaşabilme, e-posta, sohbet vb. yollarla birbirleriyle iletişim kurma, eş zamanlı ve eş zamanlı olmayan tartışmalar yoluyla bilgi ve becerilerini artırma imkanı sunmaktadır.
Çevrimiçi öğrenme ortamlarının yaygınlaşmasıyla birlikte bireyler için yeni öğrenme yolları ve ortamları ortaya çıkmış ve öğrenenler için öğrenme süreci “öğrenmeyi öğrenme” olarak değişim göstermiştir. Yani birey pasif bilgi alıcısı olmaktan çıkıp, bilgiyi üreten, şekillendiren, sentezleyerek yeni bilgiyi inşa edebilen kişilere dönüşmeye başlamıştır. Öğretim süreçlerinde kullanılan mevcut medya ve teknolojileri çeşitliliğinin artmasıyla birlikte internetteki birçok uygulama metin, ses, video ve dijital çoklu ortamı kendi içerisinde birleştirebilmekte, aynı zamanda tek ve çift yönlü iletişim imkanı sunabilmektedir. Dijital teknolojilerin sunduğu fırsat ve erişim imkanlarıyla, çevrimiçi öğrenmeler, öğretimin ihtiyaç, kapsam ve yapısına uygun eş zamanlı (senkron) ve eş zamanlı olmayan (asenkron) olarak gerçekleştirilmektedir.
Özellikle web teknolojilerinde meydana gelen gelişimlerle birlikte kullanıcılar bilgiyi tek taraflı kullanmanın ötesinde içeriğin üreticisi konumuna da geçmiştir. AEK kavramı, felsefik olarak bilginin toplumsal bir kaynak olduğu ve bu bakış doğrultusunda sosyal bir mülkiyet olarak ele alınabileceği görüşü üzerine temellendirilmektedir. Bu bağlamda, AEK; herhangi bir ücret istenilmeden talep eden herkesin ulaşabilmesi, belirli şartlar altında geliştirilip yeniden yayın yapılabilmesi için hazırlanıp sunulan eğitim araç ve kaynaklarını ifade etmektedir. Çevrimiçi öğrenme genel anlamda öğrenenlerin dijital ve internet teknolojilerini kullanarak öğrenme sürecine katılmasını ifade ederken, AEK, çevrimiçi öğrenme sürecinde kullanılan, herkesin erişimine açık ve ücretsiz ders içeriği sunmayı ifade etmektedir. AEK, örgün ya da yaygın eğitime kayıtlı öğrencilerin, mevcut derslerine yardımcı olmak amacıyla kullanabilecekleri, herhangi bir eğitim kurumuna devam etmeyen veya mezun durumundaki bireylerin kişisel veya mesleki gelişimlerine katkı sağlayabilecekleri, yaşam boyu öğrenme sürecini sürdürebilecekleri eğitim platformları olarak düşünülebilir.
Açık eğitim kaynaklarının kullanımının yaygınlaşmasından sonra günümüzde, MOOC’lar popülerliği her geçen gün artan bir olgu olarak yerini almaktadır. MOOC’lar yapı itibariyle öğrenme sürecini yapılandırmak isteyen çok fazla kişinin kolayca erişebileceği, ders içeriği oluşturabileceği, tartışmalar yoluyla iletişim kurabilecekleri sosyal medya araçlarını kullanmaktadırlar.
Kitlesel (Massive): MOOC uygulamaları, sayı anlamında herhangi bir kısıtlama yapılmaksızın istekli olan ve kursu kendisine uygun bulan çok sayıda öğrenenin katılımına olanak sağlamaktadır.
Açıklık (Open): MOOC uygulamalarında açıklık kavramı kursların ücretsiz olma, katılım için ön koşul gerektirmeme ve kaynaklara erişim olanağı sunma imkanlarını barındırmaktadır.
Çevrimiçi (Online): MOOC uygulamalarının çevrimiçi ortamda ağlar üzerinden bilgi ve iletişim teknolojilerinin sunduğu olanakları kullanarak yürütülmesini ifade etmektedir..
Ders (Course): MOOC uygulamaları yüz yüze geleneksel kurslarda olduğu gibi belirli bir yapı içerisinde sunulmaktadır. Başlangıç ve bitiş zamanları belli olan MOOC uygulamalarında, bu zaman dilimi içerisinde gerçekleştirilecek tüm aktivitelerin yer aldığı bir kurs izlencesi ve bu izlencede kurs kapsamında erişilmesi planlanan öğrenme hedefleri, süreç içerisinde kullanılacak materyaller, iletişim araçları ve değerlendirme sistemleri yer almaktadır.
Dünya Çapında Yaygın Olarak Tercih Edilen MOOC Platformları: EdX, Udemy, Coursera, Khan Acadmy, Udacity, Future Learn, Openstudy, Codeacademy, Openlearning
Türkiye'de Yaygın Olarak Tercih Edilen MOOC Platformları: AtademiX, Akadema, Bilge-İş, E-üniversite, Khan Academy (Türkiye), Microsoft Açık Akademi
Öğrenenlerin dijital ve web teknolojilere karşı düşkünlükleri, bu teknolojilerle fazla zaman geçirme eğilimleri, çevrimiçi öğrenme imkanlarından faydalanma istekleri ve çevrimiçi öğrenme ortamlarının işbirlikli, grup veya akran öğrenmeyi desteklemesi ders çalışma yöntemlerinin de çeşitli uygulamalar aracılığıyla bu ortamlara geçişini artırmıştır. Öğrenenlerin çevrimiçi ortamlarda ihtiyaç duyacakları ve bu ortamlarda çalışmalarını verimli hale getirebilecekleri birtakım araç ve uygulamalar geliştirilmektedir.
Çevrimiçi ders çalışma araçları ile öğrenenler aktif olmakta ve işbirlikli çalışmalarda bulunmaktadır. XMind, GoConqr, Evernote, Quzilet, Focus ToDo, StudyBlue, Google Dokümanlar çevrimiçi ders çalışma araçlarına örnek oalrak verilebilir.