Spor Psikolojisine Giriş

İnsanlar çeşitli nedenlerden dolayı spor etkinliklerini izlemektedirler. Spor etkinlikleri psikososyal ve fizyolojik etkinliklerdir.

Spor Psikolojisi Nedir?

Spora katılımı ve performansı etkileyen ve spora katılımdan ve performanstan etkilenen psikolojik ve zihinsel faktörlerin incelenmesi ile ilgili çalışma alanıdır. Yine spor psikolojisi bu çalışmalarla kazanılan bilgilerin günlük ortama uygulanması” ile de ilgilenir.

Spor Psikolojisi Çalışmalarının Amaçları

Spor psikolojisi çalışmalarının genelde iki amacı bulunmaktadır. Bunlar: Psikolojik faktörlerin bireyin fiziksel performansını nasıl etkilediğini ve Spor yapmanın bireyin psikolojik gelişimine, sağlığına ve psikolojik iyi olma haline etkisini anlamaktır. Kaygı, kendine güven, ödül, seyirci gibi psikolojik faktörlerin fiziksel ya da motor performansa etkisi spor psikolojisi çalışmalarının ilk amacıyla, spor yapmanın depresyon, stres, benlik saygısı, yeterlilik algısı gibi psikolojik faktörlere etkisi spor psikolojisi çalışmalarının ikinci amacıyla ilişkilidir.

Spor Psikolojisinin Konuları

Spor psikolojisinin Sporda Bireysel Farklılıklar, Zihinsel ve Duygusal Kontrol, Motivasyon (Güdülenme),Sporun sosyal psikolojisi, Sporcuların psikolojik sorunları ana başlıklarında 20 den fazla konuya sahiptir.

Spor Psikolojisinin Kısa Tarihçesi

Spor psikolojisinin ortaya çıkış tarihi olarak 19.yüzyolın sonları ile 20. yüzyılın başları gösterilmektedir. 1898 yılında ABD’de Norman Triplett’in yaptığı deney spor psikolojisinde yapılan ilk deney olarak kabul edilir. Triplett bisikletçiler gibi aynı görevi yapanların bir arada olması durumunda kişilerin eforlarını artırmasını “sosyal kolaylaştırıcı” olarak isimlendirmiştir. Colleman Griffith, Birleşik Devletlerde spor psikolojisinin önder kişisi olarak bilinir. Birleşik Devletlerde 1939 yılında spor psikolojisinin akademik bir disiplin olmasını sağlayan kişi Franklin Henry dir. Avrupa’da spor psikolojisi tarihinde İngiltere’de Viktorya döneminin (1819- 1901) önemli bir yeri olduğuna inanılmaktadır. Eski Doğu Avrupa ülkelerinde İlk araştırma makaleleri 1920’li yılların başında yazılmıştır. Türkiye’de spor psikolojisi ile ilgili ilk yazılar 1943 - 44 yıllarında İlhami Polater tarafından Ulus Gazetesinde yazılmıştır. Türkiye’de akademik anlamda spor psikolojisi çalışmaları 1979 yılında Ege Üniversitesi’nde Prof. Dr. Süleyman Çetin Özoğlu tarafından başlatılmıştır. İlk spor psikolojisi laboratuvarı 1991 yılında kurulmuş, Spor psikolojisi ile ilgili uluslararası kongre de 1997 yılında düzenlenmiştir.

Spor Psikoloğunun Görevleri

Spor psikologlarının birbiriyle ilişkili üç temel görevi bulunmaktadır. Bunlar araştırma, eğitim ve danışmanlık görevleridir. Araştırma görevi yapan spor psikologları spor psikolojisi ile ilgili var olan bilginin geliştirilmesi için araştırmalar yaparlar. Eğitimci görevini yerine getiren spor psikologları üniversitelerde spor psikolojisi ile ilgili dersleri yürütürler. Bu spor psikologları aynı zamanda spor ortamında bulunan kişileri spor psikolojisi konularında bilgilendirirler. Danışmanlık görevinde bulunan spor psikologları alanda (spor saha ve salonlarında) sporcu ve/veya takımla çalışırlar. Performansın düşmesine neden olan psikolojik faktörlerle başa çıkmalarında sporcu ve/veya takımlara yardımcı olurlar. Danışmanlık görevinde bulunan spor psikologları sporcularla “Psikolojik Beceri Antrenmanı” adı verilen amacı yüksek performansa katkı sağlayacak çeşitli psikolojik becerilerin öğretilmesi olan çalışmalarda bulunurlar.