Koyun ve Keçi Yetiştiriciliğinde Ekonomik Üretim ve Sağlık Yönetim

Sürü Yönetiminin Önemi

Hayvanların bireysel ve işletme ile ilgili verilerin kontrol altına alınması buna bağlı olarak yetiştiricilik uygulamaları, aşılama programlarının, çiftleşmenin takibi gibi uygulamaların daha düzenli yapılması ve yem stok kontrolleri hayvancılık işletmesinin karlılığı için gereklidir. Küçükbaş hayvancılıkta sürü yönetimi ve sağlığı konularında yeterli bilgiye sahip teknik elaman ve yetiştiricilerin olmaması en önemli problemlerdendir.

Koyunculukta Ekonomik Kayıpların Nedenleri

Küçükbaş hayvancılıkta ekonomik kayıplar, uygun olmayan çevre şartlarında birden fazla kuzulatma, doğumdan sonra ilk 2 gün kuzu ölümleri, hayvanların ilave yemlemeye ihtiyaç duyduğu dönemlerde dengeli beslenmemesi, iç ve dış parazitler, gebelik toksemisi, tırnak hastalıkları, mastitis, prolapsus vagina, bölgeye has salgın hastalıklar, sonucu şekillenmektedir.

Sürü Sağlığı Programları

Sürü sağlığı programı oluşturulurken önce çiftlik profili belirlenir, plan hazırlanarak formüle edilir, program uygulanır, diğer uzmanlar ile işbirliği yapılır, uygulanan program hakkında rapor hazırlanarak yetiştirici ile paylaşılır ve program değerlendirilir. Bu süreçte yetiştirici ile daima iletişim halinde olunmalı yetiştirici bilgilendirilmelidir.

Performans Hedefleri

Yetiştirici için ana hedef ekonomik kazancın artırılmasıdır. Bu hedefe ulaşmanın yolu sürüde önceden belirlenen performans hedeflerine ulaşmaktan geçer. Final hedefimiz maksimum kuzu üretimi olabilir. Bu hedefe sürüde sağlık ve bakım ve besleme şartlarının iyileştirilerek ulaşabiliriz. Önemli olan hayvanın bulunduğu çevrede en yüksek performansı göstererek en karlı üretimi yapabilmektir. Performans hedefleri hayvanın verim yönü ve ırkına göre de değişebilir.

Üreme Performansı

Üreme performansının artırılması için koç koyun oranı, beslemeye bağlı olarak koyun ve koçlarda sıfat kondisyonu, yılda birden fazla yavrulama konuları önemlidir.

Döl verimi açısından sürüde kuzulama oranı, bir doğumda ortalama kuzu sayısı, koç/koyun oranı, gebelik oranı, sütten kesilen kuzu oranı, ayıklama oranı, koyun ölüm oranı, abort oranı, sütten kesim dönemi kuzu ölüm oranı gibi önemli kriterler belirlenerek performans hedeflerine ulaşılması gereklidir. Sıfattan doğum dönemine kadar farklı dönemlere göre yapılacak işler belirlenerek uygulanmalıdır.

İnfertilite ve Abortuslar

Mevsimsel siklus gösteren küçük ruminantlarda ineklerde olduğu gibi bireysel kontrol yapılamadığı için döl verimi daha çok sürü bazında değerlendirilir. İnfertilite üzerine çevre şartları, bakım, nakil, beslenme, hastalıklar, doğmasal anomaliler ve fonksiyonel bozukluklar etkili olmaktadır.

Koyun ve keçilerde gebelik boyunca karşılaşılan fetal, plasental ve maternel faktörlere bağlı hastalıklar abortuslara sebep olabilir. Abortuslar nonenfeksiyöz ve enfeksiyöz etkenlere bağlı olarak şekillenebilir.

Kuzu Ölümleri

Kuzu ölümleri büyük ekonomik kayıplara sebep olabilir. Doğum sırasında zor doğumlara bağlı olarak ölümler gerçekleşebildiği gibi yoğun olarak doğumdan sonra ilk iki gün ve 2-7. günler: Açlık, enfeksiyon ve beyaz kas hastalığı sonucu ölümler görülebilir. Doğum sonrası 1-4. haftalarda Beyaz kas hastalığı, enteretoksemi, pnömoni, ishal ve enzootik ataksi sebebi ile ölümler gerçekleşebilir.

Hastalıkların Kontrolü

Koruyucu hekimlik uygulamalarının etkin şekilde yapılması, hastalık çıktıktan sonra sağlık giderleri ölüm ve verim düşüklüğünden kaynaklanan ekstra giderlerle karşılaştırınca daha büyük ekonomik katkı sağlar. Uzman Hekimler tarafından hastalıkları önleyici koruyucu hekimlik programları hazırlanarak sürü sağlığı yönetimi en doğru şekilde uygulanmalıdır.