Sporda İletişim Yönetimi

Araştırmacılar, etkili ve başarılı antrenörlük için ikna gücü, etkili konuşma, beden dilini kullanma, empati kurma, geri bildirimde bulunması, dinleme, açık ve anlaşılır sorular sorabilme gibi becerilerin önemli olduğunu; özellikle de empati kurma, dinleme ve geribildrim becerilerinin iletişimim kalitesi ve devamlılığı için oldukça önemli olduğunu ifade etmişlerdir.

Antrenörün Empati Becerisi

Empati kavramını en sık ele alan kuramcılardan biri olan Carl Rogers (1983) empatiyi kişinin kendi bakış açısını kaybetmeden, kendisini karşısındaki kişinin yerine koyarak olaylara onun bakış açısıyla bakması, o kişinin duygu ve düşüncelerini doğru olarak anlaması, hissetmesi ve bu durumu ona iletmesi süreci olarak şeklinde tanımlamıştır. Dökmen (2000) ise empatinin gerçekleştiğinden söz edebilmek için üç temel unsurun yerine getirilmesi gerektiğini söyler. Bunlar; 1.Empati kuracak kişinin, kendisini karşıdaki kişinin yerine koyması, olaylara onun bakış açısıyla bakması gerekir. 2.Empatinin gerçekleşmesi için, karşıdaki kişinin duygu ve düşüncelerinin tam olarak anlaşılması gerekir. 3.Empati kuran kişinin zihninde oluşan empatik yapının, karşıdaki kişiye iletilmesi gerekir.

Empatinin Bileşenleri

Empatinin Bilişsel Bileşeni, karşıdaki kişinin duygularını yaşamak yerine yaşanan duyguların bilişsel olarak anlaşılmasına vurgu yapılmaktadır.

Empatinin Duygusal Bileşeni, empatinin duygusal süreçlerine odaklanmakta ve bireyin karşıdaki kişinin duyguları deneyimleyerek ve paylaşmasını ifade etmektedir.

Empatinin Algısal Bileşeni, Duyuşsal ve bilişsel empatinin temelini algısal empati oluşturmaktadır.

Empatinin Bildirim Bileşeni, karşımızdakinin duygu ve düşüncelerini doğru bir biçimde algıladığımızı gösterme ve onu anladığımıza dair geribildirim vermeyi anlatır.

Antrenör-sporcu arasında olumlu ilişkilerin kurulmasında da empatinin önemi oldukça fazladır. Empati becerisine sahip antrenörle çalışan bir sporcu değer gördüğünü, önemsendiğini, kabul edildiğini, yalnız olmadığını hissedecektir. Sporcunun, antrenöründen güven duyduğunu ileten, değerli olduğunu hissettiren içerikte mesajlar alması özellikle zorluklarla ve başarısızlıkla mücadele edebilmesinde oldukça değerlidir.

Antrenörün Dinleme Becerisi

Dinleme, karşı tarafın söylediklerini eksiksiz ve net bir biçimde anlama yeteneği şeklinde ifade edilmektedir. Dinleme becerisi sağlıklı, derin ve sağlam ilişkilerin kurulmasında ve öğrenme sürecinde oldukça önemlidir (Çelenk, 2005). Dinleme, bilişsel bir süreçtir ve belli aşamalardan oluşmaktadır. Bunlar;

1.Alma: Duyular aracılığıyla mesajların alınmasıdır.

2.Kavrama: Duyulan konuşmaların içeriğinin çözülmesi ve anlaşılmasıdır.

3.Yorumlama: Anlaşılanlara ilişkin bazı anlamların oluşturulmasıdır.

4.Değerlendirme: Yeni bilgiler ışığında, daha önceki bilgilerin yeninden değerlendirilmesidir.

Cevap verme- Geri bildirimde bulunma: Mesajı gönderen kişiye duyulanlarla ilişkili tepki verme aşamasıdır.

Dinleme Türleri

Etkili Dinleme Türleri: Etkin dinleme türleri dinleyicinin karşı tarafı dinlerken ki rolüne ve amacına bağlı olarak farklı şekillerde sınıflandırılmaktadır. Bunlar; katılımcı dinleme, edilgen (Pasif) dinleme, empatik dinleme, yargısızeleştirel dinleme, aktif dinleme, dikkatli dinleme, derinlemesine dinleme, çözümleyici dinleme, yorumlayıcı dinleme, not alarak dinleme şeklinde farklılaşmaktadır.

Etkisiz Dinleme Türleri: İletişimi sürecini engelleyen, sekteye uğratabilen ve problemin çözümüne katkısı olmayan dinleme türlerini kapsar. Bunlar; yetersiz dinleme, kalıplaşmış dinleme, görünüşte dinleme, seçerek dinleme, duyguya kapılarak dinleme ve savunucu dinlemedir.

Dinleme konusunda kötü olan antrenörler sadece kendileri konuşur, söylediklerinin harfiyen yapılmasını ister, sporcularının görüş ve önerilerine önem vermez ve onları dinlemekten kaçınır. Sporcular antrenörlerinin kendilerini dikkate almadığını, kendilerini yeterince dinlemediğini düşündüklerinde uzaklaşmayı, karşı çıkmayı tercih edebileceklerdir.

Antrenörün Geribildirimde Bulunma Becerisi

Etkili bir antrenörde bulunması gereken bir diğer iletişim becerisi geribildirimde bulunma becerisidir. Geribildirim (dönüt), bireyin ortaya koyduğu davranımla ilişkili olarak aldığı bilgidir, iletişimi tek yönlü ve pasif bir süreç olmaktan çıkararark, çift yönlü aktif sürece dönüştürmektedir.

Geribildirim Türleri ve Önemi

Olumlu geribildirim: bireyin kendisi ya da davranımları ile ilgili olumlu mesajları içermektedir. Bu tür bilgiler, bireyin performansının beklentiyi karşıladığını veya üzerine çıktığını gösteren ifadelerdi.

Olumsuz geribildirim: Bireyin düşük performans sergilediği alana yönelik olarak verilen bilgileri, o alandaki eksiklikleri gidermeyi, davranışsal ve teknik olarak gelişmeyi amaçlayan bilgiler olarak kullanılmaktadır.

Yapıcı Geribildirim: Yapıcı geribildirim, kişisel zayıflıklara değil, problemli davranışlara odaklanarak, yetersiz performansın düzeltilmesine yönelik net bilgiler sunulmasını anlatır.

Yıkıcı Geribildirim: Olumsuz geribildirim kaba, aşağılayıcı, iğneleyici ya da saldırgan tarzda verilmesidir. Kişiliği hedef alan ifadelerdir.

Genel geribildirimler: Verilen bilginin amaç ve içeriğinin belirli olmaması, geribildirimin hangi davranış ile ilişkilendirileceğinin anlaşılamasıdır. Sporcular, bir beceriyi nasıl ve ne kadar doğru yaptıkları, yaptıkları hataları nasıl düzeltecekleri konusunda antrenörlerinden geribildirim almak isterler. Bir beceriyi doğru yaptıklarında alkışlanmayı, takdir edilmeyi ve onay almayı beklerler. Bazen de zor olan bir beceriyi yapmak için cesaretlendirilmeyi, desteklenmeye ve motive edilmeyi arzularlar.

Ancak, antrenörlerin ne söylediklerinden ziyade nasıl söyledikleri daha etkilidir. Olumsuz ve yıkıcı geribildirimler sporcuyu incitmekte, üzüntü, hayal kırıklığı, kendini suçlama ve mahcubiyet ile sonuçlanabilmektedir.