Sözlü İletişim ve Hitabette Beden Dili

Bu ünitede sözsüz iletişim ve beden dilinin anlam ve önemi ortaya konulmakta; beden dilinin ögeleri (göz teması, el kol hareketleri, jest ve mimikler, bedenin duruşu, kişiler arası mesafe ve giyim kuşam kodları) üzerine değerlendirme yapılmaktadır. Ayrıca beden dili kullanımında yapılan yanlışlar ve sözlü sunum sırasında yapılması gerekenler anlatılmaktadır.

Sözlü Sunumda Beden Dili

Sözlü sunumlarda sözsüz iletişimden de yararlanırız. Sözsüz iletişim kendimizi ve başkalarını anlamada çok güçlü bir araç olabilir. Sözsüz iletişim ve beden dili aynı mıdır? Hayır değiller. Beden dili bedenlerimizin fiziksel davranışlarını içerir ‐ göz teması, duruş, jest, yönlendirme ve benzeri ‐ sözel olmayan iletişim tüm beden dili iletişimini kapsar ve aynı zamanda kıyafet ve süsleme, çevresel faktörler ve hatta zaman kullandığımız şekli içerir.

Sözsüz iletişim ve beden dili konuşmanın imkânsız veya uygunsuz olabileceği durumlarda sözlü iletişimin yerine kullanılabilir. Sözlü iletişimi tamamlar, böylece genel mesajı geliştirir.

Beden Dili Ögeleri ve Kullanımları

Sözsüz iletişim; göz temasının kurulması ve beden ifadeleri, jestler, kişiler arası mesafe ve giysiler olmak üzere çeşitli kategorilerde kategoride incelenebilir

Göz Teması Kurulması: Bir sözsüz iletişim kodu olarak göz temasının sözsüz iletişimdeki önemi yadsınamaz. Zira insan vücudunun en çok dikkat çeken bölümleri arasında yüz ve özellikle de gözler ön plana çıkmaktadır. Neşe, hüzün ya da dargınlıkların, kırgınlıkların ifadesinde yüzün ve gözlerin önemi dikkat çekmektedir. Konuşma esnasında karşıdaki kişinin gözlerine bakmak ya da konuşma esnasında gözleri sürekli kaçırmanın sözsüz iletişimde ayrı ayrı anlamları bulunmaktadır. Örneğin iletişimin etkisini artırmada ve söz konusu bireye ilgiyi ortaya koymada karşıdakinin gözlerinin içine bakmanın avantajları bulunmaktadır.

El kol hareketleri (Jestler): Bireyler arası ilişkilerde duyguların aktarımında el kol hareketlerinin önemi herkes tarafından kabul edilen bir konudur

Bir kişi konuşma sunarken, aslında izleyicilerine iki tür mesaj gönderebilir. Sesler sözlü bir mesaj iletirken; görünüş, tarz ve fiziksel davranışlarla da görsel olarak büyük miktarda bilgi aktarımı söz konusu olabilir.

Jestler, kendi arasında anlatım jestleri, sosyal jestler ve mimik jestler olarak ayrılmaktadır.

Kişiler Arası Mesafe: Bireyler içinde bulundukları ortamı rastgele kullanmazlar. İnsanlar arasındaki fiziksel mesafeler, ilişkilerin doğasını ve boyutlarını anlamlandırmada önemli ipuçları sağlamaktadır. Genel manada bir kişi karşıdaki insana arkadaşlık ve yakınlık duygusu beslediğinde ya da onu kendisine yakın ve güvenilir gördüğünde fiziksel mesafe yakınlaşmakta, tersi durumda ise uzaklaşmaktadır. Toplumsal yaşamda mahrem, kişisel samimi, sosyal ve genel topluma açık mesafe olarak kendi aralarında farklılık gösteren dört ayrı kişisel mesafe karşımıza çıkmaktadır.

Fiziksel görünüş (Uygun Beden Duruşu): Baş hareketleri ve beden duruşu; başkalarını tanımak, ilgi ya da dikkati iletmek için kullanılır. Baş hareketlerinin artık selamlama olarak kullanılmadığı kültürlerde, evrensel bir onay işareti olarak ön plana çıkar.

Giyim ve Kuşam Kodları: Giyim‐kuşam, bireylerarası etkileşimde sunulan iletinin anlamlandırılması ve hedef kitlenin etkilenmesi ve iknasında önemli bir yere sahiptir. İnsanların giyim tarzı; onların sosyoekonomik statüsü, kişisel kazancı ve mesleği gibi konularda önemli bilgiler sağlamaktadır. Bazı durumlarda giyim kuşam davranışları biçimlendirebilmektedir.

Giysilerin kumaşı, rengi, stili, dokusu, modeli; kişinin değerleri, amaçları, tercihleri hakkında bilgi vermektedir. Giysi seçimi; aynı zamanda kişinin mesleğini, ekonomik durumunu ifade eden ipuçları taşımaktadır.

Beden Dili Kullanımında Yapılan Yanlışlar

Beden dilini etkili kullanan insanlar karşısındakilerde olumlu izlenim bırakırken; beden dilini kullanamayan veya yanlış kullanan kişiler iletişim sorunları yaşayabiliyor. Bu nedenle bilinçsiz sinyallerle yanlış mesaj yollamasına izin verilmemelidir.

Sohbeti ya da sohbet ettiğiniz insanı önemsediğinizi göstermek istiyorsanız, onun karşısında arkanıza doğru yaslanıp bacaklarınızı öne uzatacak şekilde gerilmeyin.

Karşınızdaki insanın gözlerine doğrudan bakmazsanız, bilinçsizce sizin ona karşı dürüst olmadığınızı varsayabilir.

Birinin gözlerinin içine bakmamak sizi dürüst göstermeyebilir ancak çok uzun süre gözlere bakmak da genel olarak saldırganlığın göstergesidir.

Eğer dinleme yerine konuşma yapıyorsanız, yüzünüze, özellikle ağzınıza ve burnunuza dokunmayın.

Konuşulanlara kafa allamak, iletişiminiz önemli bir parçasıdır ve karşınızdakinin konuştuklarını anladığınızı ve ona katıldığınızı gösterir. Fakat bunu sürekli yapmak, zayıf görünmenize neden olabilir.

Sözlü Sunum Sırasında Yapılması Gerekenler

Şu an stresi yönetmeyi öğrenin!: Stres, iletişim kurma yeteneğinizi tehlikeye atar. Stresli olduğunuzda, diğer insanları yanlış okuma, kafa karıştırıcı ya da sözsüz sinyaller gönderme olasılığınız daha yüksektir.

Duygusal farkındalığınızı geliştirin!: Sözlü olmayan doğru ipuçları göndermek için duyguların ve onların kişiyi nasıl etkilediklerinin farkında olmak gerekir. Ayrıca başkalarının duygularını ve gönderdikleri ipuçlarının ardındaki gerçek duyguları tanıyabilmeye ihtiyaç vardır.

İletişimde en çok dikkat etmeniz gereken şeylerden bir tanesi gözlerdir! Çünkü gözleriniz ağzınızdan çıkan kelimelerle gerçekten düşündükleriniz arasında bir fark olup olmadığını kesinlikle ortaya çıkartacaktır.

Beden dilinizi etkin bir biçimde kullanmak için konuştuğunuz kişiyle aranızdaki mesafeye de dikkat etmelisiniz.

Beden dilini etkin bir biçimde kullanabilmek için arada sırada baş sallama hareketleri yapabilirsiniz.

Konuşma sırasında karşınızdaki kişiye doğru dönmeli, bacaklarınızı başka bir tarafa yöneltmemelisiniz.