Yayın Tasarımında Tipografi

Tipografi yeni karakterler oluşturma, metin düzenlemeleri yapma ve yazıyı kullanarak iletişim ve sanat ürünü tasarlama eylemidir..

Kamuya açık bir şekilde; gazete, dergi, kitap vb. ürünlerin basılıp çoğaltılması işine yayın denir. Televizyon radyo yayıncılığı, yazılı (süreli) yayınlar, akademik yayınlar, elektronik yayınlar, başlıkları altında incelenebilir.

Yazı karakteri: harf, rakam işaret ve semboller içeren, belirli tür ve stillerden oluşan, yazmak için kullanılan abecelerdir. Metnin okunabilirliği için en önemli etkendir. Serifli harflerle oluşturulan bir metin; çıkıntıların birbirini takip etmesiyle ve boşluk oranları nedeniyle daha rahat okunmaktadır.

Yazı stili, harf özelinde; normal, ince, kalın, eğik, yazı ailesi özelinde ise; normal (plain), daraltılmış (condensed), genişletilmiş (extended), sıkıştırılmış (compressed) gibi özelliklerdir.

Punto; basın yayıncılıkta harflerin boy olarak ölçüsünü gösterir. 1 punto yaklaşık 0,37 mm’dir.

Tasarlanan ürünün özelliğine göre (kartvizit, çocuk kitabı, gazete, afiş, vb.) yazı büyüklüğü ayarlanmakla birlikte genel olarak metinlerde 14 puntoya kadar, başlık, alt başlık vb. yazılarda 14 puntonun üzerindeki ölçüler kullanılır.

Hizalama, bütün yazılımlarda karşılaşılan bir seçenektir. Sağa, sola, iki yana yaslı ve orta blok olmak üzere dört türde yapılabilir. Manuel oluşturulan ya da temel geometrik şekillerin içine-dışına yerleştirme gibi farklı uygulamalarda yapılabilir.

Basılı ve Elektronik Yayınlarda Tipografi

Yayın tasarımını; geleneksel (basılı), ve elektronik yayın tasarımı olarak iki başlık altında incelemek mümkündür.

Basılı yayıncılık; toplumu bilgilendirme amacıyla, çoğaltmaya dayılı, ölçüsü ve standartları belli yüzeyler üzerine, baskı yoluyla aktarılan yazılardır. Elektronik yayıncılık (dijital medya); verileri oluşturan sinyallerin, kablolu ya da kablosuz iletişim sistemleriyle, elektronik aygıtlara gönderilmesi sonucunda yapılan yayıncılıktır.

Kitap, Gazete, Dergi, Katalog, Broşür, Sunum ve Portfolyo Tasarımlarında Tipografi

Grafik tasarım; etkili bir iletişim dilidir. Bu dil görsel malzemeler ve yazılardan oluşur. Tasarımdaki iletişim sürecinin nihai aşaması basılı ürünlerdir ve çoğaltılmak suretiyle kitlere ulaştırılır.

Günümüzde “masa üstü yayıncılık” kavramı içerisinde ele alınan ürünler; kurumsal kimlik çalışmaları, kitap, gazete, dergi, katalog, afiş, broşür, portfolyo, ambalaj gibi basılı ürünlerdir.

Kitap Tasarımında Tipografi

Kitap; insana dair konularda yazılmış sayfaların, çoğaltılıp ciltlenerek bir araya getirildiği ürünlerdir. Ders kitabı, çocuk kitabı, roman, tarih, işekonomi, araştırma, gezi kitabı vb. türleri bulunur.

Kitap tasarımında; yazı karakteri, stil, font büyüklüğü ve boşlukların belirlenmesi aşamaları bulunur. Sayfa düzenlemesi, tüm tasarım ve dizgi programlarında bulunan cetvel, kılavuz çizgiler ve ızgaralarla yapılır.

Genellikle serifli karakter kullanılan metinlerde 9, 12 punto arası, başlıklarda 12 punto üzeri büyüklükler kullanılabilir.

Gazete Tasarımında Tipografi

Gazete; yerel, bölgesel, ulusal ya da tüm dünyayı ilgilendiren her türlü olayla ilgili bilgi veren, içeriğinde; haber, reklam ve eğlence sayfaları bulunan yazılı kitle iletişim aracıdır.

Antik Roma’da görülen Acta Duirna tarihteki ilk gazetedir. İlk resmi gazete Çin’de 8. Yüzyılda yapılan, "Kai Yuan Za Bao"dur. Kâğıt üzerine basılan ilk gazete Johann Carolus’un yayınladığı aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historie adlı gazetedir. 1831’de resmi yayın organı olarak yayın hayatına başlayan Takvim-i Vekâyi ilk Türk gazetesidir.

“Büyük boy” gazete ölçüleri; 380 x 578 mm, “Berliner” ya da “midi” boy; 470 mm × 315 mm, Tabloid (kompakt) boy; 430 mm × 280 mm'dir.

Gazete tasarımında sayfa düzenleme işlemine mizanpaj denir. En yaygın kullanılan mizanpaj programları; Quark Express ve Adobe Indesign'dır.

Gazetecilikte çağdaş sayfa düzeni içinde ele alınan üç ana başlık; modüler sayfa, bulvar tipi sayfa ve vitrin sayfa düzenleridir.

DergiTasarımında Tipografi

Dergi; siyaset, edebiyat, teknik, ekonomi vb. konuları inceleyen ve belirli aralıklarla çıkan süreli yayınlardır. Akademik, kurumsal, edebiyat, moda, aktüel, fotoğraf, vb. türleri bulunmaktadır. Metinlerde 8-12, başlıklarda 14 punto üzeri idealdir. Dergiler formalardan oluşur.

Katalog Tasarımında Tipografi

Katalog; kitabevi, yayınevi, kurum vb. kuruluşların yayınlarını, ürettikleri malları, eşyaları tanıtan, gösteren kitap ya da fihristlerdir. İşletme bilgileri, faaliyet alanı, kategoriler, üretim-ürün bilgileri, teknik özellikler, teknik çizimler, görseller, başlık ve bilgilendirme metinleri, bulunması gereken asgari bilgilerdir. Metinler 14 punto büyüklüğe kadar, başlıklar 14 puntodan sonrası olarak düşünülebilir.

Broşür Tasarımında Tipografi

Reklam sektörünün en önemli tanıtım ürünlerinden olan broşür, az maliyetle, ürün ve hizmetlerin tanıtılması için tasarlanıp çoğaltılan materyallerdir. Broşürler birçok alanda kullanılabilir; eğitim, turizm, ticaret, kültür sanat, sağlık, sosyal, vb. Kolay taşınabilmeleri için katlamalı bir yapıya sahiptir. Tek kırım, iki kırım, Z kırım, akordiyon kırım çok kullanılanlar arasındadır. Metinler 10-12, başlıklar ise 12 punto üzerinde düzenlenebilir.

SunumTasarımında Tipografi

Sunum; eğitim hayatının her kademesinden, iş başvurusuna hemen her konuda ve kullanılan bir yöntemdir. Fikirler, konular, sonuçlar, araştırmalar, öneri ve teklifler, projeler, ödevler, vb. bilgilerin aktarıldığı iletişim etkinlikleri sunum adı altında değerlendirilir. Metin ve başlıklarda 20 puntonun üzeri büyüklükler rahat bir şekilde görülmektedir.

Portfolyo Tasarımında Tipografi

Portfolyo; eğitim hayatında öğrenci gelişimlerini ve iş dünyasında kişisel tanıtımları içeren, basılı ya da elektronik sunu dosyaları olarak tanımlanabilir. Belli bir süreci yansıtabildiği gibi seçilmiş işlerin görselleri ile de oluşturulabilir. Portfolyo bir anlatı aracı değil, gösteri aracıdır. Portfolyoda fazla yazı olmamalı, görsellerle dengeye dikkat edilmeli, kullanılacak metinde yazım hatası bulunmamalıdır.