Özel Gereksinimli Bireylerde Beden Eğitimi ve Spor
Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş eğitim-öğretim ve hizmet personeli ile, geliştirilmiş eğitim-öğretim programları ve yöntemleri ile onların özel durumlarına ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitime "özel eğitim" denir.
Özel Eğitime Gereksinim Duyan Bireylerin Sınıflandırılması
Ülkemizde Özel eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinde (MEB, 2006) özel gereksinimi olan çocuklar da şöyle sınıflandırılmaktadır.
- Zihinsel yetersizlik
- İşitme yetersizliği
- Görme yetersizliği
- Ortopedik yetersizlik
Kişilik bu yönüyle bedensel, zihinsel, sosyal ve duygusal özelliklerin oluşturduğu bir bütün olarak görülmekte,
Kendine güvenmeme, genellikle başkalarına dayanmayı tercih etme,
Bağımsız hareket etmekten çekinme,
Dil ve konuşma güçlüğü çeken çocuklar
Duygusal olarak uyum problemi yaşayan çocuklar
Süreğen hastalığı olan çocuklar
Otizm farkındalığı olan çocuklar
Sosyal uyum güçlüğü çeken çocuklar
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklar
Özel Gereksinim Nedenleri
1-Doğumdan Önce Oluşan Özel Gereksinim Nedenleri:
Metabolizma bozukluklarının çoğu kalıtsaldır. Ayrıca annenin hamileliği sırasında geçirdiği ateşli hastalıklar, uyuşturucu, alkol, sigara kullanması, zehirlenmeler, kan uyuşmazlığı, yetersiz ve dengesiz beslenme, annenin yaşı, akraba evlilikleri, annenin radyasyona maruz kalması, annenin duygusal durum nedenlerdir.
2-Doğum Sırasında Oluşan Özel Gereksinim Nedenleri:
Ülkemizde doğumlarda % 1-1,5 oranında doğum travması görülür. Annenin çok sık aralıklarla fazla doğum yapması da özel gereksinimli olarak çocukların dünyaya gelmesine neden olmaktadır.
3- Doğum Sonrası Oluşan Özel Gereksinim Nedenleri
Kazalar (trafik, iş, ev, oyun, spor kazaları), geçirilen ateşli hastalıklar, yetersiz ve dengesiz beslenme (raşitizm), uyuşturucu kullanımı ve ilaçların oluşturduğu özel durum ve problemler.
Özel Gereksinime İhtiyacı Olan Bireylerin Özellikleri
Fiziksel Özellikler: Herhangi bir organında (el, ayak vb.) organ eksikliğinden dolayı hareket kısıtlığı çeken ve bireysel ihtiyaçları karşılayamama,El becerilerinde zorluk yaşama
Ruhsal Özellikler: Sosyal yapı olarak kendisini aşağılık duygusu içerisinde görme veya büyüklük kompleksi içinde olmak, Sosyal yaşantısında İçe kapalı bir davranış sergilemek,
Toplumsal Özellikler: Grup içerisinde kolaylıkla iletişim kuramamak,
Toplum içerisinde normal dışı davranışlardan dolayı kabul görmemek ve dışlanmak, Eğitim-öğretim sürecinde başarısında düşük durumlarla karşılaşmak,
Cinsel Özellikler: Cinsel dürtülerin önüne geçememe,
Sarılmaktan, vücut temasından hoşlanma (bu yanlış anlaşılabilir),
Seksüel davranışın zaman ve yer açısından özel olduğunu bilmeme
Kişilik Özellikler: Kişilik bu yönüyle bedensel, zihinsel, sosyal ve duygusal özelliklerin oluşturduğu bir bütün olarak görülmekte, kendine güvenmeme, genellikle başkalarına dayanmayı tercih etme, bağımsız hareket etmekten çekinme,
1-Zihinsel Olarak Özel Gereksinime İhtiyacı Olan Bireylerin Sınıflandırılması
- a-IQ: 0-20 Derin Zekâ Seviyesi ( Çok Ağır Grup )
- b-IQ: 20-35 Ağır Zekâ Seviyesi ( İdiotie )
- c-IQ: 35-50 Orta Dereceli Zekâ Seviyesi ( Embecilite )
- d- IQ: 50-70 Hafif Derecede Zekâ Seviyesi ( Debilite-Moron )
- e- IQ 70-79 Sınırda Zekâ Seviyesi
- f- IQ: 80-90 Donuk Zekâ Seviyesi
2-Ortopedik Olarak Özel Gereksinimi Olan Bireyler
- İskelet bozukluklarını ve bunun oluşturduğu olumsuzluklar,
- Kas bozukluklarını ve zayıflıklarını,
- Eklem bozukluklarını ve yetersizliklerini,
- Devinimsel (hareket) bozukluklarını ve yetersizliklerini kapsar.
