Doğum Sürecinde Anne ve Yavru Bakımı

Doğum Öncesi Annenin Bakım ve Beslemesi

Doğuma yaklaşık bir haftalık süre kaldığında çiftlik hayvanları serbestçe hareket edebilecekleri, bol altlıklı doğum bölmelerine alınmalıdır. Altlıklar temiz ve kuru tutulmalı, ahırlar havadar ve uygun sıcaklıkta olmalıdır. Gebeliğinin son döneminde olan çiftlik hayvanlarının tren ve kamyonla sıkışık şekilde uzun mesafelere yolculuk yaptırılmasından kaçınılmalıdır. Yine bu hayvanlara sert ve kaba uygulamalar yapılmamalı, acil değilse operasyonları doğum sonrasına ertelenmelidir. Zira hayvan şiddetli strese uğrayacak olursa yavru atma şekillenebilir.

Çiftlik hayvanlarına bu süreçte bozuk ve küflü yem yedirilmemesine dikkat edilmelidir.

Doğum yapacak inekte, ilk sancıların başlamasından sonra 8 saat veya birinci su kesesinin (allantois) görülmesinden sonra 2 saat geçtiği hâlde doğum gerçekleşmiyorsa, anne 6 saate yakın huzursuz ama herhangi bir sancı ıkınma yoksa, anne 2 saattir ıkınıyor ama yavru görülmüyorsa, yavru görülüyor ama bir ilerleme yoksa doğuma müdahale edilmelidir.

Kısraklar beklenen doğum tarihinden yaklaşık 4-6 hafta önce kuru, temiz, hava akımına karşı korunaklı bir yere alınmalı, nalları sökülmelidir. Doğum padokları 18-20 m2 alana sahip, temiz, havalandırmalı olmalıdır.

Köpeklerin günlük beslenmeleri sık aralıklarla, az miktarlarda olmalıdır. Gebelik sürecinde enerji gereksinimi % 20 oranında artacağından, yavrular için protein düzeyinin de artırılması gerektiğinden diyetleri buna göre ayarlanmalıdır. Doğum yapacak köpek için özel bir doğum yeri veya kutusu yapılabilir.

Doğum Sonrasında Annenin Bakım ve Beslemesi

Büyükbaş hayvanların vücutları doğum sonrası terli olabilmektedir. Bu durumda gerekli önlemler alınarak; havlu, bez, çuval veya kuru ot yardımıyla bu hayvanların vücutları kurulanmalı, hava cereyanından korunmalıdırlar. Yine bu hayvanlar doğumu izleyen 8-10 gün boyunca soğuk ve sıcaktan korunmalı, 2-3 gün ılık su verilmelidir. Sindirilmesi kolay, besin değeri yüksek yemlerle beslenmelidirler.

İneklerde yavru zarları doğumdan sonraki 2-12 saatte atılır. Doğum sonrası 24 saat geçtiği hâlde yavru zarlarının atılmamış olması olgunun patolojik olduğunu gösterir ve mutlaka müdahale edilmelidir.

Hayvanların vitamin ihtiyacı iyi kaliteli yeşil ot veya silajla karşılanmalıdır. Laktasyona başlayan hayvanlara uygun rasyonlar hazırlanmalıdır.

Kısraklarda yavru zarlarının atılamaması acil bir durum olup mümkün olan en kısa sürede tedavi edilmelidir.

Koyunlarda yavru zarlarının atılması doğumdan sonraki 6 saat içerisinde olurken keçilerde bu süre 12 saat kadar sürmektedir. Toksemi ve anormal vajinal akıntı yoksa müdahale için 12-18 saat beklenebilir.

Köpeklerde yavru zarları her yavrunun doğumunu izleyen 15 dakika içerisinde atılır. Doğumun tamamlanmasının üzerinden 12 saat geçtiği hâlde yeşil siyah vajinal akıntı devam ediyorsa son yavrunun veya yavru zarının yumuşak doğum yolunda kalmış olduğundan şüphelenilmelidir.

Kedilerde de doğumdan sonra yavru zarları her yavru ile birlikte dışarı atılmaktadır. Son yavrunun doğumundan sonra 12 saat geçtiği hâlde siyah renkli, kötü kokulu vajinal akıntı görülürse zarın atılamadığına işaret eder.

Doğum Sonrası Yavruların Bakım ve Beslemesi

Yavru doğduğunda ilk dikkat edilmesi gereken şey solunumudur. Çünkü yavruyu anneye bağlayan göbek kordonu kopar kopmaz solunum zorunlu hâle gelir.

Plasentanın yapısı bozulduğunda yavru artık anneden oksijen alamaz. Yavrunun yumuşak doğum yolundan dış ortama çıkar çıkmaz canlı olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Ruminant yavruları doğumdan sonra bir süre yattıkları yerde dinlenip ayağa kalkmaya çalışırlar. Biraz yardım edildiği taktirde ayağa kalkıp doğruca annelerinin memelerine yaklaşır ve emmeye çalışırlar. Karnivor yavruları bir süre sürünerek yürürler, gözlerinin açılması 7. günde başlar, iki hafta sonra tüm yavruların gözleri açılır.

Buzağılarda ilk solunum hareketi derindir, doğum sonrası dönemin başlangıcını gösterir. Akciğerlere fazla miktarda hava girebilmesi içi,; ilk nefes almanın güçlü ve derin olması gerekir. Yeni doğan buzağının yaşama şansı normal solunum hareketinin kendiliğinden başlamasına bağlıdır.

Buzağıların göbek kordonu doğum sırasında çoğunlukla kendiliğinden kopar. Kopmadığı takdirde göbeğe 4-5 cm uzaklıktan antiseptiğe batırılmış bir iple bağlanmalı ve bağlanan noktanın 3-4 cm altından temiz bir makasla kesilmelidir.

Kolostrum, buzağının başlıca besin kaynağı olup bağışıklık sistemini uyarır; çevreye adaptasyonunu ve yaşamasını sağlar. İnek plasentası buzağıların erken dönemde korunmalarına yardımcı olacak immunoglobulinlerin geçişine izin vermez.

Kuzu ve oğlakların solunumu normale döndüğünde göbek kordonu bakımı yapılır, kolostrum doğumu izleyen 6 saat içinde verilmelidir.

Taylara termoregülasyonu sağlamak amacıyla kolostum verilmeli ve ilk 24 saat için çevre ısısı 30-33 0C olan uygun bir yere alınmalıdırlar.

Kedi ve köpek yavruları doğduğunda bir yardım olmaksızın yaşayabilirler. Ancak yavrular genellikle uzun süren doğumlar, güç doğum ve sezaryen operasyonu sonrası yardıma ihtiyaç duyarlar.

Köpek yavruları doğumu izleyen 12-24 saat içerisinde yeterli kolostrum almalıdır.

Yavru kedilerin doğumu izleyen 12 saat içinde beslenmeleri gereklidir.