Sporda Yetenek Seçimi Uygulama Süreci
Sporda yetenek seçimi uygulamaları başarılı sporcuların erken dönemde belirlenmesi ile uzun süreli eğitim programlarının uygulandığı bir süreçtir. Bununla birlikte yetenek seçim süreçleri karmaşık, genellikle yapılandırılmamıştır ve kesin teoriye dayalı bilgilerden yoksundur. İlk başlarda temel motorik (esneklik, dikey sıçrama, el kavrama kuvveti, geriye sağlık topu atma, sürat, çeviklik) ve antropometrik (boy, kilo, kulaç uzunluğu, oturma yüksekliği) özellikler test edilir. Eğitim aşaması ile sonrasında test ve ölçümlere koordinasyon, mekik, denge ve reaksiyon testleri desteklenmektedir. Fiziksel aktivitenin çocukların fiziksel sağlığı ve zihinsel gelişimi için önemli faydaları vardır, ancak birçok çocuk önerilen seviyeleri karşılamamaktadır. Hareketle vücudunu tanır, doğru kullanabilmeyi ve potansiyelini farklı spor etkinliklerde değelendirme ve fiziksel uygunlukları hakkında bilgi edinmeleri hareket eğitimi ve öğretimi sayesinde olur.
Sporcu Kimliği Geliştirme ve branşa olan yatkınlıklarının tespit edilebilmesi için zaman zaman motor ve performans vb testler uygulanmaktadır. Bu testler kişi hakkında bilgi almak ve yatkın olduğu branşa yöneltmek için gereklidir. Test sonucundan çıkan değerlere göre spor branşlarına yönelendirme yapılır. Spor federasyonları tarafından yapılan branş sınavı ile uygun görülen sporcuların, Sporcu eğitim merkezleri (SEM) , Okul spor kulüpleri , Gençlik ve Spor İl/İlçe Spor Kulüpleri, Gençlik ve Spor Okulları, vb. klüplerde yerleşim süreci başlar. Sporcuların uygun bulunduğu branş/branşlar Gençlik ve Spor okullarında bulunmuyor ise branş açılır ya da sporcunun madur olmaması için öğretmen görevlendirmeleri ile sporcunun ilgili branşında spor eğitimlerine katılması sağlanır. Yine Halk Eğitim Merkezleri bünyesinde kurs açılarak da sporcunun ilgili branşında spor eğitimlerine katılması sağlanabilir.
Olimpiyatlara katılacak ya da katılması olası başarılı sporcuların seçilmesi, bu sporcuların yetiştirilmesi ve performanslarının en üst seviyeye getirilmesi için, ön plana çıkan ve başarı yakalayan sporcular Türkiye Olimpiyat Hazırlık Merkezlerinde (THOM) spor eğitimlerine burada devam ederler. Yetenek seçimi ve yönlendirme çalışmaları sportif başarıda sadece sporcuların değil aynı zamanda yönetici, hakemler ve teknik ekip olmaz üzere geniş tabanlı çalışma alanını içermektedir. Uzun vade de sporcu gelişim sürelerini araştırmacılar ortalama 8-10 yıl olduğunu bildiriliyor. Bugün Japonya yetenek uygulama sürecini ; takım sporları, bireysel sporlar, ve transfer sporlar olarak üç grupta incelerken, Kanada uzun süreli sporcu gelişimini aktif başlangıç, temel eğitim, temel antrenman, branşa yönelik antrenman, rekabet için antrenman, başarı için antrenman,sağlıklı yaşam için spor dönemleri olarak uygulamaktadır. Ülkemizde genel tarama, sporcu kimliği geliştirme, ara test ve ölçüm, sporcu kimliği geliştirme, kapsamlı test ve ölçümler, apor branşlarına yönlendirme, branş eğitimi ve ileri düzey spor eğitimi ve performans olmak üzere 8 kategoride uygulanmaktadır. Sonuç olarak; yetenek seçim ve uygulama süreçleri uzun süreli uygun proğramalarla, test ve ölçümlerin protokollerin uygulandığı, yönlendirmelerin yapıldığı karmaşık ve bir o kadar da iyi analiz gerektiren süreçlerdir. Sporcuların sadece yetenek düzeyleri değil ekonomik, psikolojik, eğitim, sosyal hayatları gibi diğer faktörlerde süreç içersinde değerlendirilmelidir.