Üreme Hormonlarının Klinik Kullanımı

Hormonlar

Endokrin bezlerden ve sinirlerden köken alan hormonlar kan dolaşımı ile vücuttaki tüm hücrelere yayılırlar. Fakat sadece belli hücreler hormonlara cevap verebilme yeteneğine sahiptir. Bu hücrelere hedef hücreler adı verilir. Salınan bu hormonlar hedef dokularda bulunan özel reseptörlerine bağlanarak yeni ürünler veya yeni hormonlar sentezlenmesini sağlarlar.

Hormonların Sınıflandırılması

Biyokimyasal Yapılarına Göre Hormonlar

Protein hormonlar plazma membranı üzerindeki reseptörleri kullanırlarken steroid hormonlar hücre içine geçerler ve çekirdekteki özel reseptörlere bağlanırlar.

Peptid Yapılı Hormonlar

GnRH ve oksitosin

Glikoprotein Yapılı Hormonlar

FSH, LH ve inhibin

Steroid Hormonlar

Östrojen ve progesteron

Prostaglandinler

Prostaglandinler yağ asitlerinden oluşmaktadır.

Etki Şekillerine Göre Hormonlar

Nörohormonlar

Oksitosin

Salgılatıcı Hormonlar

GnRH

Gonadotropinler

FSH ve LH

Gebeliğin Devamlılığını Sağlayan Hormonlar

Progesteron

Luteolitik Hormonlar

PGF2alfa

Kaynaklarına Göre Hormonlar

Hipotalamustan Köken Alan Hormonlar

Üreme için en temel hormon olan GnRH burada üretilir. Hipotalamustan sentezlenen bir diğer hormon ise kortikotropin salgılatıcı hormon (CRH)'dur.

Oksitosin hipotalamustan sentezlenip hipofizin arka lobunda depo edilmektedir.

Memedeki sütün tamamının indirilememesinin temel nedenleri, oksitosinin yetersiz veya kısa süreli salgılanmasıyla ilişkilidir. Ekzojen oksitosin uygulamalarına memenin miyoepitel hücreleri hızla cevap vermektedir.

Hipofizden Köken Alan Hormonlar

FSH, LH ve prolaktin adenohipofizden sentezlenen reprodüktif hormonlardır. Hipotalamustan sentezlenen oksitosin ve vazopressin gibi prohormonlar nöroaksonlar yoluyla nörohipofize geçerler. Nörohipofizde depolanırlar ve kan dolaşımına oradan katılırlar.

Bu hormonların yarılanma ömürleri oldukça kısadır. FSH ve LH gonadal fonksiyonları düzenlemektedirler. Ovaryumlar bu hormonlara cevap verirler.

Gonadlardan Sentezlenen Hormonlar

Gonodal hormonlar, ovaryum ve testis tarafından sentezlenir. Dişilerde ovaryum östrojen, progesteron, inhibin, relaksin, oksitosin ve az miktarda testosteron sentezlemektedir.

Progesteron ovaryumlarda ovulasyonu takiben şekillenen korpus luteumdan ve plasentadan üretilir.

Relaksin, gebeliğin geç dönemlerinde korpus luteumdan sentezlenmektedir.

Uterustan ve Plasentadan Köken Alan Hormonlar

Prostaglandin F2alfa uterustan sentezlenirken, progesteron, östrojen, at koryonik gonadotropini (eCG) ve insan koryonik gonadotropini (hCG) plasentadan sentezlenen hormonlardır.

PGF2alfa ve analoglarının uygulanabilmesi için ovaryumlarda mutlaka fonksiyonel bir korpus luteum bulunması gerekmektedir.

eCG kısraklarda gebeliğin 40-120. günlerinde endometriyal kaplardan üretilmektedir. Temel de FSH benzeri görev yapmaktadır. Biyolojik yarılanma ömrü FSH'dan çok daha uzundur.

hCG, LH’nın endike durumlarda kullanılan bir hormon olup yarılanma ömrü LH'dan çok daha uzundur.

Epifiz Bezinden Salgılanan Hormon

Melatonin mevsimsel üreme periyoduna sahip kısrak, koyun, keçi ve kedilerde epifiz bezinden salgılanır ve üremenin kontrol edilmesini sağlar.

Melatonin karanlıkta salınan bir hormondur.