Sporda İletişim ve Sorunları

Spor iletişimi; spor müsabakaları ve organizasyonlarında yer alan insanların (sporcu, antrenör, yönetici, medya, taraftar vs.) etkileşim yoluyla, anlam yaratan simgeleri paylaştığı bir süreçtir.

Sporun kendisi tek başına bir sistemdir ve bu sistemin diğer kişi ya da organizasyonlarla etkileşimi söz konusudur. Bu etkileşimin verimli olabilmesi için iyi ilişkiler geliştirmek, etkili iletişim becerilerine sahip olmak ve tüm bunlarda sürekliliği sağlamak da oldukça önemlidir (Dumangöz, 2019). Dolayısıyla, iletişim, birbirinden kopuk ve dağınık olan ilişkilerin belirli bir düzene sokulması ve bu doğrultuda bireysel, grupsal ve örgütsel amaçlar arasında dengenin korunmasında kilit öneme sahiptir (Kaya, 2001).

Sporda İletişim ve Önemi

Etkili iletişim, antrenörün ve sporcunun hedefleri ve inançları hakkında paylaştıkları bilgi ve anlayışı geliştirmeyi kolaylaştırır (Ntoumanis ve ark. 2018). Deci ve Ryan' a (2000) göre, antrenörlerce kullanılan iletişim yöntemleri, sporculara anlamlı seçimler ve gerekçeler verebilme, olumsuz duygularının tanınması, yapıcı geri bildirim verebilme ve gereksinimlerine ilgi gösterebilme gibi destekleyici tarzda olmalıdır. Antrenör sporcusuyla etkili bir biçimde iletişim kurabildiğinde, sporcusunun bilgi düzeyine, tutum ve davranışlarına, duygu durumuna olumlu katkılar sağlayabilecektir.

Sporda İletişimin Amaçları

Sosyal yaşamımızda diğer insanlarla kurduğumuz iletişimin anlaşmayı sağlamak, hedef kişi ya da kişileri ikna etmek, herhangi bir konuda diğerlerini bilgilendirmek, kişileri yönetmek, kişileri harekete geçirmek ve motive etmek, eğlenmeyi başarmak ve duyguları paylaşmak gibi işlevleri vardır. Antrenörsporcu arasındaki iletişimin ise;

İkna Etmek-İnandırmak: Antrenör- sporcu arasında birçok konudan ötürü fikir ayrılıkları yaşanabilir. Örneğin; müsabaka uygulanacak taktik, sporcudan istenen görev ve roller, sporcunun alışık olduğu tekniği değiştirmek gibi. Fikir ayrılıklarının yaşandığı tüm bu konularda antrenör sporcularına (ya da diğerlerine) kendisini açıklamak, tercihlerini ya da yöntemlerini anlatmak durumunda kalmaktadır.

Değerlendirmek: Sporcular gerek antrenman gerekse müsabakalarda ortaya koydukları performansa ilişkin neleri doğru, neleri yanlış yaptıklarını duymak isterler. Gelişim süreçlerini anlamak isterler. Antrenörün, sporcuların beceri ve performanslarını değerlendirmesi ve buna bağlı olarak geribildirimler vermesi iletişimle mümkündür.

Güdülemek (Motive etmek): Antrenör, zorlu bir rakibe karşı sporcusunun çabasını ve kazanma isteğini arttırmak üzere iletişimden faydalanabileceği gibi yeni ya da zor bir beceriyi öğretme esnasında da sporcunun motivasyonunu arttırmak üzere iletişime ihtiyaç duyacaktır.

Problemleri Çözmek: Gerek antrenör- sporcu, gerekse sporcu-sporcu arasında yaşanan çatışmaları çözebilmek, uzlaşmayı sağlayabilmek için olumlu iletişime ihtiyaç vardır.

Antrenör- Sporcu İletişimindeki Engeller

İletişim engelleri, genellikle kaynak ve alıcı arasındaki psikolojik uyumun sağlanamamasından veya bu uyumun sağlanması için kullanılan geri bildirimin yanlış anlaşılmasından ötürü ortaya çıkmaktadır. Antrenör-sporcu arasında yaşanan iletişim problemlerinin nedenleri şunlardır:

Kişisel Engeller: Antrenör ve sporcu arasında karşılıklı güven yoksa, bu durum mesajın içeriğinin değiştirilmesine, ihmal edilmesine ve görmezden gelinmesine neden olabilmektedir.

Dil ve anlatım güçlüğünden kaynaklanan engeller: Branşa özgü terminoloji kullanımındaki yetersizliklerinden ve hatalı beden dili kullanımından kaynaklanmaktadır.

Olumsuz Duygular: İletişim esnasında insanların yaşadığı duygular en az zihinsel süreçler kadar önemlidir. İletişim esnasındaki duygular olumlu (sevinç, mutluluk gibi) ve gerçekçi olduğunda iletişim oldukça yapıcı ve ikna edici olmaktadır. Duygular olumsuz olduğunda (öfke gibi) ve içten olmadığında ise insanlar arasına geçilmesi zor duvarlar koyabilmektedir.

Duyuşsal engeller: Duyuşsal engellerden ilki yargılama hatalarından kaynaklanmaktadır (örneğin, başarısızlıkta kişinin kendinde ya da diğerlerinde hata bulması anlamına gelen suçlama davranışı). Antrenörsporcu arasında yaşanan bir diğer iletişim problemi ise kullanılan uslüptan kaynaklanmaktadır.

Zaman Engeli: Antrenörlerin sınırlı süre içerisinde sporcularına yoğun teknik ya da taktiksel bilgi aktarma ısrarcılığından kaynaklanmaktadır.

Fiziksel ve Teknik Engeller: Spor ortamında sporcu ve antrenör arasındaki fiziksel uzaklıklar ve olumsuz çevresel faktörler iletişimde bozulmalara neden olabilmektedir.

Kültürel Farklılıklar ve Geçmiş Deneyimler: Antrenör- sporcu arasındaki iletişim problemlerinden bir diğeri de bireylerin sahip oldukları kültür ve geçmiş deneyimlerden kaynaklanmaktadır.

Dinleme yetersizlikleri: Etkili iletişim sürecinde dinlemenin oldukça büyük önemi olmasına rağmen insanların farklı kişisel ve çevresel nedenlerden ötürü karşısındaki kişiyi dinlemedikleri ya da yüzeysel dinledikleri bir gerçektir. Bu duru msağlıklı bir iletişim sürecini sekteye uğratmakta, iletişimde kopmalara neden olmaktadır.

Rol belirsizliği: Antrenör- sporcu arasında yaşanan anlaşmazlıklardan bir diğeri de sporcunun kendi rolüne ilişkin belirsizliklerinden kaynaklanmaktadır. Sporcu, özellikle farklı bir takıma transfer olduğunda ya da farklı pozisyonlarda oynamak durumunda kaldığında bu belirsizliği daha yoğun yaşayabilir, antrenörlerinin kendisinden tam olarak ne beklediğini anlamayabilir.

Çatışma ve Çatışma Türleri

Spor takımlarında gerek sporcu-sporcu, gerek sporcu- antrenör gerekse sporcu- antrenör- yönetici arasında yaşanan iletişim problemlerinin neden olacağı problemlerden biri de çatışmalardır.