Süsleme Malzemeleri
Süsleme
Süsleme; insan bedenini, gündelik yaşamında kullandığı maddi kültür ögelerini kullanım amacı ile uyumlu çalışan ve daha estetik gösterme kaygısıyla şekillenen bir anlayış olarak tanımlanabilir.
Süsleme ile ilgili tanımlamaların ışığında tarihsel kökenine bakacak olursak süsleme ile ilgili bilgi ve belgelere ilkçağlardan itibaren duvar resimleriyle başlayan betimlemeler, mozaikler, freskler, heykeller, günlük yaşamda kullanılan eşyalar gibi maddi kültür ögelerinden tarihsel olarak giysiler hakkında ve giysiler üzerindeki süslemeler hakkında bilgi edinmek mümkün olmaktadır.
Mezopotamya uygarlıklarında eteklerin saçak ve püsküllerle süslenmesi, tuniklerin desenli ve işlemeli kumaşlardan yapılması İlk Çağ uygarlıklarının giysilerini süslemeye önem verdiklerini göstermektedir.
Mısır’daki arkeolojik bulgulara rağmen dokuma tekniklerinde önemli katkılarda bulunan diğer Akdeniz ülkeleri Grekler, Orta Doğu’da bulunan krallıkların zengin yazılı kaynaklarında ilk çiçekli sanatsal dokumaların yapıldığı görülmektedir.
Roma İmparatorluğu Dönemi'nde tercih edilen toga picta, ilk kez halk törenlerinde galip generaller tarafından giyilen süslü işlemelerle kaplı bir tören giysisiydi.
Çin saray kostümleri ipek kumaşlardan üzeri zengin bezemelerle süslenmekteydi.
Türklere ait en eski kaynaklara Altay dağlarını eteklerinde yer alan Pazırık’ta Rus arkeolog S.I.Rudenko’nun 1924 yılında yaptığı kazılar sonucunda Hunlara ait kurganları ulaşması ile sonuçlanmıştır. Bu kanıtlar Türklerin süsleme tekniklerinden aplikeyi bildiklerini göstermektedir.
Süsleme Malzemeleri
Maddi kültürün önemli eserleri olan giysiler üzerine yapılan süslemelere geleneksel anlamda dört önemli teknik göze çarpmaktadır. Bunlar;
- Dikiş tekniği ile yapılan giysi süslemeleri
- İşleme tekniği İle yapılan giysi süslemeleri
- Örülerek yapılan giysi süslemeleri
- Hazır aksesuarlarla yapılan giysi süslemeleri
- Boyama-Baskı ile yapılan giysi süslemeleri
- Karışık teknik ile yapılan giysi süslemelerinde kullanılan malzemeler(Giyilebilir Sanat)
Dikiş Tekniği ile Yapılan Giysi Süslemelerinde Kullanılan Malzemeler
Temel işlev olan ve giysinin oluşturulmasındaki en önemli adım dikiştir. Dikiş tekniği kullanılarak giysilere form kazandırmanın yanı sıra süsleme unsuru olarak da kullanılmaktadır. Giysinin bir bölümünde ya da tamamında uygulanabilen işlemle giysiye üçüncü boyut yani derinlik kazandırılmakta ve giysinin estetik duruşunda süsleme ögesi olarak kullanılmaktadır.
İşleme Tekniği ile Yapılan Giysi Süslemelerinde Kullanılan Malzemeler
İşleme ve nakış kavramları birbiri içerisinde kullanılmaktadır. Nakış, genellikle, zemin olarak adlandırılan bir dokuma kumaş parçasının yüzeyine iğne ve iplik ile dekorasyon uygulama sanatıdır.
İşlemede teknik olarak uygulama türleri kumaşın yapısına (ipliği sayılabilen kumaşlar) göre beş gruba ayrılmaktadır. Bunlar;
- Dokumanın iplikleri üzerinden yürütülen iğneler
- Dokumanın iplikleri kapatılarak yapılan iğneler
- Dokumanın iplikleri çekilerek yapılan iğneler
- Dokumanın iplikleri kesilerek yapılan iğneler
- Dokumanın iplikleri bağlanarak yapılan iğneler
Her iki süsleme tekniği içinde en temel malzeme olan ipliktir.İşleme-nakış iplikleri türleri; pamuk, merserize ve ipek ipliklerin yanı sıra sentetik karışımlı iplikler de kullanılmaktadır.
Örülerek Yapılan Giysi Süslemeleri
El sanatları içinde ince ve kalın örgülerden oluşan örülerek yapılan süslemeler dokumanın keşfine yakın bir geçmişe sahiptir. Örgü işi el ile ya da herhangi bir araç ile yapılabilmektedir. Örgü işleri şiş, iğne, tığ, firkete, mekik vb. araçlar ile çeşitli özellikteki iplikler ile yapılabilmektedir.
Hazır Gereçlerle Yapılan Süslemede Kullanılan Malzemeleri
Teknolojinin günümüze kadar süren hızlı gelişimi ile birlikte seri üretime geçiş, çalışma şartlarını ve ihtiyaçların karşılanma sürecini hızlandırmıştır. Kullanılan materyal ve teknik geçmişin estetik beğenisi el emeği göz nur ile yapılan işlerin yerini tutmamaktadır.
Hazır malzemeler geçmişin estetik beğenisi el emeği göz nur ile yapılan işlerin yerini tutmamaktadır. Endüstriyel üretim ile hazırlanan aksesuarlar arasında; sutaşı, kurdele, dantel, şerit, kordon, harçlar, püskül, metal aksesuarlar sayılabilir.
Boya-Baskı Tekniği ile Süslemede Kullanılan Malzemeler
Kumaş yüzeyini renklendirilme ve desenlendirilmesi işlemine baskı adı verilmektedir. Geleneksel olarak kumaş yüzeyine boyar maddeler ile desen oluşturma teknikleri arasında kalıp baskıcılığı, kalem işi tekniği ve farklı kültürlerde farklı isimlerle geçen rezerve boyama teknikleri boyama-baskı teknikleridir.Kumaş yüzeyinin boyar madde kullanılarak renk ve desen ile kaplanması işlemine baskı adı verilmektedir. Geleneksel kumaş boyama ve baskı teknikleri; metal ve ahşap kalıpla baskıcılık, kalem işi, bağlama batik ve mum batik olarak tanımlanan rezerve boyama teknikleridir.
Karışık Teknik ile Yapılan Giysi Süslemelerinde Kullanılan Malzemeler (Giyilebilir Sanat)
Süsleme, giysi veya herhangi bir yüzeyin görsel tasarımıdır. Yüzey tasarımında geleneksel yöntemler ile birlikte yenilikçi yöntemlerde deneysel malzemeler birlikte kullanılmaktadır. Tekstil tasarımcılarının kumaş üzerinde kullanması için pek çok yeni malzeme mevcuttur. Kullanılacak malzemeler tasarımcının yaratıcı gücüne bağlı olmasının yanında teknik gücünün kuvvetli olması da gerekmektedir.