Spor Yöneticiliğinde Sosyal Beceriler

Yönetim-Yönetici Kavramları, Yönetim Süreçleri

Yönetim, amaçlara nasıl ulaşıldığı ile ilgili bir kavram olup organizasyonda var olan tüm kaynakların (insan, malzeme, para vs.) etkin biçimde kullanılarak örgütün amaçlarına ulaşılabilmesi için yapılan faaliyetlerin toplamı olarak tanımlanmaktadır (Koçel, 1989; Eren, 2003).

Spor yönetimi ise spor alanına ilişkin politika, karar ve hedeflerin gerçekleştirilmesine yönelik faaliyetlerle ilgilenir. Bu bağlamda, beden eğitimi ve spor faaliyet programlarının geliştirilebilmesi için personelin sağlanması, denetimin sağlanması ve spor tesislerinin yönetilmesi gibi konuları kapsamaktadır. Spor organizasyonlarında yöneticiler, sürekli olarak bütçe, antrenör ve personel temini ve seçimi, tesislerin işletilmesi ve yenilerinin yapımı, malzeme alımı ve sportif programların düzenlenmesi, uzun ve kısa vadeli planlar yapmak durumundadırlar. Dolayısıyla, diğer tüm yönetim alanlarında olduğu gibi spor yönetimi de spor faaliyetlerinin gerçekleştirilebilmesi için spora ait tüm yönetim bileşenlerini bir araya getirme, süreci planlama, organize etme, düzenleme ve kontrol etme gibi yönetim fonksiyonlarını üstlenmelidir.

Spor yöneticileri, verilen görevi amaçlarına göre planlayan, sevk ve idare eden, yeni hedefleri hayata geçiren, spor kurumlarında çalışan insanları teşkilatlandıran, çalışanlarına emirler veren, grup çalışmalarını aynı amaca yönelik biçimde düzenleyen, her türlü sorumluluğu üzerine alan ve işleyişi denetleyen kişi olarak tanımlamıştır (Saatoğlu, 2012). Spor yöneticisi, modern yöneticide bulunması gereken özelliklerinden hepsine sahip olan ve bütün bunlara ilave olarak, sporu ve yönetim bilimlerini bilen, insanı, sporcuyu ve toplumu tanıyan ve ihtiyaçlarını öngören, spor yönetiminin amaçları doğrultusunda spora severek, isteyerek ve bilerek fedakarca hizmet veren kişidir.

Yönetsel Beceriler

Yöneticilerin etkili olabilmesi için yönetsel faaliyetlerinde net bir anlayışa sahip olmaları ve yönetsel becerileri sergileyebilmeleri gerekir. Katz (1974)’a göre yöneticilerin sahip olması gereken beceriler üç başlık altında incelenebilir. Bunlar;

Teknik/ Mesleki Beceriler: Yöneticilerin, örgütün hedeflerine ulaşabilmesi için sahip olması gereken bilgi ve becerilerini içermektedir.

Kavramsal/Düşünsel Beceriler: Yöneticinin belirsizlik, güçlük ya da kriz durumlarında karar alabilme, karşılaştığı sorunları anlayarak buna karşı strateji geliştirebilme gibi becerilerini içerir.

Beşerî/ İnsani Beceriler: Yöneticinin çalışanlar ve diğer örgütlerle etkili iletişim kurabilme ve birlikte iş yapabilme yeteneklerini yansıtır.

Sosyal Beceri Kavramı

Canbay (2010)’ a göre sosyal beceri, bireyin belli bir ortamda, toplumsal olarak kabul görecek tarzda; hem kendisi hem de diğerleri için faydalı olacak biçimde davranabilme becerisidir. Sosyal beceriler; diğerleriyle rahat iletişim kurmayı, çeşitli etkinliklere katılmayı, kolaylıkla arkadaş edinebilmeyi, duygu ve düşünceleri açıkça ifade edebilmeyi ve sonuç olarak kişinin ilgilendiği durumlara çabuk ulaşmasını, fırsatları değerlendirebilmesini ve başarılı olmasını sağlayan becerilerdir.

Sosyal Beceri Kavramı

Sosyal beceriler konusunda araştırmalar yürüten Flingstein (1997, 2001) sosyal becerilere sahip kişilerin aynı zamanda gündem belirleme, grup hedeflerini oluşturma, grubu yönetme, gruplara aracılık etme, manipüle etme (denetimin başkalarında olduğunu düşündürme gibi), işbirliği sağlama, politik koalisyonlar kurma gibi konularda da öne çıkan bireyler olduğundan söz etmektedir. Yukarıdaki tanım ve açıklamalara bakıldığında sosyal becerinin tek bir özellikten ziyade özellikler bütünü olduğu, aynı zamanda sosyal becerinin geliştirilebilen bir yetenek, sonradan öğrenilebilen davranışlar ve çevresel koşullara uyum sağlama becerisi olduğu da anlaşılmaktadır.

Sosyal Beceri Boyutları

Sosyal becerilerin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar yapan Riggio (1986) ise sosyal becerileri yedi boyutta ele almıştır. Bu boyutlar;

Duygusal ifade: Sözsüz mesaj gönderme konusundaki becerileri ifade eder.

Duygusal duyarlılık: Başkalarının sözlü olmayan mesajlarını alabilme ve mesajların içeriğini çözümleyebilme konusundaki beceriyi ifade etmektedir.

Duygusal denetim: Duyguları ifade etmede kontrollü olma, sözel olmayan mesajları denetleyebilme ve düzenleyebilme becerisini ifade etmektedir.

Sosyal ifade: Başkalarıyla sözlü iletişim kurabilme ve sosyal etkileşimde bulunabilme becerisidir.

Sosyal duyarlılık: Sözlü iletişimi gönderilen mesajları anlayabilme ve çözebilme becerisini anlatır.

Sosyal denetim (kontrol): Bireyin kendisini sosyal olarak ortaya koyabilme becerisini açıklar.

Sosyal manipülasyon: Bireyin, sosyal ilişkilerinde zaman zaman başkalarını manipüle edebilme, yönlendirebilme becerisini anlatır.

Sosyal Becerilerin Önemi

Spor yöneticisi antrenör, sporcu, hakem, personel, veliler, seyirci, kendi veya diğer teşkilâtların yöneticileri, gazeteciler, uluslararası kuruluşların temsilcileri, politikacılar gibi farklı eğitim ve kültür düzeylerinde, farklı beklenti ve arzulara sahip, farklı tutum ve değerleri olan bireylerle ilişki kurmak ve onların beklentilerini karşılayabilecek tarzda bir yönetimi gerçekleştirmek zorundadırlar. Dolayısıyla, spor yöneticisinin tüm bunları başarılı bir şekilde gerçekleştirebilmeleri de ancak temel yönetsel becerilere sahip olabilmeleriyle mümkündür. Ancak, spor yöneticisinin yeterli teknik bilgiye, kavramsal becerilere ve etkili insani ilişkilere sahip olması yeterli değildir. Bu insani becerileri kişiler arası ilişkilerine yansıtabilmeleri de ancak sosyal becerilere sahip olabilmeleriyle mümkün olacaktır. Spor yöneticilerin hem yaşadıkları sosyal çevrede hem de kulüp ortamındaki tüm bireylerin duygu, düşünce, beklenti ve isteklerini anlayabilmesi, bu taleplere uygun tarzda cevap verebilmesi de ancak yüksek düzeyde sosyal becerilere sahip olabilmeleriyle sağlanacaktır. Kuşkusuz, yüksek sosyal becerilere sahip olan bir yönetici aynı zamanda kendi hedef ve beklentilerini karşısındakilere aktarabilme, onları ikna edebilme ve işbirliğini sağlayabilme konusunda da avantajlı olacaktır.