Sporda Bir Lider Olarak Antrenör ve Liderlik Özellikleri

Sporda liderli, diğer yönetim alanlarına göre daha fazla önem taşımaktadır. Çünkü spor kulüplerinin yapısı diğer organizasyonlara benzememektedir. Spor olaylarında lider, belirlenmiş amaçlara doğru grubu etkilemek için etkin olarak yer alır.

Grupta özgüven ve aidiyet duygusunu aşılayan bir lider olmak, liderlerin olmazsa olmaz özellikleridir. Lider olmanın gerekliliği yönetici pozisyonundan, görev ve yetkilerinin ötesinde daha ileri bir noktada insiyatif almak, eğitici olmak, bilgi ve becerisini aktarmak olarak ayrılmaktadır.

Antrenörlük ve liderlik, yüksek başarı seviyesinde idman ve hazırlama ilminin gerektirdiği formasyona sahip beden ve ruh sağlığını sağlayıcı, beden eğitimi ve spor faaliyetlerinde bulunanları çalıştıracak güce ve bilgiye, bununla birlikte kabiliyete sahip yetiştirici ve çalıştırıcı kişilere denmektedir

Sporda başarılı lider olarak antrenörlerin çevreleri ile olan ilişkilerinin, sporcu performansını olumlu yönde etkilediği araştırmalar tarafından da kabul edilmektedir. Sporda liderlik birçok kişisel ve teknik yeteneklerin ustalaşmasını gerektiren bir alandır.

Takım sporları ya da bireysel sporlarda antrenör aynı zamanda iyi bir lider ve motive edici olmak zorundadır. Bu yüzden bir lider olarak antrenör insan psikolojisi ve onun beşeri ilişkilerini anlamak zorundadır. Çoğunlukla kazanma için teknik kapasitelerin kullanımı yanında sporcunun zihinsel ve psikolojik unsurlarının da başarı için en üst düzeyde olması gerekmektedir.

Tüm takım ve sporcuların arkasında onlara, amaç ve tutkularına ulaşmada yardım eden bir antrenör vardır. Geleceğin büyük futbolcularını, yıldızlarını yetiştiren antrenörlerin kullandıkları liderlik davranış tipleri ve motivasyon tekniklerinin bilinmesi antrenörlerin sergilemiş oldukları davranışların daha rahat açıklanmasını sağlayacaktır.

Tüm liderlerin ortak özellikler gösterdiği temeline dayanan özellik yaklaşımına göre; antrenörün başarılı olması, çalıştığı sporcuların ve takımın ya da ortamın özelliklerinden çok kendisinin sahip olduğu kişilik özelliklerine bağlıdır. Liderlik özelliği doğuştan gelir ve etkili liderler aynı ortak özellikleri paylaşırlar.

Başarılı antrenörlükte davranışçı görüşü benimseyen araştırmacılar, başarılı olan antrenörlerin davranışlarını; performansa önem verme, sporcuya önem verme, sözel öğretimde bulunma, karar alma, paylaşma, sporcuları çabuklaştırma, tekrar açıklamalarda bulunma, kombine açıklamalar verme, eleştirme, cesaretlendirme, övme, memnuniyetsizlik belirten açıklamalarda bulunma; sporcunun o andaki hareketine bağlı tepkili davranışlar ve sporcunun hareketine bağlı olmayan kendiliğinden ortaya çıkan davranışlar, ödüllendirme, cezalandırma ve iletişim kurmada seçilen yollar gibi davranışları detayları ile incelemişlerdir.

Antrenörlük psikolojisi ve sporda liderlik ile ilgili teori ve uygulamalardan çıkan bilgiler; başarılı veya etkili liderlik sergilemede var olan koşulların veya durumların önemine dikkat çekmiştir. Çalışanların bilgi ve becerilerinin gerçekleştirdikleri ya da gerçekleştirecekleri işler için ne kadar örtüştüğü, bu bilgi ve becerilerin geliştirilmesi için eğitilmeleri, yönlendirilmeleri, motive edilmeleri ve geri besleme yapılarak gelişim aşamalarının izlenilmesiyle onların yetki ve sorumluluklarını artırarak oto kontrol mekanizmasının çalışmasını sağlar . Tüm bu fonksiyonlar ise bir tek kavramı içeriyor. “ COACHING “

En basit tanımı ile coaching tipi liderlik için, “faydalı ve gerekli yetenekleri öğrenmek ve kullanmakta diğerlerine yardımcı olmak” şeklinde ifade edilebilir.

Antrenör tipi lider sadece yöneticilik yapmakla yetinmez ayrıca örgütte ekiplerin çalışmalarını kolaylaştıracak bir ortam hazırlamaya çalışır. Bu tarz bir liderlikte, liderin daima en iyiyi bildiği varsayımı kabul görmez. Aksine, liderin görevi, ekiplere kaynak sağlamak, karşılaştıkları engelleri ortadan kaldırmak ve daha fazla öğrenebilmeleri, daha iyi problem çözebilmeleri ve etkinliği arttırabilmeleri için, ekiplere destek sunmak şeklinde belirlenir.

Liderliğe ışık tutan en önemli özelliklerinden biri, hem rakipler hem de taraftarlar ile olan ilişkilerin geliştirilmesi açısından da sporun doğasında bulunan koçluk ve mentorluk özelliğinin iyi yönetilmesidir. Çünkü sporda liderlik iş liderliğine göre farklı bir boyuta sahiptir. Bu uyuda; emir-komuta veya fikir birliği yaklaşımıdır. Ayrıca, her şey karşı tarafla kurulan iyi ilişkilerle ilgilidir.

Antrenörlükte yapılan temel yanılışlardan bir tanesi belirli tip bir liderliği model alıp, ona doğru öykünmektir. Bu öykünme genellikle davranış stillerini benzetmeye çalışmakla gerçekleşmektedir. Liderlik ile ilgili antrenörlerin gözden kaçırmaması gereken nokta, liderlik stilinin kişinin özünün karşı karşıya kalınan duruma verdiği reaksiyonla ortaya çıktığıdır.

Tek bir tip "başarılı" liderlik stili söz konusu değildir ve kişinin kendi karakterinden uzak, taklitçi bir davranış biçimi muhakkak ki belirli bir süre içerisinde antrenörün liderlik anlamındaki başarısını imkansız kılacaktır.

Lider, takım ruhunu oluşturmada önemlidir. Lider, harç görevi görerek takım elemanlarının uyum içinde, fakat farklılıklarının koruyarak performans göstermelerini sağlamalıdır.

Sporun o sürekli değişken ve belirsizliklerle dolu olan dünyasında etkin liderlik için antrenörün dirençli olması çok önemlidir. Dirençli bir tavır için öncelikle cesaretli olmak gereklidir. Cesaret, eleştirilerle rahatça yüzleşmeyi, karar verebilmeyi ve verilen kararların arkasında durabilmeyi gerektirir.

Antrenörün insanların mantıklarından çok duygularına göre hareket ettikleri gerçeğini unutmadan ilişkilerini ve grup dinamiklerini yönetmesi gerekmektedir.

Liderler bilgi ve becerilerini kullanıp, kendini takip edenlerin tavır, davranış ve motivasyonlarını etkileyerek sonuç üreten kişilerdir.

Liderlikte başarısızlık her zaman mümkün olan bir konudur. Burada önemli olan başarısızlığın sebebinin nesnel olarak algılanmasıdır. Bu durum benzer süreçlerde başarısızlığa uğramamak için çok önemlidir.