İyi Bir Konuşmacıda Bulunması Gereken Özellikler

Sosyal bir varlık olması nedeniyle insan, hayatı boyunca hitap ettiği kişi sayısı az veya çok olsa da mutlaka bir topluluk karşısında konuşma ihtiyacı duyar. Bununla beraber insanın düşünme gücü ve düşündüklerini ifade etme becerisi, onu evrendeki diğer varlıklardan farklı kılan en önemli özelliklerdendir. Dolayısıyla insanın sosyal bir varlık olması, bilme/öğrenme nedeniyle zihinsel ve duygusal birikimlerini aktarmak istemesi ve gerek bilimsel gerek toplumsal görevleri açısından topluluk karşısına geçmesi, onu iyi bir konuşma becerisi elde etmeye ve bu becerisini geliştirmeye yönlendirmektedir.

Konuşma Kavramı

Herhangi bir toplumda yaşayan insanın duygu ve bilgi aktarım sürecini niteleyen iletişimin gerçekleşmesi için en çok ihtiyaç duyulan beceri konuşmadır. Konuşmaya yönelik olarak bilim dünyasında farklı tanımlar yapılmıştır. Konuşma; “insanı diğer varlıklardan ayırarak duygu, düşünce, tasarım ve isteklerin zihinde belirip söylenmesiyle tamamlanan bir süreç” olarak tanımlanır.

İyi Bir Konuşmanın Özellikleri

İstatistiksel Bilgiler: Konuşmada üzerinde durulacak konu ile ilgili net verilere, bilgilere, rakamlara, tablolara ulaşılması ve bunların kullanılması önemlidir. Örneklemeler: Konuşmacının konuya ilişkin vereceği örnekler özellikle de yaşanmış örnekler konuşmaya ilgiyi çekmekle beraber inandırıcılık açısından da olumlu katkı sağlar. Kıyaslamalar‐Öngörüler: Konuşmaya canlılık katması açısından hayatın içinden yapılacak karşılaştırmaların kullanılması önemlidir. Dinleyicilerle Saniyelik Diyaloglar: Konunun genel gidişatının bozulmamasına dikkat ederek dinleyicilerle kısa süreli diyaloglar ilgiyi konuşmaya/konuşmacıya çeker. Düşünce Fatihlerini Konuşmaya Ortak Etmek: Konuşmada topluma örnek olmuş ve iyi olarak bilinen ve tanınan insanların güzel sözlerine, hayat tecrübelerine ve yaşam öykülerine yer vermektir.

İyi Bir Konuşmacının Özellikleri

İyi bir konuşma yapılabilmesi için geçerli olan bütün özellikler, iyi bir konuşmacıda bulunması gereken özelliklerdir. Bu özelliklere ek olarak iyi bir konuşmacıda; plan yapma, konuşma yapacağı konuya hâkimiyetinin olma, dinleyici kitlesini tanıma, dikkatli bir gözlemci olma, kendisine verilen konuşma süresini etkin ve verimli kullanma, heyecanını kontrol altında tutabilme, sesinin sınırlarının farkında olma, Türkçeye hâkim olma, eleştiriye açık olma, beden dilini iyi kullanma, üslubunu doğru bir şekilde kullanma, sağlam bir karaktere ve kişiliğe sahip olma ve görgü kurallarına dikkat etme gibi niteliklerin bulunması gerekmektedir.

İyi Bir Konuşma İçin Yapılması Gerekenler

Konuşmaya başlarken; Coşku verici birkaç sözle başlamak, önce ortamı hazırlamak, daha önce tanışıyormuş havası içinde olmak, şaka ve espriden kaçınmamak, konuya geçildiği anda konunun ne olduğunu belirtmek, neden konuşmak durumunda/zorunda olduğunu ifade etmek. Konuşma sırasında; Tebessüm etmek ve küçük bir espri nitelikli jestle kürsüye çıkmak, kürsüde ayakta duruş pozisyonunuza dikkat etmek, ağzınızın kuruluğuna yol açacak durumlara dikkat etmek, konuşmaya başladığınızda kürsü korkusu diye bir durumun varlığını aklınıza getirmemek, konuyu daha iyi açıklanması için yazı tahtasına kategorisel yazımlar veya çizimler yapmak.

Konuşma sırasında (devamı); bir sonraki cümleyi unuttuğunuzda tekrardan kaçınmamak, hızlı konuşmamak, terleme olursa kâğıt mendil kullanmamak bunun yerine kendi mendilinizi kullanmak, el ve ayaklar titriyorsa dinleyicilere el hareketli konuşma tarzını seçmek, heyecanı ve kalp atışını bastırmak için duygusal bir havaya girmek, öksürme ve aksırma hissi gelirse ve mikrofon varsa dikkatli olmak.

Konuşma bitirilirken; Konuşmayı aniden sona erdirmemek, konuşmanın bitirileceği zamanı belli etmemek, iki defa bitirmemek, konuşma biter bitmez hızlı bir şekilde kürsüden kaçmamak. Konuşmayı bitirmek için kullanılabilecek teknikler ise şunlardır: Özetleyerek bitirmek, his ve heyecanlara hitap ederek bitirmek, geleceği canlandırarak/hayal ettirerek bitirmek, dinleyicilerden aktarılan fikri benimsemelerini isteyerek bitirmek, tarihsel veya yaşanılan büyük bir olaydan bahsederek bitirmek, akademik konuları ilgi çekici hale getirerek bitirmek, net ve gerçekçi ifadelerle bitirmek, objektifliği koruyarak bitirmek, konuşmayı kendinizle bağlantı kurarak bitirmek, retorik bir soruyla bitirmek, fıkra, şiir, çıkarım veya mizahla bitirmek.

Konuşma Türleri

Konuşmalar, yapılışlarına ve yapılarına göre hazırlıklı konuşmalar ve hazırlıksız konuşmalar olmak üzere iki başlıkta toplanır. Hazırlıksız konuşmalar; yeri ve zamanı önceden belirlenmemiş olan, şartlar gereği aniden yapılan ve hayatın bir parçası olan günlük olağan konuşmalardır. Hazırlıklı konuşmalar; topluluk karşısında yapılan, yeri ve zamanı önceden belirli olan planlı konuşmalardır.

Tek bir kişi tarafından yapılan hazırlıklı konuşma türleri: Konferans; herhangi bir bilim/sanat konusunda, bilim adamı, yazar, düşünür, sanatçı veya o konu hakkında derin bilgiye ve görüşe sahip olan kimselerin, özel olarak düzenlenen toplantılarda, dinleyicilerine karşı düşüncelerini, bilgilerini açıklamak ve öğretmek amacıyla yaptıkları konuşmalardır. Nutuk; dinleyicilere belli bir düşünceyi iletmek, bir ülküyü aşılamak ve bunları yaparken de halkı, dinleyiciyi coşturmak amacını güden konuşmalardır. Demeç; herhangi bir sorunla alakalı olarak, ilgili yetkilinin yayın organlarına açıklama yapmasıdır.

İki veya daha fazla kişi tarafından yapılan hazırlıklı konuşma türleri: Panel; küçük bir tartışmacı grubun izleyiciler önünde belli bir konuya dair görüş ve düşüncelerini ortaya koydukları ve bir başkanın yönetiminde yapılan grup tartışmasıdır. Sempozyum; bilimsel, sanatsal ve düşünsel ağırlığı olan bir konunun çeşitli yönlerinin, aynı oturumda alanlarında uzman olan farklı konuşmacılar tarafından sırayla ortaya konulduğu, tartışmalı toplu konuşmalardır. Açık oturum; belli bir konunun bir başkan yönetiminde değişik görüşlere sahip 3‐5 kişiden oluşan bir konuşmacı grubu tarafından dinleyiciler karşısında tartışılmasıdır. Münazara; herhangi bir konunun önceden belirlenip zıt yönleriyle jüri ve dinleyiciler önünde ele alınarak grup halinde tartışılmasıdır. Forum; Bir mesele üzerinde kişilerin düşüncelerini tartışma ortamı oluşturularak bildirmesi ve konunun çözülme ulaştırılması için yapılan hazırlıklı konuşma türüdür.