Uzun Vadeli Sporcu Gelişimi
Yirminci yüzyılın ortalarında başlayan Uzun Vadelei Sporcu Gelişimi başlangıçta üç-dört bölümde ele alınsa da günümüzde Knada başta olmak üzere birçok ülkeye yedi aşamalı bir model olarak yansımasını sürdürmektedir.
Aktif Başlangıç: Toplumdaki sağlık şartları elveren her birey için gerekli olan bu bölüm çocuğun gelecekte dahil olacağı fiziksel aktivite ve spor uygulamalar için en temel basamağı oluşturmaktadır. Erken dönemde ele alınması gereken bu dönemde çocukların sadece motor becerileri değil, aynı zamanda beyin işlevi, koordinasyon, kaba motor beceriler, duyular ve hayal gücü gelişimi de hedeflenmektedir.
Eğlenceli Temel Beceriler: "FUNdamental" olarak incilizce kelime olarak literatürde dikkat eçen bu aşamada kelimenin ilk hecesindeki "FUN" (Eğlence) kavramı aşamanın en dikkat çekici yanıdır. Yine Yetenekli olsun olmasın her çocuğu ilgiliendiren bu aşamada oyun ve oyun formunda yapılan alıştırmalar ile çocuğun temel hareket becerilerinin geliştirilmesi hedeflenir. Bu gelişim motor gelişime destek olurken, çocuğun sosyal gelişimine destek olan fiziksel aktivite önemli etkendir.
Antrenmanı Öğrenme: Birkaç spor branşının eğitimini hedef alan bu aşamada çocuk sevdiği ve başarılı olduğu birden çok spor branşının teknik, taktik, kondisyonel beceri, kural bilgisi gibi unsurlarını temel olarak öğrenirken kendini bu branşlarda deneme şansı da bulacaktır.
Antrenman İçin Antrenman: Hızlı uzama dönemine denk gelen bu dönemde sporcu adaylarının iki branşa üzerinde yoğunlaşarak dönemin sonunda daha bşarılı olabileceği ve kendini ait hssettiği branş tavsiye edilir. Bu yaşlarda "süreç odaklı" eğitim verilmesi ve tek hedefin kazanç olmasının doğru bir yol olmadığının açıklanması gerekmektedir. Gelişim dönemindeki yetenekli çocukların süreç içerisinde kaybı için önemli bir risk oluşturan metabolik yaşkronolojik yaş ile bağıl yaş etkisi kavramlarına dikkatli yaklaşılması ve bu yaştaki geç gelişen çocuklara sabırla yaklaşılması gerekmektedir.
Yarışmak İçin Antrenman: Gelişimini tamamlamak üzere veya tamamlamış olan sporcuların tek bir spor dalında üst seviyedeki antrenman yüklenmelerine uyum sağlayabilecek sporcuları ilgiliendiren aşamadır. Sporcu müsabakalara hazırdır ancak halen başarı tek kriter olmamakla birlikte "adaptasyon" ve "tecrübe" devrededir. Antrenmen-müsabaka %40-60 oranında seyretmelidir.
Kazanmak İçin Antrenman: Belirli yeteneklere sahip elit seviyedeki sporcular uluslararası düzeyde kazanma performanslarına yönelik en yüksek seviyedeki antrenmanları gerçekleştirmek için bu aşamaya geçmeyi planlarlar. Fizisksel ve fizyoljik olarak üst seviyede yüklenmemin yanında mental olarak da bireysel çalışmaların yapıldığı dönemdir.
Yaşam Boyu Aktiflik: Her spor branşının belirli bir performans yaşı bulunmaktadır. Birçok spor branşında üst seviyede performansın gerçekleştiği süreç 20-35 yaşlarında seyretmektedir Bu nedenle, elit spordan sonra da hayatın neredeyse yarısından fazla olan performans sporu sonrası süreçte de fiziksel olarak aktif olunan bir hayat tarzı benimsemek gerekmektedir. Bu süreç kişinin başarılı olduğu bir spor branşından farklı bir veya birden çok branşa yönelmesini de sağlayabilir.
Yetenekli bir sporcunun elit seviyeye ulaşabilecek performansı elde etmesi bilim adamlarınca çeşitli yayınlarda ortalama olarak10 yıllık süreyi işaret ediyorken, bu aşamanın farklı araştırmalarda 8-12 yıllık bir hazırlık ve antrenman sürecini gerektirmektedir. Bu hazırlık yukarıda belirtilen basamakların yavaş yavaş çıkılması sonucu zirveye gidiş yolunu tarif etmektedir. Bununla birlikte Olimpiyat Oyunları, Dünya ve Avrupa Şampiyonaları gibi büyük organizasyonlara katılabilecek başarıyı elde etmek ranşlara göre değişmekle birlikte için 12-15 yıllık bir süreçtir.
Engelli bireylerde de UVSG aşamaları benzer şekilde işlevsel olmakla birlikte, doğuştan ve sonradan engelli durumlarına göre veya gelişimsel bazı fraklılıklara göre küçük değişiklikleri dikkate almak gerekmektedir. İlave olarak engellilerin UVSG programına iki başlık ilavesi yapmak gerekli olacaktır. "Farkındalık" ve "İlk temas" olarak adlandırılan bu başlıklar eğiticilerin teşvik edici ve pozitif yaklaşımları ile engellilerin spora daha çabuk ve motive olmasını sağlayacaktır.