Sporda Şike ve Teşvik Primi Suçları

Genel Olarak

Şike, müsabakaların sonucuna etki etme imkân ve yeteneğine sahip olan kişiler doğrudan veya dolaylı bir şekilde ulaşarak haksız yarar temin etme; bu sayede de müsabakaya müdahale edebilme anlamına gelmektedir. Teşvik primi ise, başka bir takımın sporcularına oynayacakları müsabaka ile ilgili, üçüncü takımları yararına performans göstermeleri ve ilgili maçı kazanmaları amacıyla onları motive etmek için verilen haksız kazanç ya da menfaatler olarak ifade edilebilir.

Şike ve teşvik primi fiilleri, sporun bütün dallarında kendisini göstermekte ve spordaki rekabet ortamını ortadan kaldırarak, güven ilişkilerini zedeleyen olgular olarak kabul edilmektedir.

6222 Sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un 11. maddesinde şike ve teşvik primi fiilleri, Türk Hukuku’nda ilk kez bir suç olarak düzenlenmiştir.

Şike ve Teşvik Priminin Unsurları

Şike ve teşvik primi suçunu herkes işleyebilir. Bir başka ifadeyle bu suçun faili, herhangi bir kimse olabilmektedir. Şike ve teşvik primi suçlarının zarar göreni (mağduru) ise tüm toplumdur. Bu kapsamda gerçek kişiler ve tüzel kişiler, bu suçun mağduru olabilir. Şike ve teşvik primi suçlarının işlenmesiyle müsabaka sonuçlarına müdahale edilmekte; dürüst ve adil müsabaka sonucuna ulaşma imkânsız hâle gelmektedir.

Şike ve teşvik primi suçlarından bahsedilebilmesi için maddi veya manevi bir menfaatin elde edilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte şike suçu için tarafların bilerek ve isteyerek yani kasten hareket etmeleri aranmaktadır. Ayrıca bu tür kazanç veya menfaatlerin doğabilmesi için taraflar arasında bir şike anlaşmasının varlığında söz edilir. Şike anlaşması için tarafların serbest iradeleriyle bir müsabakanın sonucunu etkilemek amacıyla anlaşmaları gerekir.

Şike ve Teşvik Primi Suçlarında Nitelikli Haller

Şike ve teşvik primi suçlarının nitelikli hallerinden biri suçun, kamu görevinin sağladığı güven veya nüfuzun kötüye kullanılması suretiyle işlenmesidir.

Şike ve teşvik primi suçlarının nitelikli hallerinden bir diğeri suçun, federasyon veya spor kulüpleri ile spor alanında faaliyet gösteren tüzel kişilerin, genel kurul ve yönetim kurulu başkan veya üyeleri, teknik veya idari yöneticiler ile kulüplerin ve sporcuların menajerleri veya temsilciliğini yapan kişiler tarafından işlenmesidir.

Şike ve teşvik primi suçlarının nitelikli hallerinden bir başkası suçun, suç işlemek amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi durumunda gündeme gelmektedir.

Şike ve teşvik primi suçlarının nitelikli hallerinden bir diğeri ise suçun, bahis oyunlarının sonuçlarını etkilemek amacıyla işlenmesi durumudur.

Şike ve Teşvik Primi Suçlarının Özel Görünüm Şekilleri

Müsabaka sonucunu etkilemek amacıyla kazanç veya menfaat elde etmek hususunda anlaşmaya varılmış olmasına rağmen suç henüz tamamlanmamış olsa bile, suç tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur. Suç, henüz tamamlanmadığından dolayı teşebbüs aşamasında kalmıştır ve burada teşebbüs suçu söz konusu olur.

Şike ve teşvik primi suçundan gönüllü vazgeçmek de mümkündür. Şike ve teşvik primi açısında bir teklif götürülmüş ancak teklif kabul edilmeden önce bundan vazgeçilmişse, burada gönüllü vazgeçme gündeme gelir.

Şike suçunda etkin pişmanlıktan yararlanılabilir.

Şike ve teşvik primi suçlarında menfaatin elde edilmesine kadar geçen süreçte bu suça başka kişilerin de iştirak etmesi mümkündür.

Şike ve Teşvik Primi Suçlarının Yaptırımı

Belirli bir spor müsabakasının sonucunu etkilemek amacıyla bir başkasına kazanç veya sair menfaat temin eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

Suçun bir müsabakada bir takımın başarılı olmasını sağlamak amacıyla teşvik primi verilmesi veya vaat edilmesi suretiyle işlenmesi halinde bu madde hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Şike ve teşvik primine ilişkin söz konusu yaptırımlar dışında bir de 6222 Sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun’un 11. maddesinin on birinci fıkrasında bir düzenleme söz konusudur. Buna düzenlemeye göre, ilgili maddede tanımlanan şike ve teşvik primi suçlarından dolayı cezaya mahkûmiyet halinde, kişi hakkında ayrıca Türk Ceza Kanunu’nun 53’üncü maddesi hükümlerine göre, spor kulüplerinin, federasyonların, bünyesinde sportif faaliyetler icra edilen tüzel kişilerin yönetim ve denetim organlarında görev yapmaktan yasaklanmasına hükmolunur.