Kısa Surelerin Tefsiri (Duhâ-Hümeze Arası)

Duhâ, Mekkî'dir. 11 ayettir. Cahiliyyenin batışını, İslam'ın yükselişini anlatır. Vahyin kesilmesiyle beraber müşriklerin "Rabbi onu terketti, ona küstü" demelerine cevaptır. Peygamber ve müminler için müjdedir. Üç nimeti hatırlatır: yetimken, sahip çıkılmayı; fakirken, zenginleştirilmeyi, bocalarken doğru yolu bulmayı. Üç de öğüt verir: Yetimi ezme, dilenciyi azarlama, Rabb'inin nimetini şükranla an.

İnşirâh, Mekkî'dir, 8 ayettir. Efendimizi ve müminleri teskin ve teselli etmeyi hedefler. Üç nimet hatırlatılır: Göğsün ferahlatılması, ağır yükün kaldırılması ve adının yüceltilmesi. Zorluktan sonra kolaylık vadini sunar. Zordan kurtulunca yılmayıp başka bir işe girişmeyi; Rabb'e yönelmeyi ve yakınlaşmayı emreder.

Tîn, Mekkî'dir, 8 ayettir. Kutsal mekânlara yemin ederek bunların önemini vurgular. İnsanın bedenen ve ruhen mükemmel yaratıldığını; iman ve salih amelin bu mükemmelliği devam ettirdiğini; inkâr ve isyanın ise insanı aşağılık, hayvandan bile aşağı yaptığını vurgular. Hakikat ortada iken insanın yalanlamasının anlamsızlığına ve en adil hâkim olarak Allah'ın hükmünü adilce vereceğine vurgu yapar.

Alak, Mekkî'dir; 19 ayettir. İlk vahiydir. Yaratma gerçeğini vurgular ve okuma, bilgi sahibi olma ve yaşamayı tavsiye eder. İnsanın kendini Tanrı gibi görüp azabileceğine; ama sonuçta huzura çıkacağına işaret eder. Ebu Cehil özelinde namazı engelleme, yalanlama ve yüz çevirme eylemlerinin kötülüğüne işaret eder. Küfründen vazgeçmeyenin perçeminden sürüklenerek cehennemi boylayacağını ifade eder. Bu tür insanlara boyun eğilmemesini; sadece ona kul olunmasını emreder.

Kadir, Mekkî'dir, 5 Ayettir. Kur’An'ın kendisinde indirildiği, bin aydan hayırlı bir ay olduğu; meleklerin görev için o gece yeryü-züne indiği ve sabaha kadar bir esenlik ortamı olduğu anlatılır.

Beyyine, 8 ayettir. Ehl-i kitap ve müşrik kafirlerinin önceleri küfür üzerine olduğunu; peygamber gelince de ona bazılarının iman ettiğini, çoğunluğun ise inkar ettiğini vurgular. Peygamberin istedikleri kendi kitaplarında vardır; peygamberi çok iyi tanırlar. İnkâr eden, cehenneme, iman eden cennete girecektir.

Zilzâl, Medenî'dir, 8 ayettir. Kıyâmet kopma anını tasvir eder; sonrasında insanlar huzurda toplanır ve hesap verirler. En küçük zulme uğramazlar.

Âdiyât, 11 ayettir. Mücahidlere ve atlarına yeminle başlar. İnsanın nankör ve dünya düşkünü olduğu vurgulanır. Bütün bunları Allah'ın bildiği ve ona göre karşılık vereceği anlatılır.

Kâria, Mekkî'dir, 11 ayettir. Kıyâmetin ansızın gelen dehşetli bir an olduğu; hesabın hak olduğu; iyilerin cennete, kötülerin cehenneme gideceği anlatılır.

Tekâsür, Mekkîdir. 8 ayettir. Çoklukla övünmenin, ta kabre girinceye kadar, insanı oyaladığı anlatılır. Böyle devam edilirse, ahirette gerçeğin bilineceği; cehennemle karşılaşacağı ve her nimetten sorulacağı beyan edilir.

Asr, Mekki'dîr, 3 ayettir. Vaktin önemine vurgu yapar. Gafletle değil, iman, amel, hakkı ve sabrı tavsiye ile geçirilmesini öğütler.