Görme Organı (Organum Visus)

Görme ile ilgili yapılar orbita denilen boşluk içinde yer alır.

Göz küresi (bulbus oculi); Tunica fibrosa bulbi, tunica vasculosa bulbi ve tunica nervosa bulbi göz küresinin tabakalarıdır.

Tunica fibrosa bulbi: Göz küresinin en dış tabakasıdır. Cornea ve sclera olmak üzere iki bölümü vardır.

Cornea, göz küresinin dış tabakasının ön bölümünde yer alır. Tunica fibrosa bulbi'nin ön 1/6'lık bölümünü oluşturur. Saydam bir yapısı vardır. Dışarıdan gelen ışık cornea vasıtasıyla göze girer. Cornea, ışığı en çok kıran göz bölümüdür.

Sclera (Sklera), tunica fibrosa bulbi'nin 5/6'lık arka kısmını meydana getirir. Beyaz renklidir. Göz küresinin hem şeklini verir hem de bütünlüğünün korunmasını sağlar. Ayrıca göz kasları da sclera'ya tutunmaktadır.

Tunica vasculosa bulbi: Gözün orta tabakasını meydana getiren bu bölümün choroidea, corpus ciliare ve iris olmak üzere üç bölümü bulunmaktadır.

Choroidea, gözün tabakalarını besleyen damarların bir kısmı burada bulunur.

Corpus ciliare, yapısında m. ciliaris ve processus ciliaris bulunur. Processus ciliaris tarafından salgılanan sıvıya humor aquosus denir. M. ciliaris kasıldığı zaman lig. suspensorium lentis'leri gevşetir ve göz merceğini (lens) kalınlaştırır. Lensin kalınlaşması ise ışığın kırılmasını artırır ve gözün akomodasyonu (uyum) sağlanır. Lens, farklı uzaklıklardaki cisimlere göre odak uzaklığını ayarlar.

İris, burada bulunan hücrelerde ne kadar fazla pigment bulunursa gözün rengi o kadar koyulaşır. İris ile cornea arasında bulunan boşluğa ön kamera, iris ile lens arasında kalan bölüme ise arka kamera denir.. İris'in orta bölümünde yuvarlak bir açıklığa pupilla denir. İris'in yapısında m. sphincter pupilla ve m. dilalator pupilla denilen düz kaslar yer alır. M. sphincter pupilla, pupilla'nın daralmasını (myosis), m. dilatator pupilla ise pupilla'nın genişlemesini (mydriasis) sağlar.

Tunica nervosa bulbi: Göz küresinin en içte yer alan tabakasıdır. Stratum pigmentosum ve Stratum nervosum (retina) olmak üzere iki tabakadan meydana gelmiştir. Retina'da görme ile ilgili duyuları alan özel hücreler bulunur. Macula lutea'nın ortasında bulunan çukur bölüme fovea centralis adı verilir. Fovea centralis, retina'nın en iyi görme alanıdır. Retina'da koni (cone), basil (rod), bipolar ve multipolar hücreler bulunur. Bu hücrelerden basil'ler karanlıkta, koni'ler ise aydınlıkta ve renkli görmeyi sağlar.

Gözün ışığı kıran oluşumları: Bu yapılar önden arkaya doğru; cornea, humor aquosus, lens ve corpus vitreum’dur.

Cornea’dan daha önce bahsedilmişti.

Humor aquosus, corpus ciliare’nin ön tarafında processus ciliaris denilen yapı bulunur. Processus ciliaris tarafından salgılanan sıvıya humor aquosus denir. Humor aquosus sıvısı, sinus venosus sclera denilen kanalla gözün venöz dolaşımına boşalır.

Camera bulbi, göz küresinde ön taraftan arka tarafa doğru üç tane boşluk bulunur. İris ile cornea arasında bulunan boşluğa ön kamera (camera anterior), iris ile lens arasında kalan bölüme ise arka kamera (camera posterior) denir. İris'in orta bölümünde pupilla denilen yuvarlak bir açıklık bulunur. Processus ciliaris'lerden salınan humor aquosus sıvısı arka kameradan pupilla aracılığı ile ön kameraya geçer.

Corpus vitreum, jöle kıvamında şeffaf, renksiz bir yapısı vardır. Gözün şeklinin korunmasına ve ışığın kırılmasına yardımcı olur.

Lens: İris’in arka tarafında, corpus vitreum’un ön tarafında yer alır. Lense tutunan lig. suspensorium lentis denen bağlar vardır. M. ciliaris kasıldığı zaman lig. suspensorium lentis'ler gevşer, lens kalınlaşır, ışığın kırılması artar ve gözün akomodasyonu sağlanır.

Gözün yardımcı oluşumları; Göz kasları (musculi bulbi), gözyaşı sistemi (apparatus lacrimalis), tarsus, göz kapakları (palpebrae), kaşlar (supercilium), cilia (kirpik), conjunctiva, corpus adiposum orbitae, glandulae tarsales (Meibom bezleri) Gözün Yardımcı Oluşumlarını meydana getirirler.

Görme yolları anatomisi: Retina’ya gelen ışık kortikal görme merkezine (lobus occipitalis'e) 4 nöron aracılığı ile ulaşır.

1. nöron: Koni ve basil şeklindeki fotoreseptör nöronlardır.

2. nöron: Retina'daki bipolar ganglion hücreleri

3. nöron: Multipolar ganglion hücreleridir.

4. nöron: Corpus geniculatum laterale'dedir.

Renkli görme; Renk algılanmasını sağlayan üç tip görme koni hücresi bulunmuştur. Kısa dalga boyuna (445 nm) daha hassas olan koniler mavi, orta dalga boyuna (543 nm) daha hassas olan koniler yeşil ve uzun dalga boyuna (565 nm) daha hassas olan koniler kırmızı ışığı daha fazla absorbe ederler. Bu üç rengin kombinasyonları ile çeşitli renkler ortaya çıkar.