Doğum Öncesi ve Sonrası Dönemin Yönetimi

Hayvanlarda doğum öncesi ve sonrası dönemin yönetimi, bir sonraki gebeliğe hazırlanmak için önem taşır. Doğum öncesi dönem doğru bir şekilde yönetilmesi, sağlıklı yavru veya yavruların alınmasını, annenin sağlıklı olmasını sağlar.

Evcil Hayvanlarda Doğum Öncesi Dönem ve Yönetimi

Evcil hayvanlarda doğum öncesi dönem 3 aşamada incelenir. Birinci dönem blastogenezis (blastosist oluşumu) evresidir. İkinci dönem, embriyonik evredir. Bu dönemde embriyo hızlı bir şekilde gelişir. Embriyonun organ ve dokularında farklılaşma meydana gelir. Üçüncü dönem ise, fötal dönemdir. Bu embriyonun erişkin hâlinin küçük bir kopyası hâline gelmesi ile başlar ve yavrunun doğumuna kadar devam eder.

Gebeliğin Genital Organlarda Neden Olduğu Fizyolojik Değişimler

Tüm hayvanlarda gebelik ilerledikçe ovaryum, uterus ve diğer genital organlarda değişimler meydana gelir. Gebelik ilerledikçe fötus büyür, uterus genişler, içindeki yavru suları artar ve karın genişler. Uterus fötus, yavru zarları ve yavru sularını taşıyabilecek büyüklüğe ulaşır.

Gebeliğin Annede Oluşturduğu Fiziksel Değişiklikler

Anne karnındaki fötusun büyümesi ile annedeki fiziki değişiklikler belirgin bir hâl alır. Gebeliğin ilerlemesi ile en belirgin değişimler abdomen (karın), meme dokusunda ve pelvik bölgede şekillenmektedir.

Gebeliğin Annede Oluşturduğu Davranışsal Değişiklikler

Doğuma yakın dönemde gebe hayvanların huyu yumuşar ve saldırgan mizaçları kaybolur. Doğum zamanı yaklaştıkça alışılmışın dışında daha az hareket ederler. Doğum zamanı yaklaştıkça davranışsal değişiklikler daha belirgin hâle gelir.

İneklerde Doğum Öncesi Dönemin Yönetimi

İneklerde gebeliğin son döneminde fötusun ağırlığının artması, kas gerginliği ve kas gücünün azalması, meme dokusunun büyümesi, hareketin azalması gibi fiziksel değişikliklere uygun barınma şartları sağlanmalıdır.

Gebe ineklerin barınma şartlarında yapılması gereken bir diğer düzenleme hareket imkânı verilmesi ve mümkünse serbest dolaşım bölmelerinin oluşturulmasıdır. Gebe ineklerin barındırıldığı ahırlarda temizlik, drenaj ve havalandırma önem taşımaktadır.

Kısraklarda Doğum Öncesi Dönemin Yönetimi

Kısraklar doğumdan 4-6 hafta önce doğum yapacağı bölüm veya çiftliğe götürülmelidir. Bu dönemde gebe kısrakların beslenmesi diğer bir önemli konudur. Gebeliğin ilerlemesiyle artan protein ve kalori ihtiyacı dikkate alınarak rasyon hazırlanmalıdır.

Gebe kısrakların doğum sonrası oluşabilecek hastalıklara karşı aşılanması önemlidir. Bunun yanında paraziter enfestasyonlar özellikle doğum sonrası tay sağlığını tehdit etmektedir. Bu nedenle parazit tedavisi koruyucu uygulamalar arasındadır.

Koyun ve Keçilerde Doğum Öncesi Dönemin Yönetimi

Doğuma yakın dönemde gebe koyun ve keçiler diğerlerinden ayrılmalıdır. Genellikle belirli bir dönem içinde tüm doğumlar tamamlanacağından yeterli sayıda personel ve barınak doğum öncesi dönemde hazırlanmalıdır.

Köpek ve Kedilerde Doğum Öncesi Dönemin Yönetimi

Köpek ve kediler doğum öncesi rahatsız edilmek istemez. Bu nedenle gebe kedi ve köpekleri stresten uzak tutmak için diğer kedi ve köpeklerden ayırmak gerekir. Obeziteye karşı gebe köpeklerde günlük olarak yürüyüş yapılması önerilmektedir.

Evcil Hayvanlarda Doğum ve Doğum Sonrası Dönemin Yönetimi

Evcil Hayvanlarda Doğum

Hazırlık dönemi ineklerde belirgin değişikliklerle kendini gösterirken diğer türlerde bu dönem genellikle daha az belirgindir. Doğumun birinci aşamasında, başlayan belirgin doğum sancılarıyla birlikte serviks açılır. Doğumun ikinci aşaması, serviksin tam açılması ile başlar ve fötusun/fötusların uterusu terk etmesi ile tamamlanır. Doğumun üçüncü aşaması yavrunun çıkışı ile başlar, yavru zarlarının atılması ile sona erer

İneklerde Doğum Sonrası Dönemin Yönetimi

İnekler doğumun hemen ardından yırtık, kanama yönünden muayene edilmelidir. Doğum kanalında, özellikle güç doğuma bağlı olarak annenin pelvis etrafındaki bölgesel sinir ağında hasar meydana gelebilir. Güç doğum yapmış ve doğum sonrası ayağa kalkamayan ineklerde sinir hasarından şüphelenilir. Yavru zarlarının atılıp atılmaması, ateş, iştah ve çevreye ilgi doğumdan sonraki üç gün boyunca takip edilmesi gereken diğer kontrol parametreleridir.

Kısraklarda Doğum Sonrası Dönemin Yönetimi

Kısraklarda, doğumu izleyen ilk birkaç saat içinde yavru zarlarının atılması beklenir. Yavru zarlarının atılmaması veya bir parçasının uterus içinde kalması kısrakta ciddi sağlık problemlerine neden olabilir. Kısraklarda atılan yavru zarları üzerinde lezyonların olup olmadığının değerlendirilmesi, doğum sonrası erken dönemde yapılması gereken kontrollerdendir

Koyun ve Keçilerde Doğum Sonrası Dönemin Yönetimi

Koyun ve keçiler doğum sonrası dönemin yönetimi ineklere benzemektedir. Yavru boyutları ve annenin doğum kanalı düşünüldüğünde güç doğum olgularına nadiren rastlanır. Doğumun tamamlandığı düşünülüyorsa (sancı yoksa) yapılması gereken ilk muayene çoğul gebelik ihtimaline karşın uterus içinde yavru olup olmadığının kontrolüdür.

Köpek ve Kedilerde Doğum Sonrası Dönemin Yönetimi

Köpek ve kedilere, olası enfeksiyon risklerine karşın doğum sonrasında temiz ve sakin bir yuva ve ortam sağlanmalıdır. Suya ve besleyici gıdalara erişimi sağlanmalıdır.

Doğumu tamamlayan sağlıklı bir annede birkaç hafta süreyle uterus akıntıları yeşil, kahverengi veya kırmızı renklerde ve kokusuz olmalıdır. Ancak gri renkli ve kötü kokulu akıntı gelen olgularda, yavru veya yavru zar(lar)ının atılmamış olabileceği ve bir enfeksiyonun varlığı düşünülmelidir.