Türk Spor Teşkilatında Örgütsel Davranış

Tarihte Türk Spor Teşkilatı

Türk spor teşkilatlanması tarihsel gelişim sürecinde birçok dönem yaşamıştır. Cumhuriyet döneminden günümüze sporun önemli örgütlerinden biri olan Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ’nün üç kez Başbakanlığa, iki kez Millî Eğitim Bakanlığına, bir kez de Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlanması tarihsel süreçte sporun köklü örgütlenmesini sekteye uğratmıştır.

1923 Öncesi Türk Spor Teşkilatı

Osmanlı Devleti döneminde günümüzün spor kulüplerinin benzeri olarak sporun kitlelere yayılmasını sağlayan idman tekkeleri bulunmakta idi. İdman tekkeleri çoğunlukla güreş ve okçuluk branşlarında hizmet vermekteydi. Tanzimat Dönemi ile diğer tekkelerde gibi spor tekkelerinin de fonksiyonlarını yitirmeye başladığı görülmektedir. O yıllardan itibaren okçuluk ve güreş üzerinde olan ilginin futbola yönelmeye başladığı söylenebilir.

Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı ( 1922- 1936)

1924 Paris Olimpiyatları Türkiye Cumhuriyeti ’nin resmi olarak katıldığı ilk olimpiyattır.

Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakının (TİCİ) temelleri 22 Mayıs 1921'de atılmış, bir sene sonra 22 Mayıs 1922'de Cemiyetler Kanunu'na göre tescil işlemleri tamamlanarak kurulmuştur. Türkiye ’nin ilk biçimsel spor yönetiminin uygulandığı bir teşkilattır. 1924 yılında Türkiye İdman Cemiyetleri ittifakı, kamu yararı gözeten dernek olarak kabul edilmiştir. Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı, Türkiye ’yi yurtdışında temsil etme yetkisine sahiptir. Bununla birlikte Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı 1923 yılında Türkiye Futbol Federasyonu'nun kurulmasıyla, fiili olarak spor federasyonu kurma görevine başlamıştır.

Türk Spor Kurumu ( 1936- 1938)

Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı, 13-18 Şubat 1936 tarihleri arasında düzenlenen sekizinci genel kurulunda mevcut isminin Türk Spor Kurumu (TSK) olarak değiştirilmiştir. Aynı genel kurulda alınan bir diğer karar ile teşkilat Cumhuriyet Halk Partisi örgütüne bağlanmıştır.

Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü

Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü 1938 yılında 3530 sayılı yasayla kurulmuştur. Katma bütçeli bir devlet kuruluşudur. Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü, kurulduğu ilk yıl olan 1938’ de başbakanlık, 1942 yılında Millî Eğitim Bakanlığı, 1960 yılında yeniden başbakanlık, 1970 yılında o yıl kurulan Gençlik ve Spor Bakanlığı, 1983 yılında Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı ve 1990 yılında yeniden Başbakanlığa bağlı olarak faaliyetlerini sürdürmüştür.

Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü

Bakanlar Kurulunca yayınlanan 356 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Beden Terbiyesi ve Spor Genel Müdürlüğü 18 Mart 1989 tarihinden itibaren “Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü” haline getirildi. Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, özel hukuk hükümlerine dayandırılmıştır ve merkezi Ankara olmuştur. Gençlik ve Spor Bakanlığı

Okulların Beden Eğitimine ilişkin işlerinin yine Millî Eğitim Bakanlığınca yürütülmesinin yanında, Beden Eğitimi ve İzcilik Müdürlüğünün Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü ile Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğünün yeni kurulan Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlanmasını öneren teklif Cumhurbaşkanı tarafından 6 Şubat 1970 tarihinde onaylanmıştır.

Daha sonra yapılan değişiklikler sebebiyle 2011 yılında ikinci kez Bakanlık düzeyinde bir yapılandırmaya gidilmiştir. Gençlik ve Spor Bakanlığının kurulması; 6/4/2011 tarihli ve 6223 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulu ’nca 3/6/2011 tarihinde kararlaştırılmıştır.

Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi

Türkiye MillîOlimpiyat Komitesinin (TMOK) geçmişi 20. yüzyılın başlarına dayanmaktadır. 1908 yılında Osmanlı Olimpiyat Komitesi adı ile kurulan teşkilat, 1911 yılında Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) tarafından tescil edilmiştir.

Türk Spor Teşkilatını Oluşturan Örgütler

Türk spor teşkilatını günümüzdeki formuna kavuşana kadar yapısal bazı değişikliklere uğramıştır. Günümüzdeki yapısını oluşturan birçok örgütsel yapı vardır. Bunları üç ana başlıkta inceleyebiliriz.

Resmî/Kamu Yapılanması

Kâr Amacı Gütmeyen/Gönüllü Yapılanması

Profesyonel Yapılanma

Türkiye'nin Spor Politikaları

Politika, eylemin ama çsal yönelimi, hedef, değer ve uygulamaların önceden tasarlanmış bir programı ya da hükûmetler tarafından belirlenen birtakım hedeflere ulaşmak amacıyla tasarlanan eylem planı olarak tanımlanır.

Anayasada Spor Politikaları

Türkiye Cumhuriyeti ’nin kuruluşundan bugüne kadar 1924, 1961 ve 1982 yıllarında olmak üzere üç Anayasa kabul edilmiştir. 1924 ve 1961 Anayasalarında spora yer verilmemiştir. 1982 Anayasasında sporla ilgili ilk ve tek düzenleme, İkinci Kısmın “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler ” başlıklı üçüncü bölümünde yer almaktadır. “Sporun Geliştirilmesi ” başlıklı 59. madde, “Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder. Devlet başarılı sporcuyu korur. ” hükmünü içermektedir.

Kalkınma Planlarında Spor

Türkiye ’nin planlı döneme geçtiği 1963 yılında yürürlüğe giren ve 1963- 1967 yıllarının kapsayan Birinci Beş Yıllık kalkınma Planında spora yer verilmemiştir. Ülkemizde spor ilk kez İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planında yer almıştır. Bu planlar içerisinde Türk spor teşkilatının yapılanmasına yön veren, doğrudan örgütsel davranış temelli ilke ve planlar sıralanmıştır.