Yolcu Taşıma Sözleşmeleri

Yolcu Taşımalarına Uygulanacak Hukuk: Yolcu taşıma sözleşmeleri ile ilgili Türk ve Uluslararası hukukta yeknesak kurallar mevcut değildir. Taşıma yöntemine göre değişen birbirinden farklı kurallar mevcuttur. Bu konuda tüm taşıma yöntemlerinde de uygulanacak yeknesak bir Türk Yolcu Taşıma Kanunu şeklinde düzenlemenin yapılması yararlı olacaktır. Kara yolu ile yurt içi yolcu taşımaları ile ilgili, TTK'nin 906 ile 916. maddeleri hariçinde Karayolu Taşıma Kanunu ve Yönetmeliği düzenlemeleri mevcuttur. KTK ve KTKY, taşıma işletmeleri ve çalışanlarının uyması gereken idari düzen kurallarını içermektedir.

Kararayoluyla Yolcu Taşıma Sözleşmesi: Karayoluyla yolcu taşıma sözleşmesi, taşıyıcının bir ücret karşılığında, yolcuyu (ve bagajı) varma yerine bir araçla ulaştırmayı üstlendiği sözleşme olarak tanımlanabilir. Yolcu taşıma sözleşmesinin yapılması herhangi bir şekle tabi değildir. Ayrıca bilet düzenlenmesi de taşıma sözleşmesinin kurulması bakımından zorunlu değildir. Ancak bilet taşıma sözleşmesinin kurulduğunu ve içeriğini ispat eden önemli bir araçtır ve TTK yolcu taşıma sözleşmesine ilişkin hükümlerin, özellikle taşıyıcının sorumluluğu tespit bakımından, çok önemlidir.

Kararayoluyla Yolcu Taşımada Taşıyıcının Borçları ve Sorumluluğu: Karayoluyla yolcu taşıma sözleşmesinde taşıyıcının en önemli görevi, yolcuyu ve beraberindeki bagajını varacağı yere ulaştırmaktır. Bu bakımdan taşıyıcı yolcu ve bagajın gecikmesi, yolcunun ölmesi veya yaralanması ve bagajın zıya ve hasara uğramasından sorumludur. Taşıyıcının bu sorumluluğu, her taşıma yöntemine göre değişen iç hukuk ve uluslararası konvansiyonlarda farklı düzenlenmiştir. Bu bakımdan her somut olayda taşımanın yöntemine ve uygulanacak hukuka göre taşıyıcının sorumluluğu tespit edilecektir.

Demiryoluyla Yolcu Taşıma: Demiryolu ile yurt içi yolcu taşıma sözleşmesi TTK'de düzenlenmemiş olup, TTK hükümlere tabir değildir. Yurt dışı yolcu taşımalarına ise COTIF - CIV uygulanmaktadır. COTIF - CIV uyarınca, taşıyıcı, yolcunun demiryolu aracına binerken, inerken ve yolculuk sırasında bir kaza sonucunda ölmesi ve yararlanması halinde sorumlu olup, tazminat miktarı ulusal hukukuklara göre belirlenecektir (m. 26 - 28). Yine seferin iptal edilmesi, gecikmesi ile yolcunun beraberindeki bagajın zayi olması veya hasara uğraması halinde sorumludur. Bagaj bakımından taşıyıcı için sınırlı sorumluluk (üst limit) öngörülmüştür (COTIF- CIV m. 32 - 33).

Havayoluyla Yolcu Taşıma: Havayoluyla yurt içi yolcu taşıma sözleşmeleri TSHK hükümlerine göre yapılmaktadır. Ayrıca yolcuların uçağa kabul edilmeme, uçuşun iptali ve gecikmesi halinde sahip olduğu haklar ile ilgili Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik çıkarılmıştır. Yurt dışı yolcu taşımalarında ise Montreal Konvansiyonu uygulanır.

Denizyoluyla Yolcu Taşıma: Denizyoluyla yolcu taşıma sözleşmelerine TTK m. 1247 vd. hükümleri uygulanmaktadır. Yurt dışı yolcu taşımaları ise MÖHUK uyarınca seçilen hukuka tabidir.

İç su yolcu taşımaları: Ülkemizde akarsu ve göller, eşya ve yolcu taşıma için uygun olmadığından dolayı, göl ve akarsılarda yapılan yolcu taşımaları için, özel düzenleme bulunmamaktadır. Bu tür taşımalara deniz yolu ile yurt içi yolcu taşımalarına ilişkin TTK m. 1247 vd. hükümleri kıyasen uygulanacaktır.