21. Yüzyılda Spor Yönetiminde Liderlik
21. Yüzyıl Becerileri ve Spor Yöneticiliği
Günümüz dünyasını tanımlayan en belirgin özelliklerden biri değişim olgusu ve değişim sürecinin yarattığı yeniliklerdir. Özellikle bilimsel-teknolojik değişimin ve ilerlemenin yarattığı rekabet ortamı tüm alanlarda olduğu gibi spor alanında da etkilerini göstermiştir.
Teknolojinin bu kadar hızlı ilerlediği bir ortamda “etkili ve nitelikli iş performansı için hangi becerilerin gerektiği” sorusu yanıtlanması gereken bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri Çalışma Bakanlığı için hazırlanan bir raporda “etkili iş performansı için hangi beceriler gereklidir?” sorusuna cevap verilmeye çalışılmıştır.
Bu rapora göre etkili iş performansı için "kaynak yönetimi", "bilgi yönetimi", "sosyal etkileşim", "sistem davranışı ve performansı", "insan ve teknoloji etkileşimi" ve "duyuşsal beceriler" konu başlıklarında bir takım beceriler gerektiğini ortaya koymaktadır.
Yukarıda ifade edilen konu başlıklarına ilişkin beceriler 21. yüzyılda çalışma hayatı içerisindeki bireylerin aktif ve üretken olması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu gereklilik spor dünyası içerisinde bulunan spor yöneticileri için de geçerlidir. Genel olarak 21. yüzyılda spor yöneticilerinin başarılı olabilmesi için yaratıcı, eleştirel düşünebilen, pratik, teknolojiyi kullanabilen ve girişimci bireyler olması beklenmektedir. Bu özellikler genel olarak “21. yüzyıl becerileri” olarak tanımlanmaktadır.
21. Yüzyılda Modern Liderlik Yaklaşımları
Liderlik; tarihsel süreç içerisinde farklı bilim insanları ve araştırmacılar tarafından farklı biçimlerde ele alınmıştır. Önceleri “lider olunmaz, lider doğulur” yaklaşımı (özellikler yaklaşımı) ön plana çıkmış ve sonraları bu görüş yıkılarak liderliğin öğrenilebilecek davranışlar bütünlüğü (davranışsal yaklaşım) olduğu görüşü kabul görmüştür. Geleneksel yaklaşımlar olarak ele alabileceğimiz bu iki yaklaşım zamanla yönetim alanında yapılan güncel çalışmalar ve araştırmalar ile birlikte yerini modern yaklaşımlara bırakmıştır. Modern liderlik yaklaşımı, liderliğin rastgele ortaya çıkmadığını savunmaktadır. Buna göre lider, vizyon sahibi olan, bu vizyonun gerçekleşmesi için plan yapan ve bu planı diğerleri ile paylaşarak ortak bir vizyon haline dönüştüren kişidir. Modern liderlerin adil, doğru sözlü, güven oluşturan, çalışanları motive eden ve çalışanları yönlendiren bireyler olması beklenmektedir. Modern liderlik yaklaşımlarından bazıları dönüşümcü liderlik, karizmatik liderlik, etkileşimci liderlik, stratejik liderlik ve hizmetkâr liderlik olarak ele alınabilir.
Dönüşümcü liderlik yaklaşımı, liderlik araştırmalarında bir köşe taşını temsil etmektedir. “Takipçilerinin ihtiyaçlarını, inançlarını ve değer yargılarını değiştiren kişi” olarak tanımlanan dönüşümcü lider kavramı ilk olarak siyaset bilimci James McGregor Burns tarafından kullanılmıştır. Takipçilerinin güdüsel temellerinin yapısını değiştirme gücüne sahip olduklarından dolayı dönüşümcü liderlerin “dönüştürücü” oldukları savunulmaktadır. Yenilikçi liderlik olarak da adlandırılan dönüşümcü liderlik yaklaşımına göre bir örgüt içerisinde çalışanlar liderin değerlerini içselleştirir. Dönüşümcü liderler takipçilerinin tutum, değer ve inançlarını örgütsel değerlerle uyumlu hale getirir.
Antik dönemlere kadar uzanan karizma kavramına yönelik modern ilgi, sosyolog Max Weber’in teorilerine dayanmaktadır ve toplum üzerindeki güçlü etkileri bulunan üç otorite (Yasal otorite, Geleneksel otorite ve Karizmatik otorite) kaynağından biri olarak nitelendirilmektedir. Özellikle modern liderlik yaklaşımlarının ön plana çıkmasıyla yaygınlık kazanan karizmatik liderlik yaklaşımına göre liderler; takipçilerinin motivasyon ve tatminlerini yükseltebilen bir yönlendirebilme yeteneğine sahip kişilerdir. Karizma kavramı kelime anlamı olarak başkalarını kişisel çekicilik temelinde etkileme ve yönlendirme yeteneği olarak değerlendirilmektedir.
Etkileşimci liderlik yaklaşımı 1970’lerin sonlarında J. M. Burns tarafından öne sürülmüş ve sonraları başta B. M. Bass olmak üzere çeşitli araştırmacılar tarafından geliştirilmiştir. Temelde, bir işi gerçekleştirmek üzere bir gruba liderlik yapan kişi ve grup üyeleri arasında işle ilgili karşılıklı ilişki ve liderin göstereceği davranış tarzları üzerine yapılandırılan etkileşimci liderlik yaklaşımı “işlemsel liderlik”, “görevsel liderlik” ve “yönetsel liderlik” olarak da adlandırılmaktadır. Etkileşimci liderlik yaklaşıma göre lider, takipçilerinden tam olarak ne beklediği açık ve net biçimde onlara aktarır. Ayrıca talep edilen sonuçlara ulaşıldığı takdirde ne tür ödüller verileceği de lider tarafından takipçilerine iletilir ve bu yolla lider, takipçilerinin belirlenen performans düzeyine ulaşmalarını sağlamaya çalışır.
Stratejik liderlik; üstün bir cesaret, bilgi, beceri, değer ve yetenekleri olan, girişimci, yaratıcı, yenilikçi ve sıra dışı bir liderlik tarzıdır. Son derece karışık ve kritik bir yönetim süreci olan stratejik liderlik, örgüt düzeyindeki stratejiye ve örgüt yapısına karar veren üst düzey kıdemli yöneticileri ifade etmekte ve bu liderler örgüt içinde genellikle; yönetim kurulu başkanı, CEO ve/ya da genel müdür olarak görev almaktadır.
Hizmetkâr liderlik ise; ortak iyiliği sağlama, hedeflere ulaşma ve diğerlerinin gelişimlerini sağlamada öncelikli amacın diğerlerine hizmet etmek olduğu bir liderlik tarzıdır.