İstihdam Politikaları

Çalışma, insanın var olma koşullarından biri olup, insanlık tarihinin başlangıcına kadar uzanan bir olgudur. Ancak günümüzde işsizlik, sosyal politika alanının en önemli sorunlarından biridir. ILO 2017 yılı verilerine göre, dünyada 192 milyon işsiz bulunmaktadır. Bu rakamlarla dünyada işsizlik oranı %5,6’dır. Hâlen çalışan 900 milyon kişi ise günlük 2 dolar olan yoksulluk sınırının altında gelire sahiptir.

Çalışma Hakkı

İHEB'nin 23. maddesine göre herkesin çalışma hakkı bulunmaktadır. Bu hak 1982 Anayasası ile Türk halkına da tanınmıştır. Çalışma hakkı, bireyin geçim olanak ve araçlarını sağladığından yaşama hakkının devamı niteliğindedir. Bu nedenle, işsizlikle mücadeleyi toplumların ve hükûmetlerin en başta gelen görevlerinden biri hâline getirmektedir.

İstihdam Kavramı

İstihdam dar ve geniş anlamda tanımlanabilmektedir. Dar anlamda istihdam, yalnızca emek faktörünün kullanımı ile ilişkilidir. Geniş anlamda istihdam ise emeğin yanı sıra doğal kaynaklar, sermaye gibi diğer üretim faktörlerinin kullanımını da içermektedir.

İşsizlik ve İşsizlik Türleri

İşsizlik, 15 ve daha yukarı yaşta olup, çalışma isteği ve yeteneğine sahip kişilerin çalışma olanağı bulamamasıdır. İşsizlik, gizli ve açık işsizlik olarak tanımlanmaktadır. Açık işsizlik; geçici işsizlik, yapısal işsizlik, konjonktürel işsizlik ve mevsimlik işsizlik olarak sınıflandırılmaktadır.

İşsizlik Sorununun Çözümüne Yönelik İstihdam Politikaları

İşsizlik sorununun çözümü için aktif ve pasif istihdam politikaları uygulanmaktadır. Aktif istihdam politikaları, işsizlerin çalışma yaşamına dönüşlerini kolaylaştırma amacı taşır. Pasif istihdam politikaları ise işsizlere gelir desteği sağlamayı amaçlar. Aktif istihdam politikaları kapsamında bilgilendirme ve işe yerleştirme hizmetleri, istihdam amaçlı eğitim programları, istihdam destekleri, iş yaratma programları ve girişimciliğin desteklenmesi yer almaktadır. Pasif istihdam politikaları kapsamında ise işsizlik sigortası ve işsizlik yardımları bulunmaktadır.

Türkiye’de İstihdam ve İşsizlik

Türkiye’de 61.177 bin olan çalışma çağındaki nüfusun yalnızca 32.339 bini iş gücüne katılmakta, 28.838 bini iş gücüne dahil olmamaktadır. TÜİK verilerine göre Mart 2019 döneminde 27.795 bin kişi istihdam edilmektedir. İstihdam edilenlerin; % 67'si erkek nüfustur, % 52,7’si lise altı eğitimlidir, % 68,5'i ücretli, maaşlı veya yevmiyeli, % 21,7'si kendi hesabına veya işveren, % 9,8'i ise ücretsiz aile işçisi, % 33,9'u kayıt dışı olarak çalışmaktadır.

Türkiye'de istihdamın önemli sorunları vardır. Türkiye'de istihdamın önemli sorunlarından biri, düşük iş gücüne katılım oranıdır. Türkiye'de çalışabilir çağda olan nüfusun yalnızca yarısı iş gücüne katılmaktadır. Kadınların iş gücüne katılımı daha da düşüktür. Yaklaşık üç kadından sadece biri işgücüne katılmaktadır.

Türkiye'de ücretsiz aile işçiliğinin ve kendi hesabına çalışmanın yüksek olduğu tarım kesimi istihdamın yaklaşık dörtte birini barındırmaktadır. Türkiye'de istihdamda kayıt dışılık önemli bir diğer sorundur. İstihdamın yaklaşık üçte biri kayıt dışındadır.

İşsizlik Türkiye için önemli bir sorundur. Türkiye’de 2019 yılının Mart ayında %14,1 olan işsizlik oranı dünya işsizlik oranının 2.5 katıdır. Türkiye’de işsizlikten en çok etkilenen grup 15‐24 yaş aralığında bulunan genç nüfustur. Türkiye’de genç işsizliği yetişkin işsizliğinin yaklaşık iki katı olup, aynı dönem için %25,2 olarak gerçekleşmiştir.

Türkiye’de İşsizlikle Mücadele ve İstihdam Politikaları

Türkiye'de istihdamın en önemli sorunlarından biri, işsizliktir. Ancak işsizlik sorununun çözümü için tercih edilen aktif ve pasif istihdam politikalarının etkili ve yeterli olduğunu söylemek mümkün değildir.