Spor Biyomekaniğinde Kullanılan Güncel Yaklaşımlar

Günümüzde toplumun fiziksel ve ruhsal sağlığı açısından önemi giderek artan sporda mükemmeli yakalama çabası spor mekaniğinde önemli gelişmelerin elde edilmesine yol açmıştır. Teknolojik gelişmelere bağlı olarak uygulama alanları genişleyen bu bilim dalında kullanılan çeşitli gözlem, fotografi ve sinemafografi gibi bilimsel araştırma yöntemleri yerini artık bilgisayar yardımlı yürütülebilen hareket analizlerine bırakmıştır. Bu hareket analizlerine yönelik olarak sporda performansı artırma, sakatlıkları önleme ve rehabilitasyon sürecini hızlandırma amaçlı çeşitli bilimsel araştırmalar gerçekleştirilmektedir. Literatürde insan biyomekaniğini, insan hareketlerini analiz eden çeşitli bilimsel araştırmalara rastlamak mümkündür. Birbirinden farklı disiplinlerde olduğu gibi spor biyomekaniğinde de çeşitli nicel ve nitel yaklaşımlardan çeşitli hareket analizlerinin gerçekleştirmesi için yararlanılabilmektedir.

Sporda hareketler insan gözü tarafından kolayca algılanamayacak kadar hızlı gerçekleşir veya konum ve yer değiştirmedeki farklılıklar fark edilemeyecek kadar incedir. Diğer durumlarda, ölçülen biyomekanik değişken, sporcu (veya hasta veya müşteri) dışında herhangi biri tarafından algılanması çok zor olabilir. Bir gözlemci olarak, bir koşucuya etki eden yer reaksiyon kuvvetlerinin büyüklüğünü ve yönünü nasıl tespit etmek oldukça zor olacaktır. Çünkü kuvvetleri görmek her ne kadar imkansız olsa da etkilerini görebilmek mümkündür. Spor ve egzersizlerde eğer maksimum performansa ulaşılması hedefleniyor ise, hareket analizinin herhangi bir seviyesinde, antrenör ve biyomekanistler arasında bir etkileşime ihtiyaç vardır. Hareketin nesnel veya nicel değerlendirmesi, her birinin görülüp analiz edilebilmesi için bir dizi deneme için kalıcı bir kayıt toplanmasını gerektirir. Hareketlere ilişkin kalıcı verilerin kaydedilmesi çeşitli biçimlerde gerçekleştirilebilir; örneğin sinematografi, videografi, elektromiyografi (EMG), ivmeölçer, dinamometre, elektrogonyometri vb.

Sportif sakatlıkların önlenmesi ve sakatlık durumlarında rehabilitasyon sürecinin etkin ve sağlıklı bir şekilde yürütülmesi ise diğer amaçlar arasında gösterilebilir. Nicel biyomekanik analizlerde, kendiliğinden işaretleme özelliğine sahip hareket takip sistemlerinden, kasların uyarılmasına ilişkin üretilen elektro sinyallerin tespiti ve analizinde kullanılan elektromiyografiden, kuvvet yönlerinin analiz edilebilmesi için kuvvet platformlarından veya çeşitli spor branşlarında uygulanan basıncın ölçülmesinde kullanılan basınç sensörlü ekipmanlardan (Taekwondo branşındaki sensörlü yelekler vb.) yararlanılabilmektedir.

Ergonomistler ve insan faktörleri uzmanları, işyeri ortamlarında aşırı kullanım yaralanmalarının nedenlerini belirlemek ve bunlara yönelik çözümler geliştirmek için çalışanların nicel biyomekanik analizlerini kullanabilir. platformları olarak bilinen ve ayakkabı ile zemin arasındaki çarpma kuvvetlerini ölçebilen özel ekipman ve ölçekler geliştirilmiştir. Spor biyomekaniğinde zaman ve hareketi kaydetmek için zamanlama cihazları (örneğin saatler, dijital saatler) ve hareketli görüntü kayıt yöntemleri ve cihazları (örneğin sinematografi, videografi, dijital görüntüleme, manyetik rezonans görüntüleme, açı ölçerler) zamansal ve kinematik verileri sağlamak için kullanılabilmektedir. Zamansal ve kinematik veriler, eklem hareketleri ve güçler gibi kinetik verileri elde etmek için kuvvet platformları, basınç tabanlıkları, ivmeölçerler ve elektromiyografi tarafından nicelenen kuvvet ölçümleriyle de birleştirilebilir. Ayrıca, bu bilgiler, performansı tahmin etmek için modelleme ve simülasyon teknikleriyle entegre edilebilir.