Doğum ve Güç Doğumlar

Doğum

Hayvan türlerine özgü gebelik süresi sona erdiğinde anne ve yavru/yavruların yaşamlarını tehlikeye sokmadan ve dışarıdan yardıma gerek olmadan şekillenen doğumlara normal doğum denir. Gerçekleşmesi için yardıma gerek duyulan doğumlar ise güç doğum olarak adlandırılır.

Doğumun Hormonal ve Fizyolojik Mekanizması

Fötusun kanında artan glukokortikod, plasentadan salgılanan östrojen miktarını arttırır. Östrojenin yükselmesi ile birlikte uterustan salgılanan prostaglandin F2alfa düzeyini artar, bu da gebeliğin devamını sağlayan progesteron düzeyinin düşüşüne yol açar. Progesteronun bu düşüşü uterusu oksitosine duyarlı hâle getirir, bununla birlikte uterus kontraksiyonları başlar. Yavrunun kanaldan geçişi sırasında hipofizden kana verilen oksitosin, uterus kontraksiyonlarının devamlılığını sağlar.

Doğumun Dönemleri

Evcil hayvanlarda doğum üç dönemde gerçekleşmektedir. İlk dönem serviksin tam olarak açıldığı süreçtir. İkinci dönem fötus veya fötusların çıkarıldığı dönem olup üçüncü dönem yavru zarlarının atılmasını içerir.

İneklerde Doğumun Dönemleri

İneklerde doğumun birinci dönemi 6-16 saat sürer. İkinci dönem 0,5-4 saat sürer, yavrunun dış ortama çıkarıldığı dönemdir. Üçüncü dönem ise yavru zarlarının atıldığı dönem olup, 6-12 saat sürer.

Koyun ve Keçilerde Doğumun Dönemleri

Doğumun birinci dönemi koyunlarda 6-12, keçilerde 2-12 saat sürer. İkinci dönem 0,5-2 saat içerisinde tamamlanır. Üçüncü dönem ise keçilerde 1 saat, koyunlarda 3-4 saat sürer.

Kısraklarda Doğumun Dönemleri

Birinci dönem 0,5-4 saat arasında gerçekleşir. İkinci dönem 20-30 dakikada tamamlanırken, üçüncü dönem ise 0,5-3 saat sürer.

Köpeklerde Doğumun Dönemleri

Birinci dönem 6-12, ikinci dönem 3-12 saat sürmekte olup, üçüncü dönemin süresi 5-15 dakikadır.

Kedilerde Doğumun Dönemleri

Kedilerde doğumun birinci dönemi 2-12 saat sürer. İkinci dönem 6 saat, üçüncü dönem 2 saat içerisinde tamamlanır.

Güç Doğumlar

Güç doğumlar, hayvanlarda doğumun türlere özgü zamanda şekillenemediği, yardıma gerek duyulan, anne ve yavru/yavruların yaşamının tehlikeye girebildiği olgulardır.

Bu yardımlar, küçük bir yardımdan veteriner hekimin cerrahi müdahalesine kadar değişiklik gösterebilmektedir.

İneklerde Güç Doğumlar

Maternal Güç Doğumlar

Kemik doğum kanalının doğuma izin verecek ölçülerde olmaması, yumuşak doğum kanalının açılmaması veya yeteri kadar genişleyememesi, uterusun konum bozuklukları, doğumda gerekli olan itici güçlerin normal olmaması durumunda ortaya çıkarlar.

Fötal Güç Doğumlar

Yavrunun büyüklüğü, doğum kanalına gelişi, duruşu ve vaziyeti ile baş ve bacaklarının durumu ile ilişkili güç doğum olgularıdır.

Koyun ve Keçilerde Güç Doğumlar

Koyunlarda güç doğumların başlıca sebepleri; fötal geliş bozuklukları, doğum kanalı darlıkları, yavru büyüklüğü ile annenin pelvisi arasındaki uyumsuzluk, iri yavrular ve fötal anomaliler iken keçilerde ise fötal geliş bozuklukları, yavru büyüklüğü ile annenin pelvisi arasındaki uyumsuzluk, doğum kanalı tıkanmaları, uterus tembelliği ve burulmaları olarak sıralanabilir.

Kısraklarda Güç Doğumlar

Kısraklarda güç doğumlar büyük oranda fötal nedenlerle şekillenir. Tayın bacaklarının duruş bozukluğu primer güç doğum nedenidir.

Köpeklerde Güç Doğumlar

Uterus tembelliği köpeklerde güç doğumların en büyük nedenidir.

Kedilerde Güç Doğumlar

Kedilerde uterus tembelliği en sık gözlenen güç doğum nedenidir.

Güç Doğumlara Müdahale Yöntemleri

Güç doğum olgularının tümü acil girişim gerektirmektedir. Anamnez, annenin genel muayenesi, doğum kanalı ve fötusun muayenesi sonucunda uygulanacak girişime karar verilir.

Medikal tedavide farmakolojik ilaçlar uygulanarak özellikle yumuşak doğum kanalının genişlemesi sağlanmaya çalışılırken yavru/yavruların geliş, vaziyet ve duruş bozuklukları giderilerek doğumun gerçekleşmesi sağlanmaya çalışılır. Yumuşak doğum kanalının yetersiz açıldığı, açılamadığı olgularla, medikal tedavinin yetersiz kaldığı durumlarda operatif girişimler yapılarak yavru/yavrular dış ortama çıkarılırlar.