Zımpara, Şardonlama ve Makaslama İşlemleri

Tekstilde Zımpara İşlemi

Tekstilde yapılan zımparalama işlemi sonucunda mamul süet görünümü kazandığından dolayı bu işlemin bir diğer adı ise süetlemedir. Zımpara işlemi sonucunda tekstil mamulü yumuşak ve kaygan bir tutum kazanmaktadır. Ayrıca zımparalama işlemi sonucunda tekstil mamulü yapay deri görünümüne de sahip olmaktadır.

Tekstilde yapılan zımparalama işlemi mekanik bir işlem olduğundan dolayı çevre dostu bir işlem olarak nitelendirilmektedir. Bu işlem neticesinde tekstil mamulünde moda efektlerinden olan yumuşak, dolgun ve akıcı bir tutum elde edilmektedir.

Tekstilde yapılan zımparalama işleminde, kullanım alanına göre yalnız kumaşın bir yüzü veya iki yüzü birden de zımparalanabilir. Genel olarak kumaşın insan bedenine değdiği yüzü konfor için zımparalanmaktadır. Kumaşın yüz kısmına yapılan zımparalama işlemi ise kumaşın hacimli ve yumuşak bir tutuma sahip olması için uygulanmaktadır.

Bilindiği üzere kot kumaşlar yapısı gereği sert bir tutuma sahiptirler. Bu kumaşlara yapılan zımparalama işlemi sonucunda kot kumaşlar yumuşak ve kaygan bir tutuma sahip olmaktadırlar.

Pamuklu kumaşlarda, sıkılaştırılma işlemi yapıldıktan sonra uygulanan zımparalama işlemi sonucunda pamuklu kumaşlarda çok iyi bir süet görünümü elde edilmektedir.

Tekstilde yapılan zımparala işlemi genel olarak kuru tekstil mamulüne uygulanan bir işlemdir. Ancak günümüzde yaş tekstil mamullerine de uygulanan zımparalama işlemleri de geliştirilmiştir.

Tekstilde yapılan zımparalama işlemi tekstil mamulünün boyanmasından önce veya boyanmasından sonra yapılabilmektedir. Her iki şekilde de yapılan yöntemin birbirine göre belirli avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Gömlek ve kot kumaşlarda boyama sonrasında yapılan zımparalama işlemi sonucunda özel efektler elde edilmektedir.

Şardonlama İşlemi

Şardonlama işleminin en basit ifade edilme şekli tüylendirme işlemidir. Yani herhangi bir tekstil mamulünün tüylendirilmesi için şardonlama işlemi yapılması gerekmektedir. Çünkü şardonlama işleminde tekstil mamulü içerisinde bulunan liflerin çekilerek yüzeye çıkarılması sağlanmaktadır. Kısacası şardonlama işlemi, dokuma veya örgü tekstil mamulünün yüzeyinden geçirilen metal teller yardımıyla ipliklerin içerisinden liflerin çekilmesine dayanan mekanik bitim işlemidir.

Bilindiği üzere lifler açık elyaf halinde bulundukları zaman son derece yumuşak bir tutuma sahiptirler. Fakat liflerden üretilen ipliklerin üretim aşamaları sırasında gerek lifleri bir araya toplamak gerekse bu liflere büküm vermek suretiyle yumuşak tutumları yok edilmiş olunmaktadır. Daha sonrasında ise bu ipliklerin yüksek sıklığa sahip bir kumaş formuna getirilmesi tutumu daha da sertleştirmektedir. Şardonlama işlemi ile birlikte tekstil mamulüne kaybetmiş olduğu yumuşak tutum yeniden kazandırılmaktadır. Yani kumaşta bulunan lif uçları şardonlama kancaları sayesinde kumaş yüzeyine çıkarılır ve tekstil mamulünün kaybetmiş olduğu lif yumuşaklığı tekrardan kazandırılmaktadır.

Şardonlama Tipleri

Şardonlama işlemi sonucu elde edilen tüylerin bulunuş şekillerine göre şardonlama etkisi 3’e ayrılmaktadır. Bunlar; Keçeleşme şardonlaması, yatık tüylü şardonlama, kadifemsi (velur) şardonlamadır.

Keçeleşme şardonlamasında lifler şardon elemanları yardımıyla tekstil mamulünün ve ipliklerin içerisinden çekilir. Bu çekilme işlemiyle birlikte düzgünsüz ve karışık bir şekilde tekstil mamulünün yüzeyinde bırakılırlar. Bu işlem genel olarak tekstil mamulünün sıcak tutma özelliklerini geliştirmek için yapılmaktadır. Keçeleşme şardonlaması her türlü tekstil liflerinden yapılmış mamullere uygulanabilmektedir. Ancak yünlü keçeleşme şardonlamasından sonra yünlü tekstil mamulleri bir de dinkleme işleminden geçirilirse sağlanan yüzey keçeleşmesi iyice gelişmektedir.

Yatık tüylü şardonlama işleminde tekstil lifleri şardonlama elemanları sayesinde tekstil mamulü veya iplikler içerisinden çekilirken bunu takiben yapılan bir işlem ile tekstil mamulünün bir yönüne doğru yatırılmaktadır. Bu yatırım işleminden hemen sonra ise bu liflere fikse işlemi uygulanmaktadır. Yatık tüylü şardonlama özellikle yünlü mamullerde daha iyi sonuçlar vermektedir.

Kadifemsi şardonlamanın bir diğer ismi ise velur şardonlamadır. Kadifemsi şardonlama işlemi sonucunda tekstil mamulü veya iplikler içerisinden çekilerek yüzeye çıkarılan lifler tüy kaldırma ve buharlama elemanları yardımıyla kumaş yüzeyinde dik duruma getirilmektedir. Kumaş yüzeyinde dik duruma getirilen lifler belirli bir yükseklikte sabitlenerek makaslanmaktadır. Bu işlem sayesinde kumaş kadifeye benzer bir görüntü kazanmaktadır. Ancak elde edilen tüy tabakasının sıklığı hiçbir zaman gerçek kadifelerdeki sıklığa ulaşamamaktadır.

Şardonlama Makineleri

Şardonlama makineleri, makinedeki şardonlama elemanının cinsine göre 2 ana gruba ayrılmaktadır. Bunlar; Doğal dikenli şardonlama makineleri, metalik kancalı şardonlama makineleridir.

Metalik Kancalı Şardonlama Makineleri

Günümüzde lif çeşidi gözetmeksizin tekstil mamullerinin şardonlanmasında en çok kullanılan makine tipi metalik kancalı şardonlama makineleridir. Metalik kancalı şardonlama makinelerinin doğal dikenli makinelere nazaran günümüzde yaygın bir şekilde kullanılmasının birçok nedeni bulunmaktadır.

Şardonlama Hataları

Şardonlama işlemi oldukça fazla dikkat isteyen bir işlem olarak karşımıza çıkmaktadır. Çünkü normal koşullarda yapıldığında bile tekstil mamullerinin yüzeylerinin kopma dayanımlarında belirli bir oranda düşmeye neden olmaktadır. Bunun için şardonlama işlemine tabii tutulmuş kumaşta gerekli kontrollerin sürekli olarak yapılması gerekmektedir. Eğer bu kontroller yapılmazsa gerek tekstil mamulünde yapılacak diğer işlemler sırasında gerekse tekstil mamulünün kullanımı sırasında istenilmeyen etkilerin ortaya çıkması söz konusu olacaktır.

Makaslama İşlemi

Makaslama işlemi de zımpara ve şardonlama işlemleri gibi mekanik bitim işlemleri sınıfında bulunmaktadır. Makaslama işlemleri ön terbiyede de kullanılmaktadır. Ön terbiye işlemlerindeki amacı ise kumaşın temizlenmesidir. Ancak etkili bir biçimde kullanıldığı yer genel bitim işlemleridir.

Makaslama Hataları

Makaslama işlemi sonucunda da bazı hatalarla karşılaşılabilmektedir.Bu hatalar meydana gelme durumları bakımından incelenmektedir.