Sporda İmgeleme

İmge, dış dünyanın kişinin zihnindeki temsilidir. Yani duyu organları ile algılanana nesne, olay veya olguların bir anlamda kopyalarının zihinde canlandırılmasıdır.

Sporda imgelemenin en çok kabul gören tanımı bellekteki bilgiden üretilen, yarı duyusal, yarı-algısal ve yarı-duygusal özellikleri içeren, imgeleyenin istemli kontrolü altında olan ve normalde gerçek yaşantıyla birlikte bulunan gerçek uyaranların yokluğunda bir yaşantının yaratılması veya yeniden yaratılmasıdır.

İmgelemenin Açıklanmasındaki Kuramlar

Psikonöromusküler kuram:becerinin uygulanması sırasında beyinden kaslara gönderilen iletilerin imgeleme sırasında da aynı olduğunu, imgelemede bulunuldukça bu sinirsel yolların güçlendiği ve böylece öğrenmenin ve motor beceri performansını artırdığını savunmaktadır

Sembolik öğrenme kuramına göre İmgeleme belleğin kodlama sistemini geliştirir ve motor becerinin uygulanması için ne yapılması gerektiğinin bellekte bir kopyasını oluşturur.

Biyobilgisel kuram imgelemenin psikofizyolojik açıklanmasıdır. İmgelerin beynin bilgi işlem süreci kapasitesinin ürünleri olarak anlaşılabileceğini öne sürmektedir. Bu kurama göre imgelemenin kullanılması uzun süreli bellekte kodlanan ve depolanan temsili bilginin bir ağını içerir

Üçlü kodlama kuramı imgelemenin üç tür etkisinin olduğunu öne sürmektedir. İlki imgenin kendisi olup içsel duyum dış dünyanın içteki ifadesidir. İkincisi imgelemeye gösterilen somatik tepkilerdir ve üçüncüsü de imgenin imgelemede bulunan için anlamıdır

İmgelemenin Sporda Kavramsallaştırılan Modelleri

Paivio'nun sporda imgeleme kullanımının uygulamalı modeli imgelemenin bilişsel ve motivasyonel olmak üzere iki boyut içerdiğini öne sürmüştür.

PETTLEP modeli imgelemede imgelenmesi gereken ögeleri açıklamaktadır. Bunlar fiziksel, çevre, görev, zamanlama, öğrenme, duygu ve perspektif olmak üzere yedi tanedir

İmgeleme kullanımının 4W modeli imgelemenin nerede, ne zaman, niçin ne'yin imgelenmesi gerektiğiyle ilgilidir.

İmgeleme Tarzları ve İmgelemenin Yaşanış Biçimi'nde imgeleme tarzları olarak görsel ve kinestetik imgeleme,yani imgelenen şeyin görülmesi, diğerinde ise hissedilmesi anlatılmaktadır. İmgelemenin yaşanış şekli ise ya dısşal ya da içsel olmasıdır. İmgelemenin dışsal olması kişinin kendi filmini izliyor gibi becerinin uygulanması sırasında kendini kenardan gözlemlemesidir. İçsel imgeleme ise kişinin kendi bedeni içerisinde hareketin uygulamasını yapması, bu sırada harekete iişkin duyuları yaşamasını anlatır.

İmgelemeyi Etkileyen Faktörler

İmgelemenin hızı: İmgeleme çalışmalarında dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, imgelenen becerinin fiziksel olarak uygulandığı hızda imgelenmesidir. Yani bir beceri fiziksel olarak hangi hızda uygulanıyorsa o hızda da imgelenmelidir.

İmgelemede bulunanın beceri düzeyi: Beceri düzeyi yüksek ve düşük sporcuların imgeleme sıklıkları karşılaştırıldığında beceri düzeyi yüksek sporcuların daha sık imgelemede bulundukları belirlenmiştir.

İmgelemede bulunanın yaşı: Çocuklar 14 yaşına gelen kadar yetişkinlerin yaptığı imgeleme çalışmalarının benzerini yapamamaktadırlar.

İmgeleme yeteneği: İmgeleme yeteneği daha yüksek olan sporcular, imgeleme yeteneği düşük olan sporculara göre imgelemeden daha fazla yarar sağlayacaklardır. Bir başka ifade ile imgelemenin 4W modelinde anlatılan “niçin” den daha fazla yararlanacaktır.