3.Görme Olarak Özel Gereksinimi Olan Bireyler
Görme olarak özel gereksinimi olan bireyde engel, algılama ve temel hareket problemi “bir çocuğun eğitim sürecindeki başarısını olumsuz yönde etkileyen ve düzeltilmesi zor olan görme kaybı” olarak tanımlanabilir.
4-İşitme Olarak Özel Gereksinimi Olan Bireyler
İşitme olarak özel gereksinimi olan bireyler, gerekli düzeltmelere rağmen özel eğitimi gerektirecek kadar işitim yetersizliği halidir. Hiç işitemeyenler, düzeltildikten sonra iyi işiten kulağındaki işitme kayıpları 70 dB (desibel=işitme ölçüm birimi) ve daha fazla olanlardır.
5.Otizmli Olarak Özel Gereksinimi Olan Bireyler
Otizm, yaşam boyu süren sosyalleşme, dil, iletişim ve diğer birçok etkinlik ve ilgi alanının etkileyen yüksel kortikal işlevlerle bağlantılı olarak davranış belirtileriyle tanımlanan bir bozukluk olarak tanımlanabilir
6.-Down Sendromlu Olarak Özel Gereksinimi Olan Bireyler
Down sendromu üç kromozomal anormallikten birinden kaynaklanır. En yaygın neden, fazla sayıda 21 kromozom varlığına bağlı olarak adlandırılan trizomi 21'dir. Bu, normal 46 (her bir ebeveynden alınan 23 kromozom) yerine toplam 47 kromozom ile sonuçlanır
7.Spastik Olarak Özel Gereksinimi Olan Bireyler
Omurilik yaralanmalarında kişinin karşılaşacağı bazı sorunlar vardır. Omurilik yaralanması olan çoğu insanın kas tonusunda değişiklikler olur. Bunların içinde en sık karşılaşılan durum spastisite olarak tanımlanan kasın şiddetli kasılmasıdır.
8.MS Hastalığı Olarak Özel Gereksinimi Olan Bireyler
Multiple Skleroz (MS), merkezi sinir sisteminden dolayı oluşan bir hastalıktır. Merkezi sinir sisteminin yapısı, beyin, omurilik ve görme sinirlerinden oluşmaktadır. MS’te bu sistemlerin etkilenmesi sonucu duyusal, görsel, işitsel, fiziksel (yürüme, koşma ve denge vb.) merkezi sinir sistemi işlevlerinde bazı bozulmalar olabilmektedir.
9-Obez Olarak Özel Gereksinimi Olan Bireyler
Obezite sorunu, birçok kronik hastalığa (kalp, damar, dolaşım sistemi vb.) zemin hazırlayan önemli bir sağlık sorunudur. Bu zamanda Dünyada ve Türkiye’de görülme sıklığı hızla artmaktadır. Obezitenin en önemli nedenleri hareketsiz yaşam, dengesiz beslenme ve aşırı kalori alımıdır.