Tapu Siciline Şerhi Gereken Haklar ve Beyanlar

Bu ünitenin amacı, tapu sicilinde mülkiyet dışındaki diğer işlemlerin konusunu oluşturan şerhler ve beyanları Türk Medeni Kanunu, Tapu Sicil Tüzüğü ve ilgili diğer yasal altlıklar ile ilişkilendirerek öğretmektir.

Şerhi Gereken Haklar

Şerhler, taşınmaz malikinin temlik hakkının yasaklanması, kısıtlanması veya kişisel haklarının kuvvetlendirilmesi amacıyla üçüncü kişileri uyarıcı nitelikte tapu kütüğünün şerhler sütununun yazılan hususlardır.

Tapu kütüğünün şerhler sütununa kişisel haklar, tasarruf yetkisini kısıtlayan veya yasaklayan şerhler, geçici tescil şerhleri ile kanunlarda öngörülen diğer hususlar yazılır.

Kişisel Haklara İlişkin Şerhler

Türk Medeni Kanunu'na göre kişisel haklara ilişkin şerhler, sözleşmelerden doğan; arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, önalım, gerialım ile şerhedilebileceği kanunlarda açıkça öngörülen diğer haklardır.

Arsa Payı Karşılığı İnşaat

Arsa payı karşılığı inşaat, arsa maliki ya da malikleri ile arsa payı karşılığı inşaatı yapmayı taahhüt eden yüklenici arasında imzalanan sözleşmeden doğar.

Arsa payı karşılığı inşaat hakkının şerhler sütununa kaydı için noterce düzenlenen sözleşme aranır.

Taşınmaz Satış Vaadi

Taşınmaz satış vaadi sözleşmesi, bir taşınmazın satım sözleşmesinin yapılmasını isteme hakkı veren ön sözleşmedir.

Taşınmaz satış vaadinin şerhler sütununa kaydı için noterce düzenlenen sözleşme aranır.

Kira Sözleşmesi

Kira sözleşmesi, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

Alım (İştira) Hakkı

Alım (iştira) hakkı, hak sahibine tek taraflı beyanla bir taşınmaza belli bir bedelle belli bir süre içinde alıcı olabilme yetkisi veren bir haktır.

Alım hakkının şerhler sütununa kaydı için noterce düzenlenen sözleşme aranır.

Önalım (Şuf’a) Hakkı

Önalım (şuf’a) hakkı, bir taşınmazın satılması halinde, onu diğer alıcılara göre öncelikle satın alabilme hakkıdır. Önalım hakkı, Türk Medeni Kanunu uyarınca aşağıdaki biçimde ayrılmıştır:

  • Yasal Önalım Hakkı,
  • Sözleşmeden doğan ön alım halkı.
  • Geri Alım (Vefa) Hakkı

Geri alım (vefa) hakkı, taşınmaz malikine sattığı taşınmazı sattığı kişiden geri alma hakkını tanır. Geri alım hakkının tapu siciline şerhi için noterde düzenlenmiş sözleşme gereklidir.

Tasarruf Yetkisini Kısıtlayan ve Tasarruf Hakkını Yasaklayan Şerhler

Türk Medeni Kanunu'na göre aşağıdaki sebeplere dayanan tasarruf yetkisi kısıtlamaları, tapu kütüğüne şerh verilebilir:

  • Çekişmeli (davalı) hakların korunmasına ilişkin mahkeme kararları,
  • Haciz, iflas kararı veya konkordato ile verilen süre,
  • Aile yurdu kurulması, artmirasçı atanması gibi şerh verilmesi kanunen öngörülen işlemler

Geçici Tescil Şerhi

Geçici tescil şerhi, bütün ilgililerin istemi veya hakimin karar vermesine bağlıdır.

Aşağıdaki hallerde geçici tescil şerhi verilebilir:

İddia edilen bir ayni hakkın güvence altına alınması gerekiyorsa,

Tasarruf yetkisini belirleyen belgelerdeki noksanlıkların sonradan tamamlanmasına kanun olanak tanıyorsa.

Beyanlar

Bir taşınmazın eklentileri, malikin istemi üzerine kütükteki beyanlar sütununa yazılır. Bu kaydın terkini, kütükte hak sahibi görünen bütün ilgililerin rızasına bağlıdır.

Beyanlar hanesine kaydedilen haklar şunlardır:

  • Finansal kiralama sözleşmesi,
  • Muhdesat,
  • Eklenti,
  • Ticari işletme rehni,
  • Muvakkat (geçici) inşaat şerhi.