Stratejik Yönetim Kapsamında Sürdürülebilir Kalkınma ve Liderlik

Stratejik Yönetim Kavramı

Stratejik yönetim kavramı, yönetim prensiplerinin stratejik bir biçimde ele alınması ve bu doğrultuda belirlenen amaç ve hedeflere ulaşmak için izlenen sistematik süreçlerin bütününü ifade etmektedir. Tüm işletme ve örgütlerin yenilikçi, rekabet koşullarına uygun, çok yönlü bakış açısına sahip, güncel gerekliliklere ve değişime uyum sağlayabilen stratejilere ihtiyaç duyduğu ifade edilebilir.

Stratejiler uzun süreli ufuklara ve bakış açılarına sahiptir. Bir stratejinin haftalık ya da aylık planlardan ziyade yıllık planları içermesi beklenir. Örneğin; tipik bir stratejik plan 5 yıl ya da daha fazla süre içerisinde gerçekleştirilmesi planlanan amaç ve hedefleri içermelidir.

Stratejik yönetim; örgütün çevresi ve paydaşları ile arasındaki ilişkilerde uyum sağlama, rekabet koşullarında üstünlük elde etme ve farklılık yaratabilmek için daha önceden belirlenen amaç-hedef ve misyona bağlı olarak kaynakların tutarlı kullanımını ifade etmektedir. Bu aşamada özellikle belirlenen hedef ve amaçlara ulaşılabilmesi için başta personel seçimi olmak üzere organizasyon yapısının nitelikli ve eksiksiz bir şekilde oluşturulması da önemli noktalardan biridir. Bu kapsamda gerek stratejik yönetim gerekse de liderin önemi ön plana çıkmaktadır.

Stratejik yönetim kavramına yönelik yapıyı tam anlamı ile kavrayabilmek için Klasik Stratejik Yönetim Süreci Modeli, Kaynaklara Dayalı Yaklaşım ve Paydaşlarla İlişkilerin Analizi ve Yönetilmesi gibi kuramsal temellerin öneminden söz etmek mümkündür.

Stratejilerin geliştirilmesi, ortaya konulması gibi süreçlerin ön plana çıktığı stratejik planlama sürecinin en önemli ögesinin liderler olduğu ifade edilebilir.

Stratejik planlama; merkezi olmayan strateji oluşturma aşamasında koordinasyonun sağlanması için bir araç konumunda değerlendirilmektedir.

Genel olarak örgüt ve işletmelerin var oluş amaçları, varmak istedikleri noktalar ve sahip oldukları değerler çerçevesinde şekillenen ve bir çok temel yönetim kararının temelini oluşturan stratejik planlar, kavramsal olarak vizyon, misyon ve etik değerlerin belirlenmesi, örgüt amaçlarının tespiti, örgütün rekabetçi pozisyonunun belirlenmesi, strateji oluşturma süreci ve uygulama sonuçlarının değerlendirilmesi olmak üzere beş farklı aşamada değerlendirilmektedir.

Sürdürülebilir kalkınma genellikle işletme/örgütlerin misyon, vizyon ve etik değerleri içerisinde yer alan ve buna bağlı olarak da farklı uygulama, strateji ve planlara entegre edilen gerek örgütlerin, gerek insanlığın geleceği için en önemli kavramlardan biri konumundadır.

Sürdürülebilir Kalkınma Kavramı

Sürdürülebilir kalkınmanın kabul gören tanımı 1987 yılında Dünya Çevre ve Kalkınma tarafından yayınlanan “Ortak Geleceğimiz” raporunda; “Gelecek kuşakların gereksinimlerini karşılayabilme olanağından ödün vermeden bugünün gereksinimlerinin karşılanması” şeklinde tanımlanmıştır.

1992 yılında Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı’nda kabul edilen ve yüksek önem derecesine sahip “Gündem 21” olarak bilinen eylem planında sürdürülebilir kalkınma, çevresel, sosyal ve ekonomik olmak üzere 3 farklı boyutta ele alınmıştır.

Doğal sermayenin korunması olarak tanımlanan çevresel sürdürülebilirlik kavramında sermaye, yenilenebilir/yenilenemeyen kaynaklar ve ekosisteme yönelik hizmetler olmak üzere iki temel unsur üzerine odaklanmaktadır.

Sürdürülebilir kalkınma kapsamında sosyal boyut eşitlik, güçlendirme, erişebilirlik, katılım, paylaşım, kültürel kimlik ve kurumsal istikrar gibi kavramları kapsamaktadır.

Sermayenin korunması temeline dayanan ekonomik sürdürülebilirlik, ekonomik sistemlerin kendini sürdürebilmesine olanak sağlayacak mali ve ekonomik yapılanmalar ile bu yapılanmalara ilişkin süreçlerin bütününü ifade etmektedir.

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA), farklı bir ifade ile Küresel Amaçlar, 2015 yılında Dünya liderlerinin 2030’a kadar aşırı yoksulluğu sona erdirmek, eşitsizlik ve adaletsizlik ile mücadele ve iklim değişikliğini düzeltme olmak üzere 3 temel amacı gerçekleştirmek üzere uzlaştığı ve 17 küresel amacı içeren eylem planlarını ifade etmektedir.

Spor içerisinde barındırdığı eşsiz dinamikler ve sosyal unsurlar sayesinde bireylerde farkındalık yaratma, davranış değişikliği oluşturma ve benzer unsurlarda etkili bir aracı konumundadır. Birleşmiş Milletler, sporun barış ve kalkınma hedeflerini desteklemek ve dünya çapında küresel harekete ilham vermek adına eşsiz bir fırsat olduğunu ifade etmektedir.

Stratejik Yönetim Sürdürülebilir Kalkınma ve Liderlik İlişkisi

Örgütlerde stratejik planlama ve yönetim sürecinde sürdürülebilir kalkınmayla ilgili alınacak kararların merkezinde liderlerin olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Nitekim Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na ilişkin süreçler ve esas kararlar da Birleşmiş Milletler nezdinde dünya liderleri tarafından alınmıştır.

Sürdürülebilir kalkınma ve stratejik yönetim ilişkisi incelendiğinde sürdürülebilir kalkınmaya yönelik önlem, eylem ve faaliyetlerin gerek ulusal gerekse de uluslararası düzlemde stratejik planlar içerisinde yer aldığı görülmektedir.

Ülkemizde sürdürülebilir kalkınma kapsamında yer alan hedeflere ilişkin süreçler T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı önderliğinde çeşitli bakanlıklar, federasyonlar ve benzer kurum ve kuruluşlar aracılığı ile stratejik planlara entegre edilmekte ve ilgili vade süresince sürdürülebilir kalkınmaya fayda sağlayacak faaliyetler gerçekleştirilmektedir.

Bir örgütün sürdürülebilir kalkınmaya ilişkin faaliyetleri gerçekleştirebilmesi ve bu faaliyetleri devamlı hale getirebilmesi sürdürülebilir ve etik anlayışla liderlik yapan sürdürülebilir liderler ile mümkün olabilmektedir.

Sürdürülebilir liderler bir örgütte sürdürülebilir kalkınmaya yönelik belirli bir vizyona ve bunula ilgili değerlere sahip olan liderlik özelliklerini içermektedir.

Sürdürülebilir liderler gerek insan gerek ekonomik kaynakların gereksiz tüketilmemesi ve toplumsal çevre üzerindeki olası olumsuz etkilerin önlenmesine yönelik olarak sorumluluk alan ve bu sorumluluğu paylaşan bireylerdir